Iran’s strategische allianties: een bedreiging voor Europa en het Midden-Oosten
4 december 2024
Brussel – Een intens debat in het Europees Parlement heeft licht geworpen op de verontrustende gevolgen van Iran’s geopolitieke strategieën.
Gisteren vond een belangrijk evenement plaats in het Europees Parlement, georganiseerd door de European Jewish Association (EJA), in samenwerking met de EPP-Fractie en het House of Liberty. Het centrale thema van de bijeenkomst was “Iran Regime Alliances: Destabilising Influences in Europe and the Middle East.” MEP Lukas Mandl fungeerde als gastheer van deze bijeenkomst, die door een panel van gerenommeerde sprekers werd geleid.
De bijeenkomst belichtte de invloed van de bondgenootschappen van Iran, zowel in het Midden-Oosten als binnen Europa. Deze samenwerkingsverbanden vormen niet alleen een bedreiging voor de stabiliteit in de regio, maar brengen ook aanzienlijke veiligheidsrisico’s met zich mee voor Europa.
Diplomatieke en politieke inzichten
H.E. Vsevolod Chentsov, ambassadeur en hoofd van de missie van Oekraïne bij de Europese Unie, gaf een uitgebreide analyse van de bredere regionale gevolgen van Iran’s acties. Hij benadrukte hoe deze samenwerkingen niet alleen de veiligheid van het Midden-Oosten bedreigen, maar ook direct invloed hebben op Europese belangen.
MP Alireza Akhondi, voorzitter van het House of Liberty en lid van de Zweedse parlementscommissie voor Burgerzaken, schetste de politieke en maatschappelijke impact van Iran’s beleid. Hij beklemtoonde dat de acties van Teheran steeds meer druk uitoefenen op zowel nationale als internationale beleidsmakers.
MP Ulysse Ellian, lid van de Nederlandse Tweede Kamer en van de commissies Justitie & Veiligheid en Buitenlandse Zaken, richtte zich op de veiligheidsuitdagingen. Volgens hem zijn Iran’s allianties een directe bedreiging voor de Europese stabiliteit en veiligheid, waarbij ze een voedingsbodem vormen voor spanningen en mogelijk extremisme.
Een dringende oproep tot actie
De bijeenkomst eindigde met een oproep tot intensieve internationale samenwerking en een gezamenlijke aanpak om de destabiliserende invloed van Iran in te dammen. De sprekers benadrukten dat effectieve strategieën en beleidsmaatregelen noodzakelijk zijn om de dreiging van Iran’s geopolitieke ambities het hoofd te bieden.
Sprekers met een Iraanse achtergrond die deze panelbijeenkomst in het Europees Parlement bijwoonden, hebben permanent politiebescherming nodig. De directrice voor EU-relaties van de Europese Joodse Associatie (EJA), Ruth Daskalopoulou-Isaac, die het evenement organiseerde, bevestigt dit. Aanleiding zijn toenemende bedreigingen en intimidatie door Iran tegen critici in Europa, waaronder een recente moordpoging op een mensenrechtenactivist in Nederland.
De noodzaak voor zulke vergaande veiligheidsmaatregelen voor Europese burgers in hun eigen land werd concreet bij de voorbereiding van een conferentie. Daskalopoulou-Isaac moest regelen dat acht extra politieagenten de sprekers begeleidden om het parlementsgebouw binnen te komen. Zij gaf aan vertrouwd te zijn met veiligheidsdreigingen tegen Joodse gemeenschappen, maar het maakt haar verdrietig om te zien dat Iraanse gemeenschappen in Europa met vergelijkbare dreigingen te maken krijgen. De situatie is volgens haar onaanvaardbaar.
Aanleiding in recente gebeurtenissen in Nederland
De zorgen worden gevoed door een reeks incidenten. Recent werd in Haarlem nog een poging ondernomen om binnen te dringen in de woning van de 47-jarige Iraanse activist en journalist Siamak Tadayon Tahmasebi. Toen hij op 6 juni twee mannen met vuurwapens bij zijn huis zag, belde hij de politie, die de verdachten kon aanhouden. De activist kreeg regelmatig intimiderende berichten van de Iraanse inlichtingendienst, waarin werd gesuggereerd dat zijn lot hetzelfde zou zijn als dat van eerdere slachtoffers. Deze gebeurtenis onderstreept een patroon van dreiging waar Europese burgers van Iraanse afstand mee leven.
Dit patroon is niet nieuw. Al jaren vinden er liquidaties en pogingen daartoe plaats op Nederlands grondgebied waarvan wordt aangenomen dat Iran erachter zit. Iran maakt daarbij volgens veiligheidsanalyses steeds vaker gebruik van criminele netwerken om aanvallen uit te voeren of voor te bereiden. Dit biedt het regime enige afstand en ontkenbaarheid.
Een breed patroon van externe operaties
De activiteiten reiken ver buiten Nederland. Uit een dataset van Iraanse externe operaties blijkt dat van 218 geregistreerde plannen wereldwijd tussen 1979 en vandaag, er 102 in Europa plaatsvonden. Meer dan de helft van deze Europese gevallen deed zich voor tussen 2021 en 2024. Het doelwit zijn vaak Iraanse dissidenten en journalisten, maar ook Israëli’s, diplomaten en mensen met Joodse origine. Inspanningen om deze dreiging het hoofd te bieden, variëren per land. In 2022 waarschuwde de Britse binnenlandse veiligheidsdienst MI5 voor minstens tien Iraanse plannen om mensen in het VK te ontvoeren of vermoorden.
De directrice van de EJA benadrukt het principe dat het onaanvaardbaar is dat Europese burgers zich niet veilig voelen in hun eigen land vanwege terrorisme en intimidatie door een buitenlandse staat. Haar organisatie, waar ze sinds juni 2019 directeur EU-relaties is, zet zich normaal gesproken in voor Joodse aangelegenheden en belangenbehartiging voor Israël op EU- en nationaal niveau.
Een dagelijkse realiteit
Deze veiligheidssituatie plaatst autoriteiten voor een zeer belangrijke uitdaging. Het gaat niet alleen om het voorkomen van geweld, maar ook om de bescherming van de soevereiniteit van Europese staten. Algemeen luidt het dat er meer aandacht nodig is voor dreigingen van deze statelijke actoren, vooral wanneer deze samengaan met georganiseerde misdaad. Deskundigen pleiten voor een gecoördineerde aanpak, waarbij ook wordt overwogen om de Iraanse Revolutionaire Garde (IRGC) door de Europese Unie als terroristische organisatie te classificeren.
Voor de betrokkenen is de realiteit dagelijks voelbaar. Het gaat om personen die, vaak al jarenlang, leven met beveiligingsprotocollen, angst en de constante zorg voor familie hier en in Iran. De permanente aanwezigheid van politiebegeleiding, zoals bij het conferentiepanel, is een zichtbaar symbool van een onzichtbare maar aanhoudende dreiging die het normale leven in Europa voor een groep burgers blijvend verstoort en hier zien we dus dezelfde parallellen als bij de Joodse gemeenschap die ook constant met dreigingen moet leren leven.
Lees meer op European Jewish Association
Andy Vermaut +32499357495
