Pieter Paul Moens houdt druk op het EDC-dossier
17 juli 2026
Pieter Paul Moens uit Lebbeke en het vrijwilligersteam EDC Fan Belgium hebben de voorbije weken een brede stroom mails gestuurd naar ministers, Europese diensten, parlementsleden, zorgactoren en media. Hun inzet draait rond één centrale vraag: hoe kan de European Disability Card naast toegang tot voordelen bij cultuur, sport en vrije tijd ook bruikbaar zijn als vrijwillig herkennings- en communicatiemiddel wanneer iemand met een zichtbare of onzichtbare beperking in paniek raakt of moeilijk kan communiceren? De jongste antwoorden tonen tegelijk vooruitgang en een duidelijke juridische grens. België heeft de omzetting van de Europese regels ingezet, maar de kaart wordt door de federale overheid niet als medische kaart of zorgkaart beschouwd.
Een dossier dat Moens nauwgezet bijhoudt
De recente correspondentie laat zien hoe breed Moens het dossier benadert. Hij stuurde informatie door over passagiersrechten, ziekenhuisopname, Europese wetgeving, het federale handicapplan en de Belgische omzetting van de nieuwe richtlijnen. Daarnaast richtte EDC Fan Belgium vragen aan het kabinet van federaal minister Rob Beenders, Europees commissaris Hadja Lahbib, Kamerleden, Europarlementsleden en andere betrokken instanties. Die mails zijn niet beperkt tot algemene steunbetuigingen. Ze bevatten concrete voorstellen over de rol van de kaart bij hulpdiensten, de beveiliging van nieuwe kaarten, de plaats van ervaringsdeskundigen in de beleidsuitwerking en de nood aan betere bekendheid bij politie, brandweer, ambulancediensten en ziekenhuizen.
De kaart zoals ze vandaag werkt
De Belgische European Disability Card is bedoeld voor mensen met een officieel erkende handicap. In België wordt de kaart uitgegeven via bevoegde instanties zoals de FOD Sociale Zekerheid, het VAPH, Iriscare, Phare, AVIQ en de Dienststelle für Selbstbestimmtes Leben. De kaart geeft bij aangesloten partners toegang tot aangepaste voorwaarden of voordelen bij onder andere cultuur, sport en vrije tijd. Sinds 1 januari 2024 wordt ze in België automatisch toegekend na een nieuwe erkenning van een handicap. De Europese regels moeten uiterlijk op 5 juni 2027 in nationaal recht zijn omgezet en worden vanaf 5 juni 2028 toegepast. Het Europese kader richt zich in hoofdzaak op gelijke toegang tot bijzondere voorwaarden tijdens een kort verblijf in een andere lidstaat.
EDC Fan vraagt een vrijwillige rol bij noodsituaties
EDC Fan Belgium wil dat de kaart vrijwillig kan dienen als herkenningsmiddel wanneer iemand door stress, paniek of communicatieproblemen niet meteen kan uitleggen welke ondersteuning nodig is. De groep vraagt geen verplicht gebruik. Ze stelt dat mensen die de kaart bewust willen tonen, daar ook praktisch voordeel uit moeten kunnen halen. Vooral bij onzichtbare beperkingen kan een herkenbaar document volgens het team misverstanden helpen beperken. Moens koppelt die vraag geregeld aan contacten met politie, brandweer, ambulanciers, artsen, verpleegkundigen en ziekenhuispersoneel. De inzet is daarbij niet dat de kaart een medisch dossier wordt, maar dat ze een signaal kan geven dat een aangepaste benadering nodig kan zijn.
Het kabinet van Rob Beenders trekt een juridische grens
In een antwoord van woensdag 15 juli 2026 maakte het kabinet van Rob Beenders duidelijk dat de EDC juridisch geen kaart voor medische doeleinden is. Hulpdiensten, ziekenhuizen en politie vallen niet als zodanig binnen het toepassingsgebied van de richtlijn, omdat de Europese regeling draait om toegang tot bijzondere voorwaarden en voordelen. Tegelijk erkent het kabinet dat de kaart nuttig kan zijn voor bewustmaking. In het Federaal Actieplan voor Personen met een Handicap is daarom een maatregel opgenomen om ordediensten beter vertrouwd te maken met de EDC. Het kabinet liet ook weten open te staan voor bijkomende sensibilisering. Daarmee blijft er ruimte voor informatie en opleiding, ook al wordt de formele functie van de kaart niet uitgebreid tot medische of operationele hulpverlening.
België zet de omzetting in gang
De federale ministerraad keurde op vrijdag 10 juli 2026 een ontwerp van samenwerkingsakkoord en een voorontwerp van instemmingswet goed voor de gedeeltelijke omzetting van twee Europese richtlijnen over de EDC. Het samenwerkingsakkoord was op woensdag 17 december 2025 al goedgekeurd binnen de Interministeriële Conferentie Handicap. In september 2026 moet het dossier naar het Overlegcomité. Daarna wordt advies gevraagd aan de Gegevensbeschermingsautoriteit en is een tweede behandeling door de ministerraad nodig. Ook de betrokken deelstaten moeten het akkoord via hun eigen regeringen goedkeuren. De omzetting gaat onder andere over de bevoegde diensten voor uitgifte, hernieuwing en intrekking van de kaart en over de uitbreiding naar bepaalde onderdanen van buiten de Europese Unie die legaal in een lidstaat verblijven.
Een QR-code en het voorstel voor Cardstop
Een van de concrete voorstellen van EDC Fan Belgium was een systeem dat vergelijkbaar is met Card Stop bij bankkaarten. Het kabinet liet weten dat nieuwe EDC-kaarten een QR-code krijgen die onder andere kan worden gebruikt om een kaart ongeldig te maken bij diefstal, verlies, fraude of misbruik. De Europese Commissie werkt aan een gezamenlijke aanpak via gedelegeerde handelingen. Daarbij is sprake van een centrale intrekkingslijst die door bevoegde overheidsdiensten wordt beheerd. Alleen die diensten kunnen beslissen dat een kaart niet langer geldig is. De werkwijze moet rekening houden met de bescherming van persoonsgegevens en onnodige verwerking vermijden. De QR-code wordt in deze uitleg dus gekoppeld aan geldigheidscontrole en blokkering, niet aan een openbaar medisch dossier.
Van Lebbeke naar de Europese instellingen
Moens zoekt naast beleidsantwoorden ook publieke aandacht. Op vrijdag 20 maart 2026 nam hij namens EDC Fan Belgium deel aan een Europese bijeenkomst voor jongeren met een beperking en sprak hij met Hadja Lahbib. De groep gebruikte dat contact om de vraag naar betere kennis van de kaart bij hulpdiensten opnieuw op tafel te leggen. Eerder was het team op dinsdag 3 december 2024 aanwezig in het Europees Parlement tijdens de Internationale Dag van Personen met een Handicap. In april 2026 kreeg de kaart ook aandacht bij een actie van Rode Kruis Lebbeke rond de jaarlijkse pleisterverkoop. Daarnaast schreef EDC Fan Belgium naar buitenlandse contacten en diplomatieke diensten met de vraag de kaart ruimer bekend te maken. Een bevestigd engagement van die buitenlandse contacten blijkt niet uit de beschikbare correspondentie.
Een vrijwilligersteam met een brede agenda
EDC Fan Belgium werkt zonder eigen werkingsbudget en gebruikt sociale media, directe mails en contacten met beleidsmakers om de kaart onder de aandacht te brengen. Naast Pieter Paul Moens worden in de recente correspondentie Natascha Ummels, Magda Van Damme, Geert Lecompte, Ludo Goetschalckx, Souad Chiboub, Peter Arnout, Maurice Hayard, Anouch Van den Block, Christ Labaere, Sabrine Desaever en Tristan Vandeputte genoemd. Niet ieder teamlid treedt in elk dossier op de voorgrond, maar de mails worden geregeld in naam van meerdere leden verstuurd. De methode is vasthoudend: documenten verzamelen, beleidsvragen formuleren, antwoorden doorsturen en nieuwe vragen stellen wanneer juridische regels en praktijkervaring uit elkaar lijken te lopen.
Europese noodplanning geeft het debat extra betekenis
De Europese Commissie nam in mei 2026 nieuwe acties op binnen haar strategie voor de rechten van personen met een handicap tot 2030. Daarin staan onder andere inclusieve richtlijnen voor noodsituaties en beter opgeleide hulpverleners. Dat beleid verruimt de juridische functie van de EDC niet automatisch, maar het maakt de vraag van Moens en EDC Fan Belgium wel relevant binnen een ruimer debat over toegankelijke crisiszorg. Het onderscheid blijft belangrijk: de kaart is formeel een bewijsstuk voor toegang tot bijzondere voorwaarden, terwijl sensibilisering van hulpdiensten via afzonderlijke maatregelen kan gebeuren.
Bronnen:
Correspondentie Pieter Paul Moens en EDC Fan Belgium, maart-juli 2026
Antwoord van het kabinet van Rob Beenders aan EDC Fan Belgium, 15 juli 2026
EDC Fan Belgium, Nederlandstalig campagnedocument 2025
FOD Kanselarij van de Eerste Minister, omzetting Europese richtlijnen inzake de European Disability Card, 10 juli 2026
FOD Sociale Zekerheid, Interministeriële Conferentie Handicap en officiële informatie over de European Disability Card
EUR-Lex, Richtlijnen (EU) 2024/2841 en 2024/2842
Europese Commissie, strategie voor de rechten van personen met een handicap tot 2030
Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)
