NEW YORK – Een publicatie van Olam.business stelt dat de Righteous Persons Foundation van filmmaker Steven Spielberg tussen 2020 en 2024 ongeveer drie miljoen dollar gaf aan vier progressieve Joodse organisaties die later betrokken waren bij de verkiezingscampagne van de huidige burgemeester van New York, Zohran Mamdani. De kern van die bewering – dat er geldstromen bestonden naar organisaties die Mamdani steunden – verdient journalistieke aandacht. Tegelijk tonen de publiek beschikbare documenten niet dat Steven Spielberg persoonlijk een campagne van Mamdani financierde, noch dat de giften van zijn stichting rechtstreeks voor die campagne werden gebruikt. De vraag is dus niet alleen welke bedragen werden overgemaakt, maar ook wat die bedragen juridisch, politiek en feitelijk wel en niet aantonen.
De stichting achter de naam van Schindler’s List
De Righteous Persons Foundation werd in 1994 opgericht nadat Steven Spielberg zijn aandeel in de opbrengsten van Schindler’s List aan de stichting had geschonken. Volgens de eigen website van de stichting hebben Steven Spielberg en Kate Capshaw later ook bijkomende middelen ingebracht, onder meer uit de opbrengsten van Munich. De stichting stelt dat zij inmiddels meer dan 160 miljoen dollar aan steun heeft verleend voor Joods leven, herinneringswerk, gemeenschap, kunst, verhalen, rechtvaardigheid en de overdracht van de morele lessen van de Holocaust. De naam verwijst naar de “righteous persons”, de niet-Joden die Joden tijdens de Holocaust hielpen redden. Die oorsprong geeft elke discussie over de huidige besteding van de middelen een bijzondere symbolische lading, maar zij verandert niet de noodzaak om concrete documenten zorgvuldig te lezen.
Wat de belastingaangifte werkelijk bevestigt
De meest recente publiek beschikbare Amerikaanse belastingaangifte, Form 990-PF over belastingjaar 2024, noemt de Righteous Persons Foundation met fiscaal nummer 95-4497916. Die aangifte bevestigt dat de stichting in 2024 geld schonk aan verschillende Joodse en maatschappelijke organisaties. In de lijst van betaalde giften staat 150.000 dollar voor Bend the Arc – A Jewish Partnership for Justice, met als doelomschrijving “social justice”. Dezelfde aangifte vermeldt 150.000 dollar voor T’ruah, met als doelomschrijving “social justice/combating antisemitism”, en 150.000 dollar voor Jews United for Justice, eveneens met als doelomschrijving “social justice/combating antisemitism”. De aangifte vermeldt voor 2024 in totaal 7,28 miljoen dollar aan uitgekeerde giften. Dat zijn harde, openbare gegevens: de stichting gaf in dat jaar geld aan deze drie organisaties.
Wat één aangifte niet kan bewijzen
Een belastingaangifte registreert een gift, de ontvanger, het bedrag en een brede doelomschrijving. Zij bewijst niet automatisch dat het geld naar een specifieke electorale campagne ging. De aangifte van 2024 dateert bovendien van vóór de burgemeestersverkiezing van New York in november 2025. Daarom is de formulering dat geld van Spielberg “de verkiezing van Mamdani financierde” te stellig als zij niet wordt ondersteund door documenten die een directe besteding, een geoormerkte subsidie, coördinatie of een financiële overdracht naar de campagne aantonen. De gecontroleerde Form 990-PF bevat geen dergelijke rechtstreekse koppeling. Zij toont filantropische steun aan organisaties, geen campagnedonatie aan Zohran Mamdani.
De bestuursstructuur: Spielberg is bestuurder, maar “elke gift persoonlijk goedgekeurd” is niet aangetoond
De belastingaangifte over 2024 vermeldt Steven Spielberg als directeur van de Righteous Persons Foundation, samen met Kate Capshaw Spielberg en Kristie Macosko Krieger. Daarnaast staan ook bestuurders en functionarissen uit de administratieve en financiële structuur vermeld. Dat bevestigt dat Spielberg een formele bestuursrol heeft. Het ondersteunt echter niet automatisch de bewering dat hij persoonlijk elke individuele gift heeft goedgekeurd. Bestuursnotulen, een intern subsidiebeleid, volmachten of afzonderlijke goedkeuringsbesluiten zouden nodig zijn om die persoonlijke betrokkenheid per subsidie te staven. Zulke documenten zijn in het publiek geraadpleegde dossier niet aangetroffen. Journalistiek correct is daarom: Spielberg staat als bestuurder vermeld; de persoonlijke goedkeuring van elke afzonderlijke gift is niet publiek bewezen.
Bend the Arc en de verkiezing van Zohran Mamdani
Bend the Arc Jewish Action omschrijft zichzelf als een Amerikaanse 501(c)(4)-organisatie die aan wetgevende belangenbehartiging doet. Een 501(c)(4)-organisatie mag binnen de Amerikaanse regels politieke activiteiten voeren, zolang die niet haar primaire activiteit vormen. Olam.business stelt dat Bend the Arc Mamdani steunde, fondsen wierf, huis-aan-huisactie voerde en reclame maakte. Die politieke steun is relevant voor de vraag welke maatschappelijke organisaties rond zijn campagne actief waren. De verkiezingsuitslag zelf staat vast: Zohran Mamdani won op 4 november 2025 de verkiezing voor burgemeester van New York en versloeg Andrew Cuomo en Curtis Sliwa. Zijn overwinning volgde op een campagne die op brede progressieve steun, vrijwilligerswerk en vele kleine donaties steunde.
Steun is niet hetzelfde als oorzakelijk bewijs
Dat Bend the Arc Mamdani steunde, betekent niet dat die organisatie hem alleen heeft verkozen gekregen. Verkiezingen worden bepaald door kiezers, de kandidaten, programma’s, media-aandacht, fondsenwerving, campagnes, debatten, opkomst en de steun van uiteenlopende groepen. De verkiezingsuitslag mag daarom niet worden teruggebracht tot één stichting of vier organisaties. Evenmin kan een indirecte geldstroom via een onafhankelijke maatschappelijke organisatie zonder aanvullend bewijs worden voorgesteld als een persoonlijke politieke keuze van een filantroop. Dat is precies het onderscheid tussen een aantoonbare relatie – financiering van een organisatie – en een verregaande causale conclusie – dat die financiering een specifieke verkiezing heeft veroorzaakt.
De vier organisaties en de politieke discussie
Olam.business noemt naast Bend the Arc ook Jews United for Justice, T’ruah en de Jewish Social Justice Roundtable. Volgens de publicatie ontvingen zij over de periode 2020 tot en met 2024 samen ongeveer drie miljoen dollar. De publicatie koppelt die organisaties aan standpunten over Israël, Palestina, de IHRA-definitie van antisemitisme en migratiebeleid. Over die kwesties bestaan binnen Joodse gemeenschappen, de Verenigde Staten en de internationale politiek diepgaande meningsverschillen. Organisaties mogen kritisch zijn voor beleid van de Israëlische regering of voor wetgeving rond antisemitisme; anderen mogen die standpunten scherp afwijzen. De aanwezigheid van een politiek of moreel conflict is echter geen bewijs van illegale financiering, van verkiezingsfraude of van een verborgen samenzwering.
De IHRA-definitie: debat dat niet tot slogans mag worden herleid
De International Holocaust Remembrance Alliance heeft een werkdefinitie van antisemitisme aangenomen die wereldwijd door tal van instellingen wordt gebruikt. Voorstanders zien ze als een belangrijk hulpmiddel om hedendaagse vormen van Jodenhaat te herkennen. Critici, onder wie sommige Joodse en mensenrechtenorganisaties, vrezen dat delen van de toepassing van de definitie kritiek op de Israëlische regering of steun voor Palestijnse rechten kunnen beperken. Dat debat is reëel, gevoelig en soms bitter. Maar het is journalistiek onzorgvuldig om verzet tegen een bepaalde wet of interpretatie zonder meer gelijk te stellen met antisemitisme. Even onzorgvuldig is het om wie een strengere toepassing voorstaat automatisch van politieke censuur te beschuldigen. De relevante vraag blijft: welke concrete uitspraken en acties worden gedaan, en hoe verhouden die zich tot de bescherming van Joodse gemeenschappen én de vrijheid van meningsuiting?
De term “pro-BDS” vraagt precisie
In het doorgestuurde persbericht wordt Mamdani omschreven als “pro-BDS”. BDS staat voor Boycott, Divestment and Sanctions, een internationale beweging die economische en institutionele druk op Israël bepleit. Voorstanders beschouwen dit als een vorm van geweldloze druk voor Palestijnse rechten; tegenstanders zien in de beweging een aantasting van Israëls legitimiteit en wijzen op antisemitische effecten of retoriek in delen van de beweging. De term is politiek geladen en mag in een nieuwsartikel niet zonder context als vaststaand moreel oordeel worden gebruikt. De centrale journalistieke opdracht is niet om slogans te herhalen, maar om standpunten, bronnen en bewijzen zo precies mogelijk te beschrijven.
Alexander Soros en de nood aan onderscheiden geldstromen
Olam.business verwijst ook naar Alexander Soros en zijn band met Bend the Arc. Dat vereist dezelfde discipline. Een bestuursrol, een donatie of een organisatorische band is op zichzelf geen bewijs dat alle financiering binnen een netwerk één gezamenlijke campagnepot vormde. Verschillende organisaties kunnen steun ontvangen van dezelfde donoren, vergelijkbare standpunten innemen en toch afzonderlijke rechtspersonen met eigen begrotingen, wettelijke verplichtingen en besluitvorming blijven. Wie een concrete financiële verbinding tussen een stichting, een maatschappelijke organisatie en een campagne beweert, moet die keten aantonen met campagneaangiften, contracten, geoormerkte subsidies, facturen, bankdocumenten of andere controleerbare gegevens.
Wat deze documenten wél duidelijk maken
De beschikbare documenten tonen een legitiem en relevant maatschappelijk verhaal. Steven Spielberg is bestuurder van een stichting die voortkomt uit zijn filantropische engagement na Schindler’s List. Die stichting heeft in 2024 aantoonbaar bedragen van telkens 150.000 dollar toegekend aan Bend the Arc, T’ruah en Jews United for Justice. Bend the Arc was actief in de politieke sfeer en Zohran Mamdani won later de verkiezing voor burgemeester van New York. Deze feiten kunnen en moeten publiek besproken worden, zeker wanneer fondsen, maatschappelijke organisaties en politieke campagnes elkaar raken.
Wat nog niet bewezen is
De publiek gecontroleerde documenten bewijzen niet dat de Righteous Persons Foundation rechtstreeks aan de campagne van Mamdani betaalde. Zij bewijzen evenmin dat Spielberg persoonlijk iedere gift goedkeurde, dat elke dollar van de betrokken organisaties naar Mamdani ging of dat de subsidies doorslaggevend waren voor zijn verkiezing. Zulke conclusies vragen meer dan een overzicht van subsidies en politieke endorsements. Ze vragen specifieke, controleerbare documenten over de besteding van het geld. Tot die worden voorgelegd, hoort de formulering voorzichtig te blijven.
Bronnen en documenten: Righteous Persons Foundation – eigen toelichting over oorsprong, doel en totale giften; Form 990-PF 2024 van The Righteous Persons Foundation; Bend the Arc – financiële informatie en juridische status; verkiezingsverslag over de overwinning van Zohran Mamdani; Olam.business – oorspronkelijke publicatie en beweringen.
Auteur: Andy Vermaut
