Een energiefactuur die niemand begrijpt, is geen consumentenbescherming: het Europees Parlement laat verzoekschrift 2613/2025 los zonder antwoord
Het Parlement erkent het Europese probleem, verwijst naar bestaande regels en sluit vervolgens het dossier
Een energiefactuur moet duidelijk maken waarvoor een gezin betaalt. Dat is geen buitensporige eis, geen politieke luxe en geen technische detaildiscussie. Wie zijn factuur niet begrijpt, kan geen leveranciers vergelijken, kan niet controleren welke kosten stijgen en kan zich nauwelijks verdedigen wanneer voorschotten, tarieven of eindafrekeningen ontsporen. Voor mensen die financieel al op de rand staan, is die onduidelijkheid geen ongemak maar een reëel risico op schulden, energiearmoede en uiteindelijk afsluiting. Daarom diende ik verzoekschrift 2613/2025 in bij de Commissie verzoekschriften van het Europees Parlement. Ik vroeg om afdwingbare transparantie, uniforme en vergelijkbare energiefacturen in de hele Europese Unie en daadwerkelijke bescherming voor kwetsbare consumenten. Het Europees Parlement verklaarde mijn verzoekschrift ontvankelijk. Het erkende dus dat het onderwerp binnen de bevoegdheden van de Europese Unie valt. Maar vervolgens deed het precies te weinig: het verwees naar bestaande regels, schoof de concrete uitvoering door naar de lidstaten en besloot het dossier niet verder te behandelen. Dat is geen antwoord op de vraag hoe gezinnen vandaag beschermd worden. Dat is een administratieve afhandeling van een probleem dat dagelijks aan de keukentafel van miljoenen Europeanen wordt gevoeld.
Ontvankelijk verklaard, doorgestuurd en daarna afgesloten
In zijn brief van 24 juni 2026 bevestigde Bogdan Rzońca, voorzitter van de Commissie verzoekschriften, dat verzoekschrift 2613/2025 ontvankelijk is omdat het een onderwerp betreft dat tot de werkterreinen van de Europese Unie behoort. De Commissie verzoekschriften stuurde de petitie ook door naar de Commissie interne markt en consumentenbescherming, beter bekend als IMCO, en naar de Commissie industrie, onderzoek en energie, ITRE. Dat zijn precies de parlementaire commissies die zich met consumentenbescherming en energiebeleid bezighouden. Die erkenning is belangrijk. Zij bevestigt dat een ondoorzichtige energiemarkt geen louter lokaal of individueel probleem is, maar een Europese kwestie. Toch is het wrang dat het Parlement na die vaststelling niet tot de kern van het verzoekschrift doordrong. De brief verwijst naar Richtlijn (EU) 2019/944, die minimumvereisten vastlegt voor contractuele informatie en transparantie bij de facturering voor elektriciteitsverbruikers. De brief vermeldt terecht dat de richtlijn eisen bevat inzake duidelijkheid, vergelijkbaarheid en toegang tot verbruiksgegevens. Maar de cruciale vraag blijft onbeantwoord: als die waarborgen bestaan, waarom begrijpen zoveel mensen hun energiefactuur dan nog steeds niet en waarom is er geen uniforme, eenvoudige en afdwingbare Europese factuurstandaard?
Bestaande regels zijn geen excuus om niets te doen
Het Europees Parlement lijkt met zijn brief te zeggen: de Europese regels bestaan al, dus het probleem behoort vooral tot de lidstaten. Dat is een gemakzuchtige redenering. Regels die op papier bestaan maar in de praktijk niet voldoende begrijpelijke, vergelijkbare en controleerbare facturen opleveren, verdienen geen zelfgenoegzame verwijzing maar een kritische evaluatie. De Europese Unie beschikt volgens de brief zelf, op grond van de artikelen 114 en 194 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, over mogelijkheden om harmonisatiemaatregelen vast te stellen voor de interne energiemarkt en de consumentenbescherming. Toch kiest de Commissie verzoekschriften ervoor om niet te onderzoeken of de huidige minimumnormen wel voldoende zijn. Zij vraagt niet of consumenten in alle lidstaten hun facturen werkelijk kunnen vergelijken. Zij vraagt niet of leveranciers dezelfde essentiële informatie op dezelfde manier zichtbaar moeten maken. Zij vraagt niet of de regels voor voorschotten, prijswijzigingen, eindafrekeningen en contractuele kosten helder genoeg zijn. Zij vraagt evenmin welke Europese waarborgen nodig zijn om te vermijden dat kwetsbare gezinnen in de kou terechtkomen.
Dat is precies het probleem. Een minimumregel is geen garantie op een minimum aan rechtvaardigheid. Transparantie die niet afdwingbaar, begrijpelijk en vergelijkbaar is, wordt al snel een juridisch woord zonder waarde voor de burger die zijn energiefactuur opent. De interne energiemarkt kan niet geloofwaardig “intern” worden genoemd wanneer gezinnen in elk land en bij elke leverancier door totaal verschillende factuurstructuren moeten ploegen, zonder eenvoudig te kunnen nagaan wat hun werkelijk verbruik, hun vaste kosten, hun nettarieven en hun leveringsprijs betekenen.
Het Parlement schuift verantwoordelijkheid door, terwijl gezinnen geen tijd hebben
De brief stelt dat de gedetailleerde opzet, presentatie en vorm van facturen, de klachtenprocedures en het afsluitingsbeleid in de eerste plaats onder de bevoegdheid van de lidstaten blijven vallen, zolang aan de Europese transparantie-eisen wordt voldaan. Ook de controle op factureringsverplichtingen, klachtbehandeling en het gedrag van leveranciers wordt volgens de brief uitgevoerd door nationale regelgevende instanties en autoriteiten voor consumentenbescherming. De Europese Commissie houdt toezicht op de omzetting en toepassing van EU-wetgeving en kan alleen bij structurele niet-naleving een inbreukprocedure starten. Zij houdt geen toezicht op individuele leveranciers en mengt zich niet in individuele factureringsgeschillen.
Die uitleg kan institutioneel correct zijn, maar is politiek onvoldoende. Juist omdat verantwoordelijkheden versnipperd zijn tussen Europese instellingen, lidstaten, regulatoren, leveranciers en consumentenorganisaties, moet het Europees Parlement nagaan waar bescherming in de praktijk faalt. Een burger die een onleesbare factuur ontvangt, heeft niets aan een doolhof waarin elke instelling naar een andere bevoegdheid wijst. Wie een klacht indient, verwacht geen rondleiding langs de grenzen van de Europese bevoegdheidsverdeling. Die verwacht dat verkozen vertegenwoordigers zich afvragen waarom de bestaande bescherming onvoldoende werkt en wat er moet veranderen.
Het Parlement had met dit verzoekschrift meer kunnen doen. Het had de Europese Commissie kunnen verzoeken om te onderzoeken of de toepassing van Richtlijn 2019/944 leidt tot voldoende uniforme en begrijpelijke facturering. Het had IMCO en ITRE kunnen vragen om een gezamenlijke bespreking over transparantie, prijsvergelijking en energiearmoede. Het had consumentenorganisaties, nationale toezichthouders en vertegenwoordigers van kwetsbare verbruikers kunnen horen. Het had kunnen vragen welke minimuminformatie op elke factuur op identieke wijze moet worden vermeld en hoe consumenten hun factuur in één oogopslag moeten kunnen begrijpen. Het had kunnen nagaan of nationale afsluitingsregels voldoende bescherming bieden aan gezinnen die tijdelijk niet kunnen betalen. Niets daarvan gebeurde.
Energie is een basisbehoefte, geen bureaucratisch dossier
De kern van dit debat is eenvoudig. Energie is geen gewone aankoop. Een gezin kan niet beslissen om in de winter zonder verwarming te leven omdat de factuur onduidelijk is, omdat een tarief plots onbetaalbaar wordt of omdat een klachtprocedure te complex is. Elektriciteit en verwarming raken aan menselijke waardigheid, gezondheid, onderwijs, werk en het normale gezinsleven. Wie in energiearmoede terechtkomt, verliest niet alleen koopkracht maar vaak ook rust, zekerheid en vertrouwen in de overheid.
Daarom volstaat het niet dat Europa zegt dat het transparantie belangrijk vindt. Transparantie moet op de factuur staan, niet alleen in een richtlijn. Zij moet zichtbaar zijn in eenvoudige taal, in een uniforme structuur en in bedragen die burgers kunnen controleren en vergelijken. Een consument moet zonder gespecialiseerde kennis kunnen zien hoeveel energie hij heeft verbruikt, welke prijs hij daarvoor betaalt, welke vaste kosten worden aangerekend, welke belastingen en nettarieven gelden, welke ondersteuning mogelijk is en waar hij terechtkan bij een conflict. Wie die informatie verbergt in technisch jargon, versnipperde kostenposten of onvergelijkbare tabellen, ontneemt mensen de kans om een vrije en geïnformeerde keuze te maken.
Een ontvankelijk verzoekschrift moet het begin van actie zijn, niet het einde van verantwoordelijkheid
Ik ben blij dat verzoekschrift 2613/2025 ontvankelijk is verklaard. Die beslissing bevestigt dat de Europese Unie verantwoordelijkheden heeft op het vlak van de energiemarkt en consumentenbescherming. Maar ik aanvaard niet dat die erkenning het eindpunt wordt. Het Europees Parlement heeft de bevoegdheid, de commissies en de politieke verantwoordelijkheid om verder te gaan dan een brief waarin wordt uitgelegd waarom anderen eerst aan zet zijn.
Een Parlement dat burgers ernstig neemt, behandelt een ontvankelijk verzoekschrift niet als een dossier dat zo snel mogelijk kan worden afgesloten. Het gebruikt het als een alarmsignaal. Het vraagt door. Het confronteert de Europese Commissie met lacunes. Het brengt lidstaten, regulatoren en leveranciers rond de tafel. Het toetst wetten niet alleen aan hun juridische bestaan, maar ook aan hun effect in het dagelijkse leven van mensen.
De vraag is niet of Europa al regels heeft. De vraag is of die regels ervoor zorgen dat niemand verdwaalt in zijn energiefactuur en niemand in de kou blijft staan omdat bescherming slechts op papier bestaat. Op die vraag heeft het Europees Parlement nog geen overtuigend antwoord gegeven. En zolang dat antwoord uitblijft, blijft verzoekschrift 2613/2025 voor mij geen afgesloten dossier, maar een opdracht die de Europese instellingen nog altijd niet hebben uitgevoerd.
Auteur: Andy Vermaut tevens indiener van het verzoekschrift bij het Europees Parlement
Bronnen: Brief van 24 juni 2026 van Bogdan Rzońca, voorzitter van de Commissie verzoekschriften van het Europees Parlement, over verzoekschrift 2613/2025; Richtlijn (EU) 2019/944 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32019L0944; Europees Parlement, Commissie verzoekschriften: https://www.europarl.europa.eu/petitions/en/home
