China maakt kustwachtpatrouilles ten oosten van Taiwan structureler

2 september 2026

China heeft zijn maritieme aanwezigheid ten oosten van Taiwan in 2026 uitgebreid van incidentele operaties naar langdurige patrouilles met schepen van de China Coast Guard. Twee Chinese kustwachtschepen begonnen op 1 juni een patrouille in het door Beijing opgeëiste exclusieve economische gebied ten oosten van Taiwan en bleven daar ruim een maand actief. Sindsdien werden nieuwe schepen naar hetzelfde gebied gestuurd. Tegelijk begonnen Chinese civiele handhavings- en onderzoeksschepen er controles en wetenschappelijke onderzoeken uit te voeren.

Eerste langdurige kustwachtpatrouille

Op 1 juni werden twee schepen van de China Coast Guard naar wateren ten oosten van Taiwan gestuurd. Zij opereerden in een uitgestrekt gebied dat tot ongeveer 200 zeemijl ten oosten van Taiwanees grondgebied reikte. De eerste twee schepen bleven daar ruim een maand en werden op 4 juli afgelost door een nieuw paar. Het was de eerste keer dat China een aanhoudende kustwachtpatrouille aan de oostzijde van Taiwan onderhield. Voorheen vonden daar eerder korte en afzonderlijke operaties plaats.

AIS-signalen verdwijnen na eerste rotatie

De eerste Chinese kustwachtschepen hielden tijdens hun patrouille hun Automatic Identification System ingeschakeld. Daardoor waren hun routes via commerciële scheepvaartgegevens goed te volgen. De schepen die hen op 4 juli aflosten schakelden hun AIS na 5 juli grotendeels uit. Alleen op 12 en 13 juli waren korte signalen zichtbaar. Daardoor kan op basis van openbare scheepsgegevens niet voortdurend worden aangetoond waar de vaartuigen zich bevonden. Een nieuw paar kustwachtschepen leek op 4 augustus in het gebied aan te komen, precies één maand na de eerste aflossing. Dat patroon wijst op een rotatiesysteem waarmee China zijn aanwezigheid gedurende langere periodes kan handhaven.

Chinese schepen controleren buitenlandse koopvaardij

Van 6 tot 10 juni stuurde het Chinese ministerie van Transport vier civiele handhavingsschepen naar dezelfde wateren. Zij kregen begeleiding van de kustwacht. De schepen riepen buitenlandse koopvaardijschepen via de radio op en vroegen onder andere naar identiteit, herkomst en bestemming. Minstens drie schepen werden op die manier rechtstreeks benaderd. Chinese staatsmedia beweerden dat tijdens de operatie 198 controles waren uitgevoerd en dat bij drie schepen overtredingen waren gecorrigeerd. Die drie gevallen lijken betrekking te hebben op de schepen waarmee via de radio contact werd opgenomen.

Wetenschappelijke onderzoeken volgen kustwacht

China beperkte zijn activiteiten niet tot maritieme handhaving. Van 16 tot 18 juni voerde het staatsonderzoeksschip Xiang Yang Hong 22 een marien onderzoek uit in wateren ten oosten van Taiwan onder begeleiding van de Chinese kustwacht. Later volgde de Lanhai 201, die van 17 tot 23 juli een visserijonderzoek uitvoerde. Chinese instellingen hebben aangegeven dat dergelijke onderzoeken in de komende jaren op regelmatige basis kunnen worden voortgezet. Daarmee krijgt de maritieme aanwezigheid niet alleen een veiligheidscomponent maar ook een wetenschappelijke en economische dimensie.

Beijing (Peking) behandelt gebied steeds sterker als eigen bestuursruimte

De Chinese communicatie rond de operaties presenteert Beijing (Peking) als de overheid die bevoegd zou zijn om verkeer te controleren, onderzoeken uit te voeren en natuurlijke rijkdommen in het gebied te beheren. Dat is politiek gevoelig omdat Taiwan zelf aanspraak maakt op maritieme rechten in deze wateren. De activiteiten kunnen daardoor dienen om een feitelijke situatie te creëren waarin Chinese schepen vaker optreden alsof de Chinese overheid er normale bestuurlijke bevoegdheden uitoefent. Wanneer dergelijke operaties langdurig en voorspelbaar worden, kan een nieuwe praktijk ontstaan die voor buitenlandse rederijen en overheden steeds moeilijker te negeren is.

Japan en Filipijnen spelen eveneens rol

Een deel van de wateren ten oosten en zuiden van Taiwan ligt in zones waar maritieme claims van Taiwan, Japan en de Filipijnen elkaar raken. Beijing gebruikt die situatie om zijn eigen aanwezigheid te rechtvaardigen. Chinese staatsmedia stelden dat de operaties nodig waren om maritieme rechten te beschermen tegenover activiteiten van Japan en de Filipijnen. Voor Taiwan vormt dat een extra probleem omdat het internationaal beperkte formele mogelijkheden heeft om zijn maritieme claims te laten afdwingen. Taiwan is geen lid van de Verenigde Naties en wordt door de meeste landen niet diplomatiek als onafhankelijke staat erkend, hoewel veel landen in de praktijk rekening houden met de door Taipei beheerde maritieme zones.

Permanente aanwezigheid kan blokkade vergemakkelijken

Een voortdurende Chinese kustwachtpresentie ten oosten van Taiwan heeft ook militaire betekenis. Wanneer Chinese schepen daar al structureel aanwezig zijn, hoeft Beijing (Peking) bij een toekomstige blokkade of quarantaine niet eerst vanuit het niets een grote vloot naar de oostzijde van Taiwan te sturen. Kustwachtschepen kunnen eerder ter plaatse zijn, scheepvaart volgen en druk uitoefenen op commerciële vaartuigen. In eerdere Chinese oefeningen rond Taiwan trad de kustwacht al samen met militaire eenheden op. Daardoor vervaagt in een crisissituatie de grens tussen civiele maritieme handhaving en militaire druk.

Bronnen: ISW Coalition Defense of Taiwan – special report van 1 september 2026, auteur Daniel Shats

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)