Station Kortrijk krijgt voorlopige bescherming op recordeditie van Open Monumentendag

7 september 2026

Kortrijk staat op zondag 13 september 2026 centraal tijdens de 38ste editie van Open Monumentendag. In Vlaanderen zijn voor die editie 1.207 activiteiten aangekondigd op 904 erfgoedlocaties in 209 steden en gemeenten. Voor Kortrijk gaat het om 70 activiteiten op 50 locaties. Tegelijk kent Vlaams minister van Onroerend Erfgoed Ben Weyts de voorlopige bescherming toe aan het stationsgebouw van Kortrijk. Daarmee start voor het naoorlogse gebouw een beschermingsprocedure terwijl ook de vernieuwing van het station en de stationsomgeving verder wordt voorbereid.

Recordeditie zet zorg voor erfgoed centraal

Open Monumentendag werkt in 2026 met het thema ‘In goede handen’. De aandacht gaat naar vrijwilligers, vakmensen, eigenaars, beheerders en organisaties die historische gebouwen onderhouden, restaureren, herbestemmen en openstellen. Sinds 1992 namen nooit eerder zoveel erfgoedlocaties deel en bijna één op de drie deelnemende locaties doet dit jaar voor het eerst mee. Coördinator van Open Monumentendag Vlaanderen Griet Langbeen wijst op de rol van lokale organisatoren en vrijwilligers, die het programma jaar na jaar uitbreiden en ervoor zorgen dat erfgoed toegankelijk blijft voor het publiek. De activiteiten lopen uiteen van bezoeken aan gotische kerken, middeleeuwse kastelen en art-decowoningen tot initiatieven rond onderhoud, restauratie en herbestemming.

Kortrijk krijgt 70 activiteiten op 50 locaties

Na Sint-Niklaas, Leuven en Antwerpen is Kortrijk in 2026 gaststad van Open Monumentendag. Het Guldensporencollege, het Cobergherhotel, de Deelfabriek en het Parc Saint-Georges openen hun deuren. Daarnaast zijn er fiets- en wandeltochten langs kerken, een veiling, een masterclass interieurwachter en ten minste 150 gidsbeurten. Ook verscheidene voormalige vlassites met een nieuwe bestemming zijn uitzonderlijk toegankelijk. Schepen van Onroerend Erfgoed Wout Maddens ziet de dag als een gelegenheid om zowel het historische patrimonium als de stadsvernieuwing van de Guldensporenstad onder de aandacht te brengen. Kortrijk wil tonen hoe nieuwe projecten kunnen samengaan met respect voor gebouwen uit het recente en verdere verleden.

Station Kortrijk krijgt voorlopige monumentenbescherming

De opvallendste erfgoedbeslissing valt bij het stationsgebouw. Ben Weyts kent het gebouw een voorlopige bescherming als monument toe. Het station geldt als een kwalitatief en uitzonderlijk voorbeeld van naoorlogse stationsarchitectuur met classicistische kenmerken en als het laatste grote wederopbouwstation na de Tweede Wereldoorlog. Erfgoedverenigingen Europa Nostra, DOCOMOMO en de Vlaamse Vereniging voor Industriële Archeologie drongen al langer aan op bescherming. Voor een definitieve bescherming volgt eerst een openbaar onderzoek.

Bescherming hoeft vernieuwing niet te blokkeren

Weyts ziet een monumentenbescherming vooral als erkenning en niet als een verbod op aanpassingen of nieuwe ontwikkelingen. Het stationsgebouw kan behouden blijven terwijl het wordt aangepast aan hedendaagse eisen. Het Agentschap Onroerend Erfgoed zal expertise ter beschikking stellen aan NMBS, Infrabel, De Lijn en Stad Kortrijk. NMBS beheert het station en wil het gebouw in de komende jaren renoveren binnen de ruimere vernieuwing van de stationssite.

Stad kiest voor behoud binnen nieuwe stationsomgeving

Burgemeester Ruth Vandenberghe bevestigt dat Kortrijk gekozen heeft voor het behoud van het stationsgebouw als voorbeeld van de naoorlogse wederopbouwarchitectuur. De stad zoekt daarbij een evenwicht tussen de erfgoedwaarde van het gebouw en de eisen van een modern multimodaal knooppunt. De stationsomgeving wordt opnieuw ingericht, met aandacht voor een groen, aangenaam en veilig stationsplein dat als ontmoetingsplek kan dienen. De bescherming komt daarmee op een moment waarop de toekomstige inrichting van de hele omgeving verder wordt uitgewerkt.

NMBS mikt op comfort, toegankelijkheid en duurzaamheid

Ook NMBS houdt vast aan het behoud van het stationsgebouw. Patrice Couchard, directeur Stations bij NMBS, koppelt dat behoud aan de ambitie om van Kortrijk een intermodale hub te maken. Comfort, autonome toegankelijkheid en duurzaamheid blijven daarbij centrale voorwaarden. NMBS werkt voor de beschermingsprocedure samen met het Agentschap Onroerend Erfgoed. Het behoud van het gebouw moet daarbij samengaan met de eisen die vandaag aan een belangrijk vervoersknooppunt worden gesteld.

Erfgoedzorg krijgt gezicht tijdens Open Monumentendag

De editie van 2026 plaatst naast de gebouwen ook de mensen die voor erfgoed zorgen centraal. Vrijwilligers, beheerders en vakmensen maken restauratie, onderhoud en herbestemming mogelijk. Voor Kortrijk krijgt dat thema extra betekenis nu het stationsgebouw tegelijk het voorwerp wordt van een beschermingsprocedure en van een ruimere vernieuwing van de stationsomgeving. De gaststad staat op 13 september daardoor zowel in het teken van het bestaande patrimonium als van de vraag hoe historische gebouwen bruikbaar kunnen blijven voor nieuwe noden.

Bronnen:
Persmededeling Ben Weyts, Vlaams minister van Onroerend Erfgoed, 7 september 2026.
Stad Kortrijk, Recordaantal activiteiten op Open Monumentendag, 7 september 2026.
Open Monumentendag Vlaanderen, thema ‘In goede handen’.
Inventaris Onroerend Erfgoed, Station Kortrijk.
NMBS, directie- en managementstructuur.

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)