“Niet schieten, dat is mijn papa”: David Van de Steen brengt in Oudenburg het bloedigste hoofdstuk van de Bende van Nijvel akelig dichtbij
9 september 2026
Op maandag 14 september 2026 wordt Ipso Facto in Oudenburg het decor voor een getuigenis die veel verder gaat dan een klassieke lezing over een van de grootste Belgische misdaadraadsels. Om 20 uur komt David Van de Steen er vertellen over de gebeurtenis die zijn leven op negenjarige leeftijd in tweeën brak: de bloedige overval op de Delhaize in Aalst op 9 november 1985, de laatste en dodelijkste aanslag die aan de Bende van Nijvel wordt toegeschreven. Van de Steen verloor die avond zijn vader, zijn moeder en zijn veertienjarige zus Rebecca. Zelf werd hij zwaargewond, maar hij overleefde. Meer dan veertig jaar later draagt hij niet alleen de fysieke en menselijke gevolgen van die nacht met zich mee, maar ook de fundamentele vraag waarmee zovele nabestaanden blijven zitten: wie waren de daders, waarom werd zoveel geweld gebruikt en waarom kwam het ondanks tientallen jaren onderzoek nooit tot een veroordeling? Onder de titel “Niet schieten, dat is mijn papa” brengt Van de Steen in Oudenburg een verhaal dat niet draait om sensatie rond onbekende gangsters, maar om wat geweld doet met mensen die er toevallig middenin terechtkomen. Wie deze uitzonderlijke avond wil bijwonen, kan vooraf tickets reserveren via Ticket Monster. Tickets voor David Van de Steen in Ipso Facto
Een gewone zaterdagavond veranderde in enkele seconden in een levenslange nachtmerrie
9 november 1985 begon voor het gezin Van de Steen als een gewone zaterdag. David was negen jaar oud, zijn zus Rebecca veertien. Met hun ouders gingen ze boodschappen doen bij de Delhaize in Aalst. Wat daar vervolgens gebeurde, behoort inmiddels tot de zwartste bladzijden van de Belgische naoorlogse misdaadgeschiedenis. Gewapende mannen sloegen toe met een uitzonderlijke brutaliteit. Acht mensen zouden die avond om het leven komen. Onder hen bevonden zich Davids ouders en zijn zus. David werd zelf neergeschoten en raakte zwaar gewond. Van het ene ogenblik op het andere was het gezin waarin hij was opgegroeid verdwenen. Een kind dat kort voordien nog gewoon met zijn ouders en zus naar de supermarkt was gegaan, werd een overlevende van een massale geweldsdaad die België nog tientallen jaren zou blijven achtervolgen. De titel waaronder David Van de Steen zijn verhaal later naar buiten bracht, verwijst naar de woorden die zijn zus Rebecca volgens zijn relaas uitsprak: “Niet schieten, dat is mijn papa.” Het zijn eenvoudige woorden die misschien meer zeggen over de verschrikking van die avond dan honderden pagina’s gerechtelijk dossier ooit zouden kunnen. Een meisje probeert een gewapende man duidelijk te maken dat de man tegenover hem niet zomaar een doelwit is, maar haar vader. Dat die menselijke smeekbede het geweld niet kon stoppen, maakt de woorden meer dan vier decennia later nog altijd huiveringwekkend.
Overleven betekende niet dat de aanslag voorbij was
Op de affiche voor de avond in Oudenburg staat bij David Van de Steen één woord nadrukkelijk vermeld: overlever. Dat woord is essentieel om zijn verhaal te begrijpen. Overleven betekent in zijn geval veel meer dan die avond niet sterven. Het betekende wakker worden in een wereld waarin zijn ouders en zus er plots niet meer waren. Het betekende medische behandelingen, lichamelijke gevolgen en het verwerken van trauma op een leeftijd waarop een kind normaal gezien beschermd hoort te worden tegen precies het soort gruwel waarmee David rechtstreeks werd geconfronteerd. Het betekende vervolgens opgroeien met de wetenschap dat de mensen die zijn familie hadden vermoord nooit voor een rechtbank verschenen. Ook zijn grootouders werden geconfronteerd met een nauwelijks te bevatten verlies. Zij verloren familieleden en kregen tegelijk de verantwoordelijkheid om een zwaargewond en getraumatiseerd kind opnieuw veiligheid en toekomstperspectief te bieden. Wie de Bende van Nijvel uitsluitend bekijkt als een fascinerend coldcasedossier met onbekende daders, robotfoto’s, wapens, voertuigen en tientallen theorieën, dreigt daardoor het belangrijkste uit het oog te verliezen: achter iedere dode en iedere gewonde bevond zich een familie waarvan het leven definitief werd veranderd.
28 doden, talloze gewonden en geen veroordeelde daders
De Bende van Nijvel wordt verantwoordelijk geacht voor een reeks uiterst gewelddadige feiten in België in het begin van de jaren tachtig. In totaal vielen 28 doden. Vooral de raids op warenhuizen in 1985 staan in het collectieve geheugen gegrift. De aanvallen in Eigenbrakel, Overijse en uiteindelijk Aalst werden gekenmerkt door een geweld dat volstrekt buiten verhouding stond tot de buit. Dat gegeven voedde doorheen de jaren talloze vragen en hypotheses. Ging het uitsluitend om zware criminaliteit? Was het verspreiden van angst onderdeel van het doel? Waren er politieke achtergronden? Bestonden er banden met extreemrechtse milieus, rijkswachters of andere netwerken? Waren bepaalde slachtoffers bewust geselecteerd? Waren verschillende groepen actief? Werd het onderzoek op cruciale momenten verkeerd gestuurd of gehinderd? Sommige theorieën kregen grote bekendheid, andere verdwenen weer naar de achtergrond, maar geen ervan leidde tot een definitief rechterlijk oordeel over wie de volledige reeks feiten uitvoerde en waarom. Dat is precies waarom voorzichtigheid noodzakelijk blijft: in het Bendedossier bestaan veel vermoedens, onderzoekspistes en controverses, maar een vermoeden is geen bewezen feit. Wat wél onbetwistbaar blijft, is het aantal levens dat verloren ging en de immense menselijke schade die de daders achterlieten.
Aalst werd het bloedigste en meteen ook het laatste hoofdstuk
De aanslag in Aalst van 9 november 1985 werd het bloedigste afzonderlijke feit dat aan de Bende van Nijvel wordt toegeschreven. Acht mensen stierven. Daarna hield de reeks plots op. Die combinatie heeft het mysterie alleen maar groter gemaakt. Waarom stopten de daders na Aalst? Werden ze beschermd? Viel de groep uiteen? Waren er andere redenen waarom er geen nieuwe aanslagen volgden? Waren de daders bang dat ze geïdentificeerd zouden worden? Of paste Aalst binnen een doelstelling die daarna was bereikt? Meer dan veertig jaar later bestaat daar geen gerechtelijk vastgestelde verklaring voor. Voor nabestaanden is dat geen intellectuele puzzel. Het ontbreken van antwoorden betekent dat de fundamentele vragen over de moord op hun familieleden zijn blijven bestaan. David Van de Steen behoort tot de mensen voor wie die onzekerheid geen theoretisch probleem is, maar deel van het dagelijkse leven werd.
Een van de grootste gerechtelijke onderzoeken uit de Belgische geschiedenis bracht geen proces
Het onderzoek naar de Bende van Nijvel groeide uit tot een gigantisch gerechtelijk dossier. Duizenden tips werden nagegaan, getuigen werden opnieuw gehoord, DNA werd onderzocht, vingerafdrukken werden vergeleken en verschillende pistes werden opnieuw geopend wanneer nieuwe informatie opdook. Onderzoekers, magistraten, journalisten, parlementaire commissies en nabestaanden probeerden gedurende tientallen jaren te begrijpen wat er werkelijk was gebeurd. Het resultaat blijft ontstellend: ondanks de omvang van het onderzoek kwam er nooit een proces waarin de verantwoordelijken voor de volledige reeks feiten ter verantwoording werden geroepen. Dat gebrek aan gerechtelijke afsluiting is mede de reden waarom de Bende van Nijvel een open zenuw in de Belgische geschiedenis blijft. De zaak staat niet alleen symbool voor extreem crimineel geweld, maar eveneens voor alles wat er mis kan gaan wanneer onderzoek versnipperd raakt, pistes elkaar tegenspreken, cruciale informatie verloren gaat en tijd uiteindelijk de grootste vijand van waarheidsvinding wordt.
Telkens wanneer het dossier lijkt te eindigen, duikt opnieuw een spoor op
Zelfs nadat het actieve onderzoek jarenlang zonder doorslaggevende doorbraak bleef, verdwenen nieuwe onderzoekspistes niet volledig. Namen, nummerplaten, oude verklaringen, DNA-sporen, voormalige verdachten en buitenlandse pistes bleven opduiken. Dat illustreert hoe hardnekkig het dossier blijft voortleven. Voor nabestaanden veroorzaakt iedere nieuwe ontwikkeling een dubbel gevoel. Enerzijds is er hoop: misschien brengt precies dit spoor eindelijk het antwoord waarop men al tientallen jaren wacht. Anderzijds is er de ervaring van talloze eerdere pistes die uiteindelijk niets opleverden. Elke nieuwe belofte van een mogelijke doorbraak kan daardoor ook een nieuwe teleurstelling worden. Wie veertig jaar wacht op gerechtigheid, leert voorzichtig omgaan met hoop.
David Van de Steen weigerde zich tot zijn slachtofferschap te laten reduceren
Wat David Van de Steen bijzonder maakt als spreker, is dat zijn verhaal niet ophoudt op de parking van de Delhaize. Hij moest nadien een leven opbouwen. Dat leven werd onvermijdelijk beïnvloed door wat hem als kind was aangedaan, maar hij weigerde zich uitsluitend te laten definiëren door het geweld van de daders. Het woord “overlever” verwoordt precies die houding. De Bende van Nijvel nam zijn ouders en zijn zus van hem af en bracht hem zelf bijna om het leven, maar mocht niet ook nog beslissen wie hij gedurende de rest van zijn bestaan zou zijn. Tegelijk bleef de zoektocht naar waarheid aanwezig. Van de Steen verdiepte zich zelf in het dossier, sprak publiek over de zaak en bleef confronteren met vragen die door de Belgische justitie nooit definitief zijn beantwoord. Daardoor is hij vandaag niet alleen een historische getuige, maar ook een van de herkenbaarste stemmen van de slachtoffers en nabestaanden van de Bende.
“Niet schieten, dat is mijn papa” groeide uit tot veel meer dan een boektitel
Samen met journaliste Annemie Bulté bracht David Van de Steen zijn levensverhaal naar buiten in Niet schieten, dat is mijn papa! De titel werd later bijna onafscheidelijk verbonden met het verhaal van het gezin Van de Steen. Het boek maakte duidelijk dat de aanslag niet ophield toen de daders de Delhaize verlieten. Daarna volgden ziekenhuisopname, revalidatie, rouw, trauma, familieleven, frustratie tegenover het onderzoek en de voortdurende confrontatie met een misdaadzaak die telkens opnieuw in het nieuws opdook. Later verscheen ook Overlever van de Bende van Nijvel, waarin zijn persoonlijke zoektocht verder centraal stond. Het is precies dat perspectief dat tijdens lezingen als deze zo krachtig wordt: de geschiedenis wordt niet verteld door iemand die het dossier achteraf heeft bestudeerd, maar door iemand wiens eigen lichaam en familiegeschiedenis er deel van uitmaken.
Ook de film “Niet Schieten” bracht zijn verhaal naar een nieuw publiek
In 2018 werd het verhaal van David Van de Steen en zijn familie door regisseur Stijn Coninx naar het grote scherm gebracht in Niet Schieten. De film legde sterk de nadruk op de menselijke gevolgen van de aanslag en op de rol van Davids grootouders nadat hij als kind zijn gezin had verloren. Daardoor bereikten de gebeurtenissen van Aalst ook generaties die in 1985 nog niet geboren waren. Voor veel jongere Belgen werd de Bende van Nijvel via die film voor het eerst méér dan een naam uit oude televisiejournaals. De film maakte voelbaar dat achter de term “Bende van Nijvel” kinderen, ouders, grootouders, gewonden en nabestaanden schuilgaan. Dat menselijke perspectief staat ook centraal wanneer Van de Steen zelf spreekt.
Geen avond over criminelen, maar over de mensen die zij achterlieten
Bij een dossier als de Bende van Nijvel bestaat altijd het risico dat de daders bijna mythische proporties krijgen. Er wordt gesproken over “de Reus”, “de Killer” en “de Oude”, over mysterieuze voertuigen, wapens, wapendepots en mogelijke netwerken. Zulke elementen maken de zaak aantrekkelijk voor truecrimeliefhebbers, maar ze mogen nooit het echte zwaartepunt worden. De belangrijkste personen in dit verhaal zijn niet de onbekende mannen achter bivakmutsen. Het zijn de mensen die werden doodgeschoten, de gewonden die verder moesten leven en de families die hun geliefden nooit meer zagen thuiskomen. De getuigenis van David Van de Steen dwingt precies tot die verschuiving. Hij maakt van een abstract misdaaddossier opnieuw een menselijk drama. Hij kan vertellen wat het betekent wanneer iemand het vuur opent en de mensen naast je neervallen. Hij kan vertellen wat het betekent wanneer je als kind moet beseffen dat mama, papa en je zus nooit meer terugkomen. En hij kan vertellen wat het betekent wanneer veertig jaar gerechtelijk onderzoek niet eindigt met het antwoord waarop je al sinds je negende wacht.
De woorden van Rebecca blijven na meer dan veertig jaar nazinderen
“Niet schieten, dat is mijn papa.” Er is nauwelijks een zin denkbaar die sterker duidelijk maakt hoe absurd en meedogenloos het geweld die avond was. Rebecca redeneert als kind en als dochter. Niet schieten, want die man is mijn vader. Alsof het uitspreken van die eenvoudige menselijke relatie voldoende zou moeten zijn om iemand ervan te weerhouden de trekker over te halen. Precies daarom zijn die woorden zo aangrijpend gebleven. Ze halen de geschiedenis weg uit de technische taal van ballistische rapporten, onderzoeksdossiers en strafprocedures. Ze brengen alles terug tot enkele seconden waarin een meisje haar vader probeerde te beschermen. Op maandagavond 14 september zullen die woorden opnieuw klinken in Oudenburg. Niet als fictie. Niet als scenariotekst. Maar verbonden aan een familie die werkelijk bestond en waarvan drie leden die avond werden vermoord.
Ipso Facto in Oudenburg wordt maandag plaats van herinnering en confrontatie
De lezing vindt plaats op maandag 14 september 2026 om 20 uur in Ipso Facto, Marktstraat 25 in Oudenburg. De avond wordt aangekondigd als “David Van De Steen | OVERLEVER van de Bende van Nijvel” en maakt deel uit van het praatcafé van Kameliejon. Volgens de affiche bedraagt de toegangsprijs 12 euro in voorverkoop en 16 euro aan de deur. Wie zeker wil zijn van een plaats, kan vooraf een ticket kopen via Ticket Monster. Koop hier tickets voor maandag 14 september Meer informatie over David Van de Steen en de avond is beschikbaar via Kameliejon. Extra informatie bij Kameliejon
Wie maandag komt luisteren, hoort een geschiedenis die nog altijd niet afgesloten is
Wie op 14 september naar Ipso Facto komt, zal dus geen verhaal horen waarvan het laatste hoofdstuk netjes geschreven is. Daarvoor ontbreken de antwoorden die er na meer dan veertig jaar eigenlijk al lang hadden moeten zijn. Wie schoot? Wie gaf eventueel opdrachten? Waarom moesten zoveel mensen sterven? Waarom werd in Aalst zo extreem veel geweld gebruikt? Waarom slaagden opeenvolgende generaties onderzoekers er niet in de verantwoordelijken voor een rechtbank te brengen? En bestaat er nog een kans dat de volledige waarheid ooit bekend raakt? David Van de Steen kan niet alle antwoorden geven. Maar hij bezit iets wat geen onderzoeksrechter, journalist of historicus kan reconstrueren: hij weet hoe het voelt om als negenjarige midden in die geschiedenis terecht te komen. Hij weet hoe één avond een volledige familie kan vernietigen. Hij weet hoe het is om vier decennia later nog altijd te moeten leven zonder definitief gerechtelijk antwoord. Daarmee wordt de avond in Oudenburg veel meer dan een lezing over een beruchte misdaadzaak. Het wordt een ontmoeting met iemand die de gruwel overleefde en die weigert toe te laten dat de slachtoffers verdwijnen achter de fascinatie voor hun onbekende moordenaars.
Praktisch
Ipso Facto | Marktstraat 25, Oudenburg
Maandag 14 september 2026 | 20.00 uur
David Van De Steen | OVERLEVER van de Bende van Nijvel
Voorverkoop: 12 euro | Aan de deur: 16 euro
Tickets via Ticket Monster
Extra informatie via Kameliejon
Andy Vermaut
