Na het panel werd Kiev plots heel klein: diepe gesprekken, nieuwe vriendschappen en een netwerk dat grenzen overstijgt

9 september 2026

Na het panel over anti-corruptieonderzoek veranderde de sfeer op woensdagavond 9 september 2026 in Kiev volledig. Er waren helemaal geen microfoons die moesten worden weggelegd en ook geen formele overgang waarbij plots werd aangekondigd dat het officiële gedeelte voorbij was. Het gebeurde veel natuurlijker. Mensen bleven staan, schoven dichter bij elkaar, gesprekken begonnen spontaan en kleine groepjes vormden en hervormden zich voortdurend. Wat eerst een bijeenkomst van Oekraïense en internationale onderzoeksjournalisten was, werd geleidelijk een bijzonder warme avond tussen collega’s die elkaar steeds beter leerden kennen. Indegazette.be nam deel binnen de internationale studiereis van CORRECTIV.Europe. Na een intense dag in Irpin, Bucha en Moshchun, waar de gevolgen van de Russische invasie bijzonder tastbaar waren geweest, bood deze avond iets heel anders: tijd. Tijd om werkelijk met elkaar te praten. Tijd om vragen te stellen waarvoor tijdens een panel nauwelijks ruimte bestaat. Tijd ook om elkaar niet alleen als naam, medium of functie te zien, maar als journalist en mens.

Van professionele bijeenkomst naar een avond waarop gesprekken vanzelf bleven doorgaan

Het bijzondere was hoe snel de afstand tussen mensen kleiner werd. Tijdens georganiseerde sessies is er altijd een programma, een onderwerp en een bepaald ritme. Tijdens deze avond verdween dat kader grotendeels naar de achtergrond. Niemand hoefde te wachten tot hij het woord kreeg. Er was geen moderator die naar het volgende onderwerp moest. Gesprekken konden vijf minuten duren, maar evengoed veel langer omdat iemand een onderwerp aansneed waarop anderen meteen verder wilden gaan. Er werd gepraat over journalistiek, over onderzoeken, over manieren van werken en over de werkelijkheid waarin Oekraïense journalisten vandaag hun beroep uitoefenen. Maar er was ook plaats voor lichtere momenten, voor humor en voor gewone menselijke nieuwsgierigheid. Juist die combinatie maakte de avond zo sterk. Na alle zware beelden en verhalen van eerder die dag was het goed om te ervaren dat journalistieke solidariteit niet alleen bestaat uit dossiers, databanken en veiligheidsprotocollen, maar ook uit samen aan tafel zitten en werkelijk belangstelling tonen voor elkaar.

De beste gesprekken laten zich niet in een programma vastleggen

Sommige momenten tijdens een internationale studiereis kunnen vooraf minutieus worden gepland. Een redactiebezoek heeft een uur. Een panel heeft een onderwerp. Een terreinbezoek heeft een vertrek- en aankomsttijd. Maar de gesprekken die achteraf misschien het belangrijkst blijken te zijn, kunnen onmogelijk in een programma worden geschreven. Ze ontstaan wanneer iemand plots zegt waarmee hij bezig is, wanneer een collega een herkenbare ervaring deelt of wanneer blijkt dat twee journalisten in verschillende landen eigenlijk tegen dezelfde obstakels aanlopen. Deze avond bood daar volop ruimte voor. De sfeer werd fantastisch: open, collegiaal, nieuwsgierig en tegelijk opvallend vertrouwd. Het voelde op bepaalde momenten nauwelijks nog alsof mensen uit verschillende landen en journalistieke culturen elkaar pas kort daarvoor hadden ontmoet.

We konden eindelijk dieper gaan dan een visitekaartje en een functietitel

Networking wordt soms voorgesteld als het uitwisselen van contactgegevens en daarna weer verdergaan. Deze avond was veel meer dan dat. Er was tijd om werkelijk te begrijpen waar collega’s mee bezig zijn, welke expertise ze hebben, tegen welke problemen ze aanlopen en waarom bepaalde onderzoeken voor hen belangrijk zijn. Dat verschil is essentieel. Een telefoonnummer in je contactenlijst zegt weinig wanneer je niet weet wie de persoon achter dat nummer is. Een gesprek van twintig of dertig minuten kan daarentegen voldoende zijn om te ontdekken dat iemand precies de kennis bezit die maanden later cruciaal kan worden in een onderzoek. Het zijn dergelijke ontmoetingen die ervoor zorgen dat een internationaal netwerk niet alleen op papier bestaat.

Grote internationale onderzoeken kunnen beginnen tijdens een gewoon gesprek aan tafel

Wanneer jaren later een groot internationaal onderzoek wordt gepubliceerd, ziet het publiek vooral het eindresultaat: documenten, databanken, schema’s met bedrijven en bestuurders, internationale geldstromen en soms maanden of zelfs jaren onderzoekswerk. Maar het eerste begin kan verrassend klein zijn. Een naam die iemand herkent. Een onderneming die ook in een ander land actief blijkt. Een adres dat al eens eerder opdook. Een collega die zegt: stuur mij dat document eens door, ik kijk wat ik hier kan vinden. Internationale onderzoeksjournalistiek ontstaat niet uitsluitend in vergaderzalen of via grote onderzoeksplatformen. Soms begint alles tijdens een avond zoals deze in Kiev, wanneer twee journalisten ontdekken dat hun kennis in elkaar grijpt.

Vertrouwen kun je niet downloaden uit een databank

Technologie maakt het mogelijk om miljoenen documenten te doorzoeken, openbare registers te koppelen en journalisten in verschillende landen vrijwel onmiddellijk met elkaar te verbinden. Maar één element laat zich niet automatiseren: vertrouwen. Wanneer gevoelige informatie wordt gedeeld, moet een journalist weten wie er aan de andere kant zit. Hoe werkt die collega? Hoe voorzichtig wordt met bronnen omgegaan? Hoe grondig worden feiten gecontroleerd? Begrijpt die persoon de lokale politieke en juridische context? Precies daarom hebben ontmoetingen zoals deze waarde. Mensen leren elkaar niet uitsluitend kennen als vertegenwoordiger van een medium, maar als professional met een manier van denken en werken.

Voor Indegazette.be werd het netwerk plots een verzameling echte mensen

Voor een onafhankelijke nieuwswebsite als Indegazette.be heeft zo’n avond nog een bijkomende betekenis. Internationale journalistiek kan vanop afstand soms aanvoelen als een wereld van grote redacties, onderzoeksconsortia en enorme datasets. In Kiev werd opnieuw duidelijk dat achter ieder netwerk gewone journalisten staan die vragen stellen, informatie controleren, twijfelen, opnieuw zoeken en elkaar nodig hebben. Ook een regionale of onafhankelijke redactie kan informatie bezitten die op een bepaald moment internationale waarde krijgt. Lokale dossiers stoppen immers niet noodzakelijk aan de landsgrens. Ondernemingen hebben buitenlandse aandeelhouders. Geldstromen lopen door verschillende landen. Politieke netwerken overlappen. Mensen verhuizen. Organisaties veranderen van naam. Eén detail uit West-Vlaanderen kan op een dag relevant blijken voor een onderzoek in Kiev, Berlijn, Boedapest of elders in Europa.

Lokale kennis wordt krachtig zodra iemand aan de andere kant van Europa ze nodig heeft

Dat is een van de grootste krachten van internationale journalistieke samenwerking. Een journalist kan jarenlang een gemeente, onderneming, sector of politiek netwerk volgen. Voor buitenstaanders lijkt die kennis misschien bijzonder lokaal. Tot een naam plots opduikt in een internationaal dossier. Dan wordt precies die lokale expertise onmisbaar. Wie kent de voorgeschiedenis? Welke documenten bestaan er? Wie nam welke beslissing? Welke personen zijn werkelijk belangrijk en welke lijken op papier belangrijker dan ze zijn? Zulke informatie staat lang niet altijd netjes in een databank. Ze zit vaak in het geheugen, de dossiers en het bronnenbestand van journalisten die hun regio door en door kennen.

Na Bucha, Irpin en Moshchun was ook de gezelligheid betekenisvol

De timing gaf de avond nog een extra dimensie. De deelnemers hadden eerder die dag locaties bezocht die onlosmakelijk verbonden zijn met de Russische invasie en de verwoesting die de oorlog heeft veroorzaakt. Dat laat niemand zomaar achter zodra een bus opnieuw richting Kiev rijdt. Juist daarom voelde de warmte van deze avond bijzonder aan. Er mocht opnieuw gelachen worden. Er ontstonden ontspannen gesprekken. Mensen konden ervaringen uitwisselen zonder dat ieder woord zwaar hoefde te zijn. Tegelijk bleef de ernst van wat Oekraïense collega’s dagelijks meemaken aanwezig. Die twee werkelijkheden stonden niet tegenover elkaar. Ze bestonden naast elkaar. Misschien maakte precies dat de avond zo menselijk.

Journalistiek draait uiteindelijk ook om mensen die elkaar durven bellen

Voor mij bleef vooral dat gevoel hangen. Onderzoeksjournalistiek wordt terecht geassocieerd met documenten, bronnenbescherming, data-analyse en factchecking. Maar uiteindelijk moet iemand op een bepaald moment iemand anders vertrouwen. Een journalist moet een collega durven bellen en zeggen: ik heb hier iets merkwaardigs gevonden, kun jij eens kijken wat deze naam in jouw land betekent? Dat lijkt eenvoudig. In werkelijkheid kan zo’n telefoontje alleen echt werken wanneer er daarvoor al een basis bestaat.

Kiev bracht journalisten uit verschillende landen dichter bij elkaar

Op deze woensdagavond werd die basis gelegd en versterkt. Niet door een plechtige verklaring of door een officieel samenwerkingsakkoord, maar door gesprekken. Door aandachtig te luisteren. Door expertise te delen. Door vragen te stellen. Door af en toe te lachen. En vooral door voldoende tijd samen door te brengen om van een naam op een deelnemerslijst een collega te maken die je later werkelijk zou durven contacteren.

CORRECTIV.Europe wil precies zulke verbindingen duurzaam maken

CORRECTIV.Europe werd ontwikkeld als een netwerk waarin lokale, regionale en gespecialiseerde media grensoverschrijdend kunnen samenwerken met onderzoeksmethoden, gegevens en journalistieke expertise. In Oekraïne krijgt die samenwerking bijkomende betekenis via de contacten met Oekraïense onderzoeksjournalisten en de Media Development Foundation. Dat formele kader maakt ontmoetingen mogelijk, maar uiteindelijk zijn het de mensen die bepalen wat er daarna uit groeit.

Misschien wordt pas later duidelijk hoe belangrijk deze avond werkelijk was

Niemand kan voorspellen welk gesprek ooit tot een gezamenlijk onderzoek zal leiden. Misschien gebeurt dat nooit. Misschien duikt over enkele maanden ergens een naam op en herinnert iemand zich plots een gesprek in Kiev. Misschien ontstaat uit een toevallige ontmoeting een samenwerking die vandaag nog niemand kan voorzien. Dat is precies de kracht ervan. Een netwerk wordt niet gebouwd op het moment dat iedereen elkaar toevoegt op een telefoon. Het ontstaat wanneer mensen elkaar voldoende leren kennen om elkaar later werkelijk te vertrouwen.

Deze avond in Kiev was daarom veel meer dan networking aan het einde van een druk programma. Na een dag vol indrukken werd het een warme, gezellige en tegelijkertijd journalistiek bijzonder waardevolle ontmoeting. Er waren diepe gesprekken, veel openheid en een sfeer waarin grenzen tussen landen en redacties steeds minder belangrijk leken. Even werd Kiev heel klein. Rond dezelfde tafels zaten mensen uit verschillende delen van Europa en Oekraïne, maar uiteindelijk waren het vooral collega’s die hetzelfde willen doen: zoeken, controleren, blootleggen en verhalen vertellen die zonder samenwerking misschien nooit verteld zouden worden.

Bronnen:
Study Visit to Kyiv Programme – European Investigative Journalists — CORRECTIV.Europe Network.
CORRECTIV.Europe and Ukraine.
CORRECTIV.Europe Network.

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)