Drie jaar na 7 oktober: Raz Shifer brengt in Antwerpse Diamantbeurs haar verhaal van Nova, verlies en verder leven

6 oktober 2026

In de Diamantbeurs in Antwerpen kwamen op dinsdag 6 oktober 2026 talrijke aanwezigen samen om de slachtoffers van de aanval van 7 oktober 2023 in Israël te herdenken. Drie jaar na de aanval stonden de vermoorde slachtoffers, de mensen die werden ontvoerd, hun families en de gevolgen voor Joden in België centraal. Nova-overlevende Raz Shifer bracht het meest persoonlijke verhaal van de avond. Zij nam de aanwezigen mee naar de vroege ochtend van 7 oktober 2023, toen een nacht van muziek en dans veranderde in een vlucht voor haar leven. Ook Kamerlid Darya Safai en MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez namen het woord. Vanuit het Joods Informatie- en Documentatiecentrum waren onder anderen voorzitter Michel Kotek en ondervoorzitter en woordvoerder Ralph Pais aanwezig. Muziek, herinnering en het bewust verderzetten van het leven liepen als rode draad door de bijeenkomst.

Herdenken in het hart van Antwerpen

De keuze voor de Diamantbeurs gaf de avond een uitgesproken Antwerpse context. Antwerpen telt al generaties lang een omvangrijke Joodse bevolking en de diamantsector is historisch nauw verweven met het Joodse leven in de stad. In die omgeving werd op de vooravond van 7 oktober teruggekeken naar een dag die voor Israël en voor Joden ver buiten Israël een breuklijn werd. Vertegenwoordigers van Joodse organisaties, politici, vrijwilligers, vrienden van Israël en andere genodigden verzamelden er om slachtoffers te gedenken en te luisteren naar mensen voor wie 7 oktober geen gebeurtenis uit het nieuws is, maar een datum die hun leven rechtstreeks veranderde. De bijeenkomst werd gedragen door het Joods Informatie- en Documentatiecentrum en mensen die zich inzetten binnen Hart voor Israël en de strijd tegen antisemitisme. Ook Christenen voor Israël en vertegenwoordigers en sympathisanten van de Iraanse oppositie waren aanwezig. Bij de opening werden de vele aanwezigen verwelkomd die vanuit verschillende organisaties naar Antwerpen waren gekomen.

Drie jaar na een dag die levens doormidden sneed

Op 7 oktober 2023 vielen Hamas en andere gewapende groepen vanuit Gaza Israël binnen. Mensen werden in woningen, op wegen en tijdens het Nova Music Festival aangevallen. Honderden festivalgangers werden gedood en anderen werden meegenomen naar Gaza. De verhalen van die dag kregen in Antwerpen een gezicht doordat een vrouw die zelf op Nova aanwezig was haar ervaringen vertelde. Raz Shifer stond drie jaar geleden tussen duizenden jongeren die naar het festival waren gekomen om muziek te beluisteren, te dansen en vrienden te ontmoeten. Op 6 oktober 2026 stond ze in de Diamantbeurs voor een publiek dat bijna drie jaar op de dag na haar vlucht naar haar luisterde.

Raz Shifer vertelt voor het eerst vooral over zichzelf

Shifer begon haar bijdrage met een vaststelling die de richting van haar verhaal bepaalde. Tijdens eerdere optredens en reizen had ze vaak over de gijzelaars gesproken. In Antwerpen wilde ze voor het eerst vooral haar eigen verhaal vertellen. Ze is dertig jaar en werkt vandaag als actrice en kunstenares en houdt zich bezig met sociale media voor ondernemingen. Vóór 7 oktober zag haar leven er volgens haar anders uit. Ze werkte in de technologiesector in verkoop. Kunst was toen aanwezig in haar leven, maar op kleinere schaal. Ook vóór het Nova Festival had 2023 haar zwaar geraakt.

De dood van Or Ashkar

In maart 2023 werd haar vriend Or Ashkar slachtoffer van een terreuraanslag in Tel Aviv. Hij raakte ernstig gewond en overleed later. Tijdens zijn begrafenis werd het lied Melech Ha’Olam gezongen. Vanaf dat moment kreeg het nummer voor Shifer een bijzondere betekenis. In dezelfde periode ging ze door een moeilijke relatiebreuk en leefde haar grootvader met dementie. Het ene verlies kwam bij het andere. Na verloop van tijd besloot ze dat ze opnieuw ruimte wilde maken voor plezier en leven. Op haar werk kende ze iemand die betrokken was bij de organisatie van het Nova Festival. Door zijn verhalen kreeg ze zin om zelf naar het festival te gaan. Ze belde een vriendin en samen maakten ze er bijna een opdracht aan zichzelf van: voor één nacht wilden ze verdriet, dood en afscheid buiten hun leven houden.

Nova moest een plaats van vrijheid zijn

Shifer beschreef het festival als een omgeving van kleur, muziek en vrijheid. Mensen kwamen er om te dansen. Voor haar was het precies het tegenovergestelde van de sombere maanden die eraan voorafgingen. Met een kleine rugzak trok ze naar het zuiden van Israël. Ze ontmoette haar vriendin en samen kwamen ze bij drie mannen terecht. Een van hen was dj op het festival. Omdat hij er werkte, stond zijn wagen niet op de centrale parking maar dicht bij het podium. De groep plaatste enkele stoelen naast de auto zodat ze tussen het dansen door konden uitrusten. Dat ogenschijnlijk kleine detail zou enkele uren later mee bepalen dat ze weg konden komen.

Voor het eerst in maanden opnieuw gelukkig

De nacht verliep zoals Shifer had gehoopt. Ze danste en voelde zich naar eigen zeggen voor het eerst in maanden opnieuw gelukkig. De sfeer op de dansvloer maakte indruk op haar. Bij een muziekfestival is de zonsopgang volgens haar een bijzonder moment. Eerst dansen mensen uren in het donker. Langzaam komt het daglicht op en worden de gezichten rondom zichtbaar. Het is een ogenblik waarop mensen naar elkaar kijken en beseffen dat ze samen een hele nacht hebben gedanst. Ook op Nova kwam dat moment. Daarna veranderde alles.

6.29 uur: de laatste normale foto

Omstreeks 6.29 uur stonden Shifer en haar vriendin bij de toiletten. Ze omhelsden elkaar en zeiden hoe blij ze waren dat ze samen op het festival stonden. Ze namen een selfie. Voor Shifer werd dat achteraf de laatste foto van het leven vóór de aanval. Toen ze daarna opnieuw rond zich keken, zagen ze mensen lopen en naar de lucht kijken. Boven hen verschenen raketten en rook. Shifer wist dat Gaza zich in het zuiden bevond, maar ze had tot dat moment volgens haar eigen relaas onvoldoende beseft hoe dicht ze zich bij de grens bevond. De muziek werd stilgelegd. Beveiligers openden de uitgangen en riepen mensen op het terrein te verlaten.

Twintig minuten op de grond

Shifer en haar vrienden gingen aanvankelijk op de grond liggen. Ongeveer twintig minuten wachtten ze terwijl de raketaanval doorging. De mannen bij wie ze was, kwamen uit het zuiden van Israël en waren gewend aan raketalarmen. Volgens de gebruikelijke veiligheidsregels leek het hun beter tijdens de beschietingen laag bij de grond te blijven dan met de auto te vertrekken. Shifer voelde echter dat ze weg moest. Ze omschreef zichzelf niet als bijzonder spiritueel, maar vertelde dat ze op dat moment een zeer sterk gevoel kreeg dat ze onmiddellijk moest vertrekken. Ze keek naar een boom en stelde zich voor dat die in brand stond. In haar hoofd bleef één boodschap terugkomen: weggaan. De anderen wilden aanvankelijk blijven.

Ze neemt zelf de autosleutels

Shifer besloot daarop niet langer te wachten. Ze nam de autosleutels uit de tas van haar vriend en begon hun spullen in de wagen te leggen. De mannen probeerden haar nog af te remmen. Ze vonden dat ze te snel reageerde. Shifer bedacht daarop een manier om hen toch mee te krijgen. Het festival was voorbij, zei ze, dus konden ze evengoed met de wagen naar een plaats in de natuur rijden, muziek opzetten en daar verdergaan met hun dag. Die redenering werkte. Ze stapten in. Juist op dat moment deed een zware ontploffing de grond beven.

Een vriend bevriest van angst

Een van de mannen had door zijn militaire dienst last van posttraumatische klachten. Door de ontploffing bevroor hij. Shifer vertelde hoe ze op dat ogenblik op een manier reageerde die ze niet van zichzelf kende. Ze riep naar hem en duwde hem in de wagen. Alles in haar zei dat ze moesten vertrekken. De chauffeur wilde aanvankelijk naar de centrale parking rijden, waar honderden andere festivalgangers eveneens probeerden weg te komen. Een vriendin stelde voor een heuvel over te rijden en via een vallei naar Route 232 te gaan. Ze kozen die route. Het bleek een beslissing met verstrekkende gevolgen.

Een witte wagen rijdt richting Nova

Nog voordat ze de hoofdweg bereikten, zagen ze een witte zware wagen met hoge snelheid richting het festival rijden. Er zaten gewapende mannen in. Shifers eerste gedachte was dat Israëlische militairen waren aangekomen om de bezoekers te helpen evacueren. Pas later begreep ze wat ze werkelijk had gezien. Het waren volgens haar relaas Hamasstrijders die naar het festivalterrein reden. De wagen ging in de richting van de centrale parking, waar festivalgangers in een verkeersopstopping probeerden te ontsnappen. Shifer en haar vrienden waren de plaats net via een andere route ontkomen.

Op de vlucht en opnieuw onder vuur

Tijdens de autorit wilde een van de inzittenden even stoppen. Kort daarna klonken opnieuw ontploffingen. De groep wierp zich uit de wagen en ging in het zand liggen. Shifer herinnerde zich zelfs een absurd detail. In alle paniek belandde ze tussen de mieren en de groep begon kort te lachen. Het zenuwachtige lachen stond in schril contrast met wat rondom hen gebeurde. Kleine projectielen sloegen in het zand. Op dat moment wist Shifer niet wat het precies was. Achteraf ging de groep ervan uit dat er kogels in hun richting waren gevlogen. De vriend met posttraumatische klachten riep dat er op hen werd geschoten. Ze stapten opnieuw in en reden verder.

Muziek midden in de chaos

De autorit die volgde bleef Shifer bij door de vreemde tegenstelling tussen angst en absurditeit. Ze reden voorbij branden en ontploffingen, terwijl in de wagen elektronische muziek speelde en soms hysterisch werd gelachen. Hun hersenen konden volgens haar nog niet verwerken wat er gebeurde. Op een bepaald ogenblik zetten ze de radio aan om informatie te krijgen. Toen klonk onverwacht Melech Ha’Olam, het lied dat sinds de dood van Or Ashkar met hem verbonden was. In de chaos van die ochtend voelde Shifer de aanwezigheid van haar overleden vriend.

Ze denken dat ze ontsnapt zijn

De groep bereikte uiteindelijk een kibboets waar enkele mannen uit het gezelschap woonden. Ze haalden stoelen uit de wagen, zetten muziek op en vierden dat ze waren weggekomen. Maar ze wisten toen nog niet waaraan ze precies waren ontsnapt. Kort daarna begonnen telefoons en berichten binnen te komen. Vrienden waren dood. Anderen verborgen zich in struiken terwijl er werd geschoten. Mensen waren verdwenen. Namen van bekenden doken op tussen de berichten over ontvoeringen. De werkelijkheid van de aanval begon pas toen volledig tot Shifer door te dringen.

Inbar Haiman werd ontvoerd

Een van de namen was die van haar jeugdvriendin Inbar Haiman. Haiman was op het Nova Festival om anderen te helpen. Ze ondersteunde festivalgangers die lichamelijk of emotioneel in moeilijkheden kwamen. Tijdens de aanval probeerde ze te ontsnappen, maar ze werd gevangen genomen en naar Gaza gebracht. Shifer kende haar al sinds hun jeugd. Ze herinnerde zich hoe Inbar in de klas de grootste was en zijzelf de kleinste. Later werd Haiman kunstenares en graffiti-artieste en werkte ze onder de naam Pink. Het nieuws dat haar vriendin was ontvoerd, zou Shifer nog jaren achtervolgen.

Ook Romi Gonen verdween

Ook Romi Gonen werd op 7 oktober ontvoerd. Zij werd na 471 dagen gevangenschap op 19 januari 2025 vrijgelaten. Voor Shifer werd haar terugkeer een van de momenten waarop na maanden van verlies opnieuw vreugde mogelijk was. Op 7 oktober zelf wist Shifer echter niet wie zou overleven. Vanuit de kibboets kreeg ze telefoontjes van vrienden die vroegen of ze hen kon helpen. Zelf zat ze eveneens verborgen en wist ze niet of gewapende mannen ook daar zouden binnendringen. De machteloosheid van dat ogenblik beschreef ze als een van de zwaarste ervaringen van die dag.

Een telefoontje naar haar moeder

Shifer belde haar moeder en vertelde dat ze bang was. Ze schreef boodschappen met woorden die ze nog wilde nalaten voor het geval ze niet levend thuis zou komen. Op dat moment hield ze er rekening mee dat de aanvallers ook de plaats waar zij zich bevond konden bereiken. Pas rond 23.00 uur kon ze vertrekken. De wegen waren druk. Iedere wagen rondom haar maakte haar zenuwachtig. Tijdens de rit huilde ze en raakte ze herhaaldelijk in paniek. Toen ze midden in de nacht thuis arriveerde, zakte ze op de grond. Urenlang bleef ze daar liggen.

Na het overleven kwam de schuld

De lichamelijke vlucht was voorbij, maar daarmee begon voor Shifer een ander gevecht. Ze kon nauwelijks slapen. Eten lukte moeilijk. Douchen voelde volgens haar zelfs verkeerd wanneer vrienden gevangen zaten en anderen dood waren. Ze verloor gewicht en trok zich terug. Steeds opnieuw was er dezelfde vraag: waarom was zij thuisgekomen terwijl anderen niet waren teruggekeerd? De plaats waar de auto stond, haar beslissing om de sleutels te nemen, de keuze voor een alternatieve route en de seconden waarop zij de gewapende mannen misten: het waren toevalligheden en beslissingen waarvan de uitkomst ook anders had kunnen zijn.

Het lange wachten op Inbar

Twee maanden na 7 oktober kwam voor Shifer het nieuws dat Inbar Haiman niet meer leefde. Dat betekende niet dat haar verhaal afgesloten was. Haar lichaam bevond zich nog in Gaza. Shifer bleef reizen en sprak op bijeenkomsten over haar vriendin, haar kunst en haar leven. Ze wilde dat Inbar naar Israël terugkeerde. Jarenlang bleef haar naam deel uitmaken van Shifers publieke inzet. Voor haar betekende het dat rouw en hoop op een vreemde manier naast elkaar bestonden. Ze wist dat haar vriendin dood was, maar zolang zij niet naar huis was teruggebracht, voelde het afscheid onaf.

Een graf om naartoe te gaan

Toen Inbar Haiman uiteindelijk naar Israël werd teruggebracht, kon Shifer haar graf bezoeken. Ze beschreef dat bezoek als een keerpunt in haar eigen verwerking. Pas toen ze op een concrete plaats afscheid kon nemen, ontstond ruimte om anders met het verlies om te gaan. Haiman bleef aanwezig in haar leven, maar niet langer uitsluitend via de onzekerheid en het wachten. De kunst van Pink en de herinneringen uit hun jeugd bleven deel van wie Shifer zelf was geworden.

Romi Gonen komt wel terug

Tegenover dat verlies stond de terugkeer van Romi Gonen. Na 471 dagen gevangenschap kwam zij op 19 januari 2025 vrij, samen met Doron Steinbrecher en Emily Damari. Haar thuiskomst betekende voor Shifer een zeldzaam ogenblik van vreugde in een verhaal waarin zoveel andere namen met dood en verlies verbonden waren. Shifer maakte in Antwerpen duidelijk dat zulke momenten niet uitwissen wat eraan voorafging. Ze laten wel zien dat na zeer lange periodes van angst een andere uitkomst mogelijk is.

Opnieuw liefde toelaten

In haar eigen leven begon na verloop van tijd eveneens iets te veranderen. Ze vond opnieuw ruimte voor kunst. Ze ging acteren. Haar familie kreeg er een jongere stiefzus bij, Molly, over wie ze met grote genegenheid sprak. En ze werd verliefd. Haar partner was in Antwerpen aanwezig om haar tijdens haar getuigenis bij te staan. Voor Shifer stond dat bijna haaks op wat 7 oktober met haar leven had gedaan. Na zoveel dood bleek ze opnieuw in staat om liefde, familie en toekomst toe te laten. Ze omschreef haar overleving als iets waarmee ze iets wil doen. Vrienden die niet terugkeerden hadden eveneens plannen en wilden leven. Daarom wil zij de tijd die haar wel werd gegeven niet verloren laten gaan.

Een boodschap over mensen die elkaar vasthouden

Aan het einde van haar bijdrage bracht Shifer haar ervaringen terug tot één gedachte: mensen hebben niet in de hand welk geweld of verlies hun leven binnenkomt, maar ze hebben wel invloed op de manier waarop ze daarna met anderen omgaan. Voor haar werden nabijheid, liefde en zorg voor elkaar na 7 oktober geen abstracte begrippen. Ze waren de manier waarop ze zelf opnieuw leerde leven. De zaal reageerde langdurig op haar getuigenis.

Darya Safai spreekt vanuit haar eigen geschiedenis

Na het persoonlijke verhaal van Raz Shifer kreeg ook Kamerlid Darya Safai het woord. Safai groeide op in Iran onder het regime van de ayatollahs. Ze nam deel aan het verzet tegen de religieuze dictatuur, belandde in de gevangenis en vluchtte later met haar echtgenoot Saeed Bashirtash. Vandaag zetelt ze voor N-VA in de Kamer van Volksvertegenwoordigers. In Antwerpen sprak ze vanuit die persoonlijke achtergrond over religieus extremisme, vrijheid en de band tussen Iraniërs en Joden.

Safai waarschuwt voor islamisme

Safai stelde dat wat op 7 oktober in Israël gebeurde volgens haar niet los kan worden gezien van islamistische ideologie en van de rol van het Iraanse regime in het Midden-Oosten. Ze vertelde over haar eigen tijd in een Iraanse gevangenis en over de onzekerheid of ze die periode zou overleven. Vanuit die ervaring richtte ze zich tot de aanwezigen met de boodschap dat vrijheid en democratie niet als vanzelfsprekend mogen worden beschouwd. Ze sprak in het Engels en Nederlands en legde geregeld een verband tussen de strijd van Iraanse dissidenten tegen het regime in Teheran en de positie van Israël.

Iraniërs en Joden

Safai verwees ook naar de oude historische banden tussen het Perzische en het Joodse volk. Ze maakte een onderscheid tussen het huidige regime in Iran en de Iraanse bevolking. Volgens haar voelen vele Iraniërs geen vijandschap tegenover Joden of Israël. Ze sprak de hoop uit dat er een dag komt waarop Iraniërs, Israëli’s en anderen samen de vrijheid in de regio kunnen vieren. Haar echtgenoot Saeed Bashirtash was eveneens aanwezig. Hij is actief binnen de Iraanse oppositie.

Georges-Louis Bouchez neemt plaats voor de zaal

Ook Georges-Louis Bouchez sprak de aanwezigen toe. De voorzitter van de Mouvement Réformateur werd aangekondigd als iemand die sinds 7 oktober herhaaldelijk publiek positie innam tegen antisemitisme en voor de veiligheid van Joden. Hij begon zijn bijdrage met woorden aan Raz Shifer en stond daarna stil bij de slachtoffers van 7 oktober.

Achter iedere naam stond een mens

Bouchez wees erop dat achter elk slachtoffer een persoon stond met familie, relaties, verwachtingen en plannen. Hij sprak over mensen die werden gedood, gezinnen die uiteengerukt werden en gijzelaars die bij hun naasten werden weggehaald. Volgens hem heeft herdenken ook te maken met de manier waarop over de aanval wordt gesproken. Hij verzette zich tegen pogingen om het doelbewust aanvallen van burgers te vergoelijken of als een begrijpelijke reactie voor te stellen. Voor Bouchez moest de veroordeling van de gruweldaden zelf helder blijven.

Joods leven in Europa

De MR-voorzitter trok vervolgens de lijn naar Europa. Joden moeten volgens hem overal openlijk en zonder angst als Jood kunnen leven. De veiligheid en waardigheid van Joodse burgers raken volgens zijn betoog rechtstreeks aan de waarden waarop Europa zich beroept. De herdenking ging daardoor niet uitsluitend over Israël of over gebeurtenissen van drie jaar geleden. Ze ging ook over de vraag hoe Joodse gezinnen vandaag leven in Antwerpen, Brussel, andere Belgische steden en elders in Europa.

Ralph Pais over zijn kinderen

Die vraag was eerder op de avond al zeer persoonlijk aan bod gekomen bij Ralph Pais. Pais is ondervoorzitter en woordvoerder van het Joods Informatie- en Documentatiecentrum. Hij sprak over momenten waarop Joden zich afvragen of ze voorzichtiger moeten zijn en of ze voldoende rekening houden met de veiligheid van hun gezin. Voor een vader krijgt die vraag een ander gewicht.

Met opgeheven hoofd Joods zijn

Pais vertelde dat hij zijn kinderen moeilijk kan vragen met opgeheven hoofd Joods te zijn wanneer hijzelf bij tegenwind zijn hoofd zou buigen. Hij kan hun geen wereld zonder antisemitisme beloven. Wat hij volgens zijn woorden wel kan doen, is tonen dat zwijgen niet de enige reactie is. Zijn kinderen moeten hun identiteit kunnen koesteren zonder zich ervoor te verontschuldigen. Hij riep op zichtbaar te blijven, deel te nemen aan het openbare leven en de eigen stem niet te laten verdwijnen. Die woorden vormden een passende aanloop naar Raz Shifer: iemand die na een ervaring die haar bijna het leven kostte besloot niet uit het openbare leven te verdwijnen, maar haar verhaal juist te vertellen.

Michel Kotek en drie opeenvolgende herdenkingen

Ook Michel Kotek richtte zich tot de aanwezigen. Kotek is voorzitter van het Joods Informatie- en Documentatiecentrum. Hij wees erop dat de bijeenkomst voor het derde opeenvolgende jaar plaatsvond. Voor hem draaide 7 oktober om mensen die werden vermoord, gegijzeld en families die nadien met de gevolgen verder moesten. Hij omschreef 7 oktober als een aanval waarbij zoveel mogelijk Joden werden geviseerd.

Antisemitisme na 7 oktober

Een groot deel van de avond stond daardoor ook in het teken van antisemitisme. JID brengt Joodse en niet-Joodse initiatiefnemers samen en houdt zich bezig met het registreren en bestrijden van antisemitisme en met communicatie daarover richting media, instellingen en beleidsmakers. In de Diamantbeurs kreeg die inzet een concrete context. De aanwezigen herdachten slachtoffers van een aanval in Israël, maar spraken tegelijk over de gevolgen die Joden duizenden kilometers verder ervaren.

De band met de Antwerpse diamantwereld

Dat gebeurde niet in een neutrale evenementenruimte, maar in de Antwerpse diamantwereld. Bij het slot werden de Beurs voor Diamanthandel en haar leden uitdrukkelijk bedankt voor hun steun. De diamantsector en het Joodse leven in Antwerpen hebben een lange gezamenlijke geschiedenis. De bijeenkomst van 6 oktober bracht die lokale context samen met verhalen uit Israël, Iran en de Belgische politiek. Daardoor kreeg de locatie zelf een duidelijke plaats in de avond.

Muziek krijgt een eigen plaats

Tussen de toespraken door was er muziek. Pianist Aaron Wajnberg maakte deel uit van het muzikale programma. Ook zanger Barry Mehler was aangekondigd. De muziek ging van klezmer tot Joodse liederen en begeleidde verschillende momenten van de herdenking. Er werd onder meer een uitvoering aangekondigd van Al Kol Ele. De organisatoren kozen er bewust voor de avond niet uitsluitend uit toespraken en herdenkingsmomenten te laten bestaan.

Van herdenken naar dansen

Aan het einde werden politie, veiligheidsmensen, sponsors, vrijwilligers, muzikanten en technici bedankt. Ook de Beurs voor Diamanthandel en haar leden kregen woorden van dank. Daarna werden de aanwezigen uitgenodigd voor een drankje en een snack. De muziek ging verder en er werd gedanst. Na uren waarin was gesproken over moord, gijzeling, gevangenissen, angst en antisemitisme eindigde de bijeenkomst dus niet met stilte.

De dansvloer krijgt na Nova een andere betekenis

Juist door het verhaal van Raz Shifer kreeg dat slot een extra lading. Op 7 oktober 2023 stond zij zelf op een dansvloer. Ze was naar Nova gegaan omdat ze na maanden van verdriet opnieuw wilde leven. Ze danste er urenlang en stond bij zonsopgang tussen vrienden. Om 6.29 uur nam ze een selfie. Enkele minuten later vluchtte ze voor haar leven. Drie jaar later vertelde ze in de Diamantbeurs in Antwerpen over precies die nacht, waarna opnieuw muziek werd gespeeld en mensen opnieuw dansten.

Van één foto naar drie jaren leven

Tussen die selfie op 7 oktober 2023 en de avond in Antwerpen liggen drie jaren. In die periode verloor Shifer vrienden, leefde ze met het lot van gijzelaars, reisde ze om aandacht te vragen voor Inbar Haiman, vierde ze de vrijlating van Romi Gonen, nam ze afscheid van Inbar en probeerde ze haar eigen leven opnieuw vorm te geven. Ze ging acteren. Ze maakte opnieuw kunst. Ze vond liefde. En ze bleef spreken.

Een herdenking die slachtoffers namen en gezichten gaf

De bijeenkomst in de Antwerpse Diamantbeurs draaide daarom niet alleen om één historische datum. Raz Shifer gaf Nova een gezicht. Darya Safai bracht haar ervaringen met het Iraanse regime mee. Georges-Louis Bouchez sprak over verantwoordelijkheid en Joods leven in Europa. Ralph Pais vertelde als vader over de keuze om de eigen identiteit niet te verbergen. Michel Kotek plaatste de avond binnen drie jaren van herdenken en actie tegen antisemitisme. Het resultaat was een avond waarin 7 oktober niet werd teruggebracht tot cijfers. Er waren namen, families, mensen die niet terugkeerden en mensen die wel terugkeerden en daarna moesten leren wat verder leven betekent.

Shifer vertelde niet dat alles na drie jaar verwerkt is. Ze vertelde dat verdriet kan blijven bestaan naast liefde, dat herinnering naast toekomst kan staan en dat iemand die het ene moment probeert te overleven later opnieuw kan dansen, werken en liefhebben. Dat was een van de beelden die in de Diamantbeurs bleef hangen: een vrouw die drie jaar eerder van een muziekfestival moest vluchten, stond opnieuw voor een zaal mensen en vertelde waarom zij haar verdere leven niet door die ochtend wil laten bepalen.

Christenen voor Israël aanwezig uit solidariteit en ook ondersteuners van deze avond

Ook Christenen voor Israël was aanwezig bij de herdenking in de Diamantbeurs in Antwerpen. De organisatie werd tijdens de opening uitdrukkelijk verwelkomd, met vermelding van David Vandeputte als vertegenwoordiger van de aanwezige delegatie. Hun aanwezigheid paste binnen de bredere solidariteit met Israël en met Joodse families die drie jaar na 7 oktober nog steeds leven met de gevolgen van de aanval, de gijzelingen en het verlies van familieleden en vrienden. Christenen voor Israël ondersteunt al jaren initiatieven die de band met Israël en de Joodse bevolking centraal stellen. Tijdens deze herdenking kreeg die steun een zichtbare plaats naast vertegenwoordigers van Joodse organisaties, politici, vrijwilligers en andere sympathisanten.

Steun die verder gaat dan aanwezigheid

De aanwezigheid van Christenen voor Israël had tijdens de bijeenkomst ook een bredere betekenis. In een avond waarin verschillende sprekers opriepen om Joodse inwoners niet alleen te laten in de strijd tegen antisemitisme, vormde hun deelname een teken van solidariteit vanuit christelijke hoek. Die steun sloot aan bij de woorden van Ralph Pais over de noodzaak voor Joden om hun identiteit openlijk te kunnen blijven beleven en bij de oproepen van andere sprekers om niet te zwijgen wanneer antisemitisme zichtbaar wordt. Door aanwezig te zijn in de Diamantbeurs schaarde Christenen voor Israël zich mee achter de herdenking van de slachtoffers van 7 oktober en achter de boodschap dat Joodse mensen in België en elders zonder angst hun identiteit moeten kunnen beleven.

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)