Europa wil zelf produceren, burgers beschermen en Rusland ter verantwoording roepen
13 november 2026
Het Europees Parlement wil extra geld voor Europese industrie, wetenschappelijk onderzoek, infrastructuur en crisisbestrijding. Ook kinderarmoede, landbouwinkomens en bescherming tegen digitale misleiding staan op de agenda. Buiten de Europese grenzen eisen Europarlementsleden de terugkeer van gedeporteerde Oekraïense kinderen en steun voor Groenland. De besluiten en voorstellen raken aan dezelfde vraag: hoe kan Europa zijn inwoners beschermen wanneer oorlog, economische afhankelijkheid en druk op democratische rechten elkaar steeds vaker raken?
Oekraïense kinderen mogen geen onderhandelingsmiddel worden
Op donderdag 12 november 2026 nam het Europees Parlement in Brussel met 536 stemmen voor, acht tegen en 37 onthoudingen een resolutie aan over Oekraïense kinderen die door Rusland zijn gedeporteerd of gedwongen overgebracht. Het Parlement eist hun onmiddellijke, veilige en onvoorwaardelijke terugkeer naar het niet-bezette deel van Oekraïne. Hun terugkeer mag niet afhangen van territoriale toegevingen, een gevangenenruil of andere politieke afspraken. Tot september 2026 waren 20.651 gevallen van deportatie en gedwongen overbrenging geverifieerd. Naar schatting verbleven ongeveer 1,6 miljoen Oekraïense kinderen onder Russische bezetting. Op 28 oktober 2026 waren 2.752 kinderen teruggekeerd na deportatie, gedwongen overbrenging of redding uit bezet gebied. Het Parlement veroordeelt ook illegale adopties, gedwongen russificatie, indoctrinatie en militarisering. De rechten van deze kinderen moeten bij vredesonderhandelingen een vaste plaats krijgen.
Verantwoordelijkheid reikt verder dan het Kremlin
De Europarlementsleden blijven achter het Internationaal Strafhof staan en steunen de arrestatiebevelen tegen Vladimir Poetin en Maria Lvova-Belova, de Russische commissaris voor kinderrechten. Het onderzoek naar de daders moet ook uitvoerders en medeplichtigen omvatten. Samenwerking tussen Oekraïne, Europol, Eurojust en internationale organisaties moet helpen om kinderen te identificeren en op te sporen. Het Parlement vraagt extra sancties tegen betrokken functionarissen en organisaties. De humanitaire eisen staan naast de financiële steun aan Oekraïne. Op 11 februari 2026 gaf het Parlement zijn goedkeuring aan een leningenpakket van 90 miljard euro voor 2026 en 2027. Daarvan is 60 miljard euro bestemd voor defensie en 30 miljard euro voor macrofinanciële hulp en begrotingssteun. Aan die steun zijn voorwaarden verbonden over democratisch bestuur, mensenrechten, rechtsstaat en corruptiebestrijding.
264,35 miljard euro voor Europese productie
De Commissie industrie, onderzoek en energie keurde op dinsdag 10 november 2026 haar standpunt over het Europees Fonds voor concurrentievermogen goed met 61 stemmen voor, dertien tegen en twaalf onthoudingen. De commissie wil voor de periode 2028 tot en met 2034 een begroting van 264,35 miljard euro, tegenover 234,3 miljard euro in het Commissievoorstel. Het fonds moet veertien bestaande financieringsinstrumenten samenbrengen. De inzet is Europese ondernemingen te helpen bij onderzoek, ontwikkeling en productie in sectoren waarin afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers risico’s veroorzaakt. De commissie vraagt aparte middelen voor kritieke grondstoffen en een eigen onderdeel voor energie-infrastructuur. Een reserve van 10,11 miljard euro moet ruimte geven om op nieuwe behoeften te reageren. Christian Ehler en Dan Nica zijn de mederapporteurs. Het commissiestandpunt en het onderhandelingsmandaat moeten nog langs de plenaire vergadering. De stemming in de commissie legt dus nog geen definitieve Europese begroting vast.
Van het laboratorium naar de fabriek
Onderzoeksresultaten moeten gemakkelijker een toepassing krijgen in Europese bedrijven. De industriecommissie wil daarvoor een rechtstreeks traject tussen Horizon Europa en het nieuwe concurrentiefonds. Ook defensieonderzoek krijgt afzonderlijke instrumenten: onderzoek in een vroege fase, financiering voor jonge ondernemingen en gezamenlijk toegepast onderzoek naar militaire capaciteiten. Binnen InvestEU wil de commissie het maximale garantiebedrag optrekken van 70 miljard naar 150 miljard euro. Dat bedrag is een garantieplafond en kan niet als eenzelfde bedrag aan rechtstreekse uitgaven worden gelezen. De steun moet ook inzetbaar zijn voor duurzame woningbouw, energierenovatie, schone productietechnologie en sociale investeringen. Het Belgische Europarlementslid Yvan Verougstraete vraagt dat Europees geld de productiecapaciteit binnen Europa ondersteunt en bestaande afhankelijkheden verkleint. Voor de definitieve voorwaarden zijn nog onderhandelingen nodig.
200 miljard euro voor onderzoek
Voor Horizon Europa vraagt de industriecommissie een begroting van 200 miljard euro voor 2028 tot en met 2034. De Europese Commissie stelde 175 miljard euro voor. De parlementaire commissie wil de financiering blijven organiseren rond wetenschappelijke excellentie, concurrentievermogen en samenleving, innovatie en de Europese onderzoeksruimte. De Europese Onderzoeksraad en de Europese Innovatieraad moeten hun onafhankelijkheid behouden. Aparte begrotingslijnen moeten zichtbaar maken waar het geld terechtkomt. De commissie wil ook een raad met ten minste dertig onafhankelijke deskundigen uit wetenschap, industrie en maatschappelijke organisaties. Die zou advies geven over onderzoeksprioriteiten, partnerschappen en financiering. Snellere aanvraagtrajecten moeten projecten vooruithelpen. Ook onderzoekers die gevaar lopen, sociale wetenschappen, geesteswetenschappen en kunsten krijgen aandacht. Rapporteurs Christian Ehler en René Repasi verdedigen daarbij wetenschappelijke autonomie en een duidelijkere doorgang van onderzoek naar toepassing.
Spoorwegen, elektriciteitsnetten en militaire mobiliteit
Voor de Connecting Europe Facility willen de commissies vervoer en industrie een begroting van 91,28 miljard euro voor 2028 tot en met 2034. De Commissie stelde 81,42 miljard euro voor. Het parlementaire voorstel verdeelt de middelen over vervoer, militaire mobiliteit en energie. Voor vervoer gaat het om 37,96 miljard euro, voor militaire mobiliteit om 19,78 miljard euro en voor energie om 33,53 miljard euro. Bij vervoer krijgen grensoverschrijdende spoorlijnen, havens, goederenoverslag, reizigersknooppunten en laadvoorzieningen aandacht. Militaire mobiliteit omvat infrastructuur die zowel burgers als defensie dient, zoals bruggen, tunnels, spoorwegen en toegang tot havens en luchthavens. Bij energie gaat het om grensoverschrijdende elektriciteitsnetten, opslag en transport van hernieuwbare en koolstofarme brandstoffen. Fysieke beveiliging en bescherming tegen cyberaanvallen horen daar ook bij. Mederapporteurs Kamila Gasiuk-Pihowicz en Oihane Agirregoitia Martínez willen dat projecten sneller uitvoerbaar worden en dat de toekenning van geld controleerbaar blijft.
Een afzonderlijk sociaal fonds van 124,19 miljard euro
De Commissie werkgelegenheid en sociale zaken wil het Europees Sociaal Fonds behouden als afzonderlijk programma met een eigen begroting van 124,19 miljard euro. De commissie keurde haar standpunt op 10 november goed met veertig stemmen voor, zes tegen en tien onthoudingen. Het geld moet dienen voor werkgelegenheid, onderwijs, opleiding, sociale bescherming en toegang tot basisdiensten. Minstens vijf procent van de middelen moet naar maatregelen binnen de Europese Kindergarantie gaan. Kinderen in armoede en gezinnen met een achterstand krijgen daarbij bijzondere aandacht. Ook jongeren zonder werk en werknemers die zich moeten omscholen behoren tot de doelgroepen. Rapporteurs David Casa en Marit Maij willen vermijden dat sociale uitgaven hun eigen doelstellingen verliezen binnen grotere nationale en regionale financieringsplannen. Ook dit voorstel wacht nog op verdere parlementaire behandeling en onderhandelingen met de lidstaten.
Voorbereiden op rampen voordat de noodhulp moet uitrukken
Het Parlement wil 12,42 miljard euro voor het Europese mechanisme voor civiele bescherming in de periode 2028 tot en met 2034. Dat is 1,74 miljard euro boven het Commissievoorstel. Het standpunt werd op 12 november aangenomen met 424 stemmen voor, 105 tegen en 83 onthoudingen. Veertig procent van de middelen zou naar civiele bescherming gaan, veertig procent naar gezondheidscrisissen en twintig procent naar een reserve. Het Parlement vraagt betere risicoanalyses, klimaatprognoses en vroegtijdige waarschuwingen. Lokale en regionale overheden moeten een grotere rol krijgen bij voorbereiding en herstel. Vanaf 2028 moet ook een Europese luchtvloot voor bosbrandbestrijding beschikbaar zijn. Vrijwilligers moeten kunnen rekenen op een duidelijke juridische status, verzekering en erkenning van hun kwalificaties. Rapporteurs Leire Pajín en Aurelijus Veryga leggen de nadruk op voorbereiding en samenwerking tussen de verschillende overheden.
Ziekenhuizen en geneesmiddelen horen bij dezelfde paraatheid
Bij een grensoverschrijdende gezondheidscrisis moet Europa sneller medische voorraden kunnen inzetten en patiënten tussen lidstaten kunnen overbrengen. Het Parlement vraagt samenwerking tussen gespecialiseerde zorgcentra, inzetbare medische teams en een beter overzicht van de capaciteit op intensive care. De beschikbaarheid van geneesmiddelen vormt een tweede onderdeel van die voorbereiding. Op 12 mei bereikten onderhandelaars van Parlement en Raad een voorlopig akkoord over maatregelen tegen tekorten aan kritieke geneesmiddelen. Het akkoord voorziet steun voor productieprojecten binnen de EU en gezamenlijke aankopen wanneer minstens vijf lidstaten daarom vragen. Ondernemingen die publieke steun ontvangen, moeten onder meer voorrang geven aan bevoorrading van de Europese markt. De maatregelen betreffen onder andere antibiotica, insuline, vaccins en geneesmiddelen voor chronische en zeldzame aandoeningen. Het voorlopige akkoord vereiste nog formele goedkeuring.
Landbouwers moeten gemakkelijker steun kunnen aanvragen
Op 12 november vroeg het Parlement met 476 stemmen voor, 83 tegen en 42 onthoudingen om eenvoudiger financiering voor de Europese landbouw- en voedingssector. Kleine landbouwbedrijven, coöperaties en ondernemingen in landelijke gebieden moeten minder administratie doorlopen om promotieprogramma’s te gebruiken. Campagnes moeten kunnen worden aangepast wanneer exportmarkten of geopolitieke omstandigheden veranderen. Het Parlement wil op buitenlandse markten Europese kwaliteitskenmerken laten samengaan met een herkenbare nationale en regionale herkomst. Traceerbaarheid, geografische aanduidingen en duurzaamheid blijven daarbij aandachtspunten. Rapporteur Salvatore De Meo vraagt een eerlijke behandeling van alle producten die voor steun in aanmerking komen, waaronder vlees en wijn. De voorstellen gaan over de inrichting van het promotiebeleid en maken op zichzelf nog geen nieuwe subsidie beschikbaar.
Een betere prijs begint bij het contract
De landbouwagenda omvat ook de positie van producenten tegenover afnemers. Op 16 juni gaf het Parlement zijn goedkeuring aan regels die landbouwers bij contractonderhandelingen meer houvast moeten bieden. Nationale referentiegegevens over kosten en prijzen moeten openbaar beschikbaar worden. Producentenorganisaties moeten rechtstreeks met kopers kunnen onderhandelen, met regels die verhinderen dat afnemers die organisaties omzeilen door individuele boeren te benaderen. Voor de zuivelsector bevat de tekst onder meer schriftelijke contracten. Op 7 juli keurde het Parlement ook maatregelen goed om de gestegen kunstmestkosten op te vangen. De aangenomen tekst voorzag liquiditeitssteun tot tachtig procent van de extra kosten en de mogelijkheid om voorschotten op rechtstreekse betalingen tot 75 procent op te trekken. Voor beide dossiers waren na de parlementaire stemming nog formele stappen bij de Raad nodig. Bij nieuwe genomische technieken koos het Parlement op 17 juni voor twee categorieën planten, met verschillende verplichtingen. Voor ingrijpender wijzigingen blijven de bestaande ggo-regels gelden. Het gebruik van deze technieken in de biologische productie blijft uitgesloten.
Strenger toezicht op grondstoffen voor drugs
De commissies internationale handel en burgerlijke vrijheden keurden op 4 november met 85 stemmen voor, vier tegen en zes onthoudingen ontwerpregels voor drugsprecursoren goed. Het gaat om chemische stoffen die een legale toepassing hebben, maar ook voor illegale drugsproductie kunnen worden misbruikt. Online marktplaatsen zouden vergunningen van verkopers moeten controleren en aanbiedingen of verkopers moeten verwijderen wanneer zij niet aan de regels voldoen. Verdachte transacties, diefstallen en grote verdwijningen van bepaalde stoffen moeten worden gemeld. Voor speciaal ontworpen stoffen zonder bekende legale toepassing buiten onderzoek komen verbodsbepalingen met beperkte uitzonderingen. Onderzoekers en bedrijven die de stoffen rechtmatig gebruiken, moeten toegang behouden. Rapporteurs Nicolas Bay en Bartłomiej Sienkiewicz willen sneller kunnen reageren op nieuwe chemische varianten. Sophie Wilmès en Benoît Cassart vragen ook toezicht op onlineverkoop, duidelijkere identificatie van stoffen en eenvoudiger procedures voor betrouwbare ondernemingen. De definitieve wetgeving moet nog worden onderhandeld.
Cookies weigeren moet even eenvoudig zijn als ze aanvaarden
Binnen het digitale consumentenbeleid vraagt Yvan Verougstraete regels tegen misleidende keuzeschermen, verborgen kosten en abonnementen die moeilijk opzegbaar zijn. Een consument moet een abonnement even gemakkelijk kunnen beëindigen als afsluiten. De getoonde prijs moet duidelijk maken wat werkelijk betaald moet worden. Betaalde aanbevelingen door influencers moeten onmiddellijk herkenbaar zijn als reclame. Voor minderjarigen vraagt hij dat functies die verslavend gebruik uitlokken standaard uitgeschakeld worden. Het gaat om politieke eisen rond de Digital Fairness Act, niet om de vaststelling dat al deze verplichtingen al van toepassing zijn. De bescherming tegen digitaal misbruik kwam ook aan bod bij de parlementaire goedkeuring op 16 juni van wijzigingen aan de AI-verordening. Die tekst bevat een verbod op AI-systemen voor seksueel misbruikmateriaal van kinderen en op systemen die zonder toestemming seksueel expliciet materiaal van herkenbare personen produceren. Voor de inwerkingtreding was nog formele goedkeuring door de Raad vereist.
Groenland en overzeese gebieden krijgen een plaats in de begrotingsstrijd
Het Parlement vraagt steun voor Groenland bij rechtstreekse bedreigingen voor zijn soevereiniteit. Op 12 november nam het met 460 stemmen voor, 76 tegen en 81 onthoudingen aanbevelingen aan over de betrekkingen met dertien overzeese landen en gebieden. Het Parlement wil de voorgestelde financiering voor 2028 tot en met 2034 optrekken van 999 miljoen euro tot 2,084 miljard euro. Onderwijs, economische ontwikkeling, infrastructuur en klimaatbeleid behoren tot de prioriteiten. Bij mijnbouw en de winning of uitvoer van kritieke grondstoffen moeten inwoners vooraf betrokken worden wanneer hun grond, bestaansmiddelen of erfgoed geraakt kunnen worden. Rapporteur Barry Andrews vraagt investeringen en democratisch toezicht. Het dossier betreft Groenland, zes met Nederland verbonden gebieden en zes met Frankrijk verbonden gebieden. Daaronder vallen Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint-Eustatius en Sint Maarten. Het Parlement heeft in deze procedure een raadgevende rol.
Persvrijheid onder druk in Rusland
Het verdwijnen van Novaya Gazeta uit Rusland leidde op 9 november tot een gezamenlijke reactie van Ville Niinistö, Mounir Satouri en Sandra Kalniete. Zij vragen Europese steun voor onafhankelijke Russische journalisten, waaronder financiering, visa en bescherming voor redacties in ballingschap. Ook sancties tegen verantwoordelijken voor repressie staan op hun verlanglijst. Zes journalisten van Novaya Gazeta, onder wie Anna Politkovskaja, werden vermoord sinds Vladimir Poetin aan de macht kwam. Dmitri Moeratov, de voormalige hoofdredacteur, ontving in 2021 de Nobelprijs voor de Vrede. Novaya Gazeta Europe zet het journalistieke werk vanuit ballingschap voort. De onderdrukking van onafhankelijke berichtgeving raakt ook aan de oorlog in Oekraïne: zonder toegang tot betrouwbare informatie wordt het voor burgers moeilijker om machthebbers te controleren en oorlogsmisdrijven te onderzoeken.
Mensenrechten vragen ook bescherming binnen Europa
Op 12 en 13 november neemt een delegatie onder leiding van Reinhold Lopatka deel aan de Wereldwijde Parlementaire Conferentie over Mensenrechten in Genève. Sandra Gómez López en Marc Jongen maken eveneens deel uit van de delegatie. De gesprekken gaan onder meer over vrije meningsuiting, AI, migratie, kinderrechten en de rechten van personen met een beperking. Binnen Europa kreeg slachtofferbescherming op 21 mei parlementaire steun. De aangenomen tekst voorziet betere informatie tijdens strafprocedures, bescherming van persoonsgegevens, toegankelijkere aangifte en hulp die op individuele behoeften is afgestemd. Voor kinderen moeten medische onderzoeken, psychologische begeleiding en andere ondersteuning waar mogelijk op dezelfde plaats beschikbaar zijn. Op 26 maart keurde het Parlement ook een richtlijn tegen corruptie goed. Die bevat gezamenlijke omschrijvingen van strafbare feiten en eisen rond sancties, nationale preventiestrategieën en samenwerking tussen bevoegde instanties. Voor beide richtlijnen waren na de parlementaire stemming nog formele stappen nodig voordat de uitvoeringstermijnen konden beginnen.
Grenzen en handel blijven politieke breuklijnen
Op 17 juni stemde het Parlement in met een hervorming van het terugkeerbeleid voor mensen zonder verblijfsrecht. De tekst bevat een medewerkingsplicht en mogelijkheden voor bewaring na een individuele beoordeling. Terugkeercentra buiten de EU worden mogelijk op basis van afspraken met derde landen, met uitsluiting van niet-begeleide minderjarigen. Mensenrechten, het verbod op collectieve uitzetting en het beginsel dat niemand naar vervolging of onmenselijke behandeling mag worden teruggestuurd, blijven voorwaarden. Ook deze tekst vereiste nog formele goedkeuring door de Raad. Op handelsgebied gaf het Parlement op 8 juli groen licht voor een vernieuwd partnerschap en een interim-handelsakkoord met Mexico. Dat moet resterende invoerrechten verminderen, toegang tot overheidsopdrachten verbeteren en 568 Europese geografische aanduidingen beschermen. Het interim-akkoord is bedoeld om de handelsafspraken eerder te kunnen toepassen dan het ruimere partnerschapsverdrag, waarvoor nationale ratificaties nodig zijn.
Rechten moeten ook aan de luchthavenbalie gelden
Op 7 juli keurde het Parlement met 646 stemmen voor, twaalf tegen en drie onthoudingen een akkoord over luchtpassagiersrechten goed. Het recht op compensatie bij een aankomstvertraging van langer dan drie uur bleef behouden, met uitzonderingen voor buitengewone omstandigheden. De bedragen blijven afhankelijk van de vliegafstand: 250, 400 of 600 euro. Het akkoord bevat ook duidelijkere procedures voor schadeclaims, prijstransparantie en bescherming tegen bepaalde bijkomende kosten. Zulke rechten raken aan dezelfde dagelijkse werkelijkheid als betaalbare energie, beschikbare geneesmiddelen en een toegankelijk sociaal fonds. Voor de nieuwe begrotingsvoorstellen ligt het beslissende werk nog aan de onderhandelingstafel. De voorgestelde bedragen worden pas inzetbaar wanneer de vereiste Europese besluiten zijn genomen.
Bronnen:
Europees Parlement, parlementaire persberichten en commissiestandpunten van januari tot en met november 2026 over Oekraïne, luchtpassagiersrechten, landbouwcontracten, kunstmest, geneesmiddelen, AI, slachtofferbescherming, corruptiebestrijding, migratie en het EU-Mexico-partnerschap.
Europees Parlement — terugkeer van Oekraïense kinderen, 12 november 2026
Europees Parlement — Europees Fonds voor concurrentievermogen, 10 november 2026
Europees Parlement — Horizon Europa, 10 november 2026
Europees Parlement — Connecting Europe Facility, 10 november 2026
Europees Parlement — Europees Sociaal Fonds, 10 november 2026
Europees Parlement — civiele bescherming, 12 november 2026
Europees Parlement — landbouw- en voedingssector, 12 november 2026
Europees Parlement — Groenland en overzeese gebieden, 12 november 2026
Europees Parlement — drugsprecursoren, 4 november 2026
Europees Parlement — Novaya Gazeta, 9 november 2026
Yvan Verougstraete, communicatie over het Europees Fonds voor concurrentievermogen en digitale consumentenbescherming, 9 en 11 november 2026.
Sophie Wilmès en Benoît Cassart, communicatie over drugsprecursoren, 4 november 2026.
Wil je de onafhankelijke journalistiek van indegazette.be ondersteunen?
Iedere dag werken we aan nieuws en reportages uit de Westhoek, België, Europa en de rest van de wereld. Je vrijwillige bijdrage helpt ons dit werk voort te zetten.
Andy Vermaut
