Europese imams herdenken slachtoffers in Maalbeek en aan Joods Museum: samen tegen terreur, antisemitisme en haat

13 november 2026

In Brussel hebben Europese imams, politieke vertegenwoordigers en Joodse verantwoordelijken vrijdag de slachtoffers van de aanslagen in Maalbeek en het Joods Museum van België herdacht. Op twee plaatsen waar terroristen onschuldige mensen van het leven beroofden, kwamen zij samen voor toespraken, bloemenkransen, gebed en stilte. Imam Hassen Chalghoumi veroordeelde het misbruik van de islam voor geweld. Imam Nordine Taouil verbond de herinnering aan de slachtoffers met een uitdrukkelijke oproep tegen antisemitisme, moslimhaat en racisme. Brussels staatssecretaris Audrey Henry en Brussels parlementslid Françoise Schepmans benadrukten het belang van verbondenheid. Aan het Joods Museum sloten onder anderen de Amerikaanse ambassadeur Bill White, Europees Parlementslid Assita Kanko en senator Viviane Teitelbaum aan bij de herdenking.

Een ochtend op twee plaatsen van herinnering

De herdenkingen brachten de deelnemers eerst naar metrostation Maalbeek en vervolgens naar het Joods Museum van België in de Miniemenstraat. Het programma voorzag de eerste plechtigheid om 10.30 uur en de tweede om 11.30 uur. Beide bijeenkomsten stonden in het teken van de slachtoffers en van de blijvende gevolgen voor hun families, vrienden en collega’s. De aanwezigheid van islamitische religieuze leiders naast Joodse vertegenwoordigers en politieke verantwoordelijken gaf de ochtend een duidelijke maatschappelijke betekenis. Op plaatsen die door terreur werden getroffen, spraken mensen met verschillende overtuigingen zich gezamenlijk uit voor de bescherming van het leven. De herdenkingen maakten deel uit van het Brusselse programma rond de Conferentie van Europese Imams. Dat programma omvatte ook een bijeenkomst over democratie en islamisme en een interreligieus diner in de Grote Synagoge van Brussel. De bezoeken aan Maalbeek en het Joods Museum brachten die ontmoeting naar de plaatsen waar de gevolgen van terroristische haat rechtstreeks voelbaar blijven.

Audrey Henry vraagt blijvende waakzaamheid

Bij Maalbeek bedankte Audrey Henry de aanwezigen voor hun deelname aan een gezamenlijk moment van herinnering. De Brusselse staatssecretaris wees op de vele factoren die mensen vandaag uit elkaar kunnen drijven. Juist daarom hechtte zij belang aan de aanwezigheid van deelnemers met verschillende religies en nationaliteiten. Zij stonden samen stil bij onschuldige mensen die op een dramatische dag werden gedood. Henry plaatste de aanslag in de bredere golf van terreur die Europa destijds trof. Die gebeurtenissen hadden het vertrouwen tussen burgers en de samenleving ernstig kunnen aantasten. Volgens haar blijft het noodzakelijk om waakzaam te zijn en actief te blijven werken aan het samenleven. De aanwezigheid van de deelnemers was voor haar een teken dat die opdracht wordt opgenomen. Herdenkingen helpen daarbij, omdat ze mensen opnieuw bijeenbrengen rond de slachtoffers en rond de verantwoordelijkheid om elkaar niet los te laten. Audrey Henry is staatssecretaris binnen de Brusselse Hoofdstedelijke Regering.

Hassen Chalghoumi veroordeelt terreur vanuit zijn geloof

Imam Hassen Chalghoumi, voorzitter van de Conferentie van Europese Imams, sprak vervolgens de aanwezigen toe. Hij verbond de herdenking in Brussel met de datum van 13 november, waarop Frankrijk de aanslagen van 2015 herdenkt. Hij herinnerde aan de mensen die werden aangevallen tijdens een concert, op terrassen, in restaurants en bij het Stade de France. Zijn woorden gingen over mensen die deelnamen aan het dagelijkse leven en plots het doelwit werden van moorddadig geweld. Voor Chalghoumi waren die aanslagen gericht tegen het leven, tegen liefde en tegen wederzijds respect. Hij benadrukte dat terroristen bij hun geweld geen rekening houden met de persoonlijke geschiedenis, de cultuur of het geloof van hun slachtoffers. De daders plaatste hij tegenover de vrede en tegenover de heiligheid van het menselijke leven. Vanuit zijn islamitische overtuiging verwierp hij iedere poging om de moord op onschuldige mensen religieus te rechtvaardigen.

De families blijven het verlies dragen

In Maalbeek richtte Hassen Chalghoumi de aandacht nadrukkelijk op de slachtoffers van de aanslag in het metrostation. Hij sprak over de zestien mensen van wie het leven daar werd afgenomen en over de families die hun afwezigheid tot vandaag dragen. Het verstrijken van de jaren maakt dat verlies niet ongedaan. De herdenking bood volgens zijn tussenkomst de gelegenheid om voor de slachtoffers te bidden en hun nabestaanden respect te betuigen. De aanwezigheid van de imams moest die betrokkenheid zichtbaar maken. Zij waren naar Brussel gekomen om naast de getroffen mensen te staan en om duidelijk te zeggen dat het geloof geen vrijbrief voor geweld kan zijn. Daarbij verwees Chalghoumi naar de deelname van religieuze leiders uit verschillende Europese landen, waaronder Frankrijk, Italië, Duitsland, Nederland en het Verenigd Koninkrijk. Hun gezamenlijke aanwezigheid droeg de boodschap uit dat het verzet tegen terreur ook uitdrukkelijk vanuit islamitische gemeenschappen wordt gedragen.

Oproep om islam en islamisme te onderscheiden

Hassen Chalghoumi maakte in zijn toespraak een duidelijk onderscheid tussen de islam en islamisme. Hij beschreef de menselijke waardigheid en de bescherming van het leven als uitgangspunten van zijn geloof. Tegelijk waarschuwde hij voor de druk waaronder moslims kunnen komen te staan. Aan de ene kant wees hij op islamistische stromingen. Aan de andere kant sprak hij over extreemrechts en vooroordelen tegenover moslims. Hij verwierp zowel terroristisch geweld als de vereenzelviging van alle moslims met de ideologie van de daders. Zijn oproep richtte zich ook tot Europese beleidsmakers. Hij vroeg om duidelijke maatregelen tegen terrorisme en om een politiek die de ernst van het geweld onder ogen ziet. De aanwezigheid van de imams op de getroffen plaatsen moest volgens hem helpen om dat besef levend te houden. Hun engagement verbond hij aan hun verantwoordelijkheid als religieuze leiders en als Europese burgers.

Nordine Taouil spreekt namens de Raad van Moslimgeleerden

Een afzonderlijke bijdrage kwam van imam Nordine Taouil, voorzitter van de Raad van Moslimgeleerden van België. Hij nam in het Nederlands het woord en herdacht namens de raad de slachtoffers van de terroristische aanslagen van 22 maart 2016. Zijn bijzondere aandacht ging naar de mensen die in Maalbeek werden getroffen. Hij herinnerde eraan dat achter ieder slachtoffer een eigen levensverhaal schuilgaat. Een familie verloor iemand. Een toekomst werd afgebroken. Ook de gewonden, de overlevenden en iedereen die nog met de gevolgen leeft, kregen een plaats in zijn woorden. Taouil sprak over diep respect en oprechte verbondenheid. Daarmee richtte hij zich tot mensen voor wie de aanslagen geen afgesloten verleden zijn. Zijn tussenkomst onderstreepte dat herinnering ook zorg vraagt voor wie dagelijks verder moet met lichamelijke verwondingen, psychische gevolgen of het verlies van een dierbare. De Raad van Moslimgeleerden vermeldt Nordine Taouil ook zelf als voorzitter.

Geen rechtvaardiging voor geweld tegen onschuldigen

Nordine Taouil veroordeelde terrorisme, extremisme en geweld zonder voorbehoud. Geen enkele religie, overtuiging of ideologie mag volgens hem worden gebruikt als grond om onschuldige mensen te doden. Hij koppelde die veroordeling aan het engagement voor een samenleving waarin respect, menselijke waardigheid, solidariteit en vreedzaam samenleven centraal staan. De verantwoordelijkheid daarvoor legde hij bij de hele samenleving. Zijn boodschap ging ook rechtstreeks over de rol van religieuze leiders. Wie de islam gebruikt om geweld te plegen, handelt volgens zijn tussenkomst niet namens hen. Taouil benadrukte dat moslims Europese burgers zijn en samen met anderen hun samenleving vormgeven. Hij sprak over respect voor ieder mens en over de wil om in verbondenheid te leven. Daarmee sloot zijn bijdrage aan bij de oproep van Hassen Chalghoumi om het verzet tegen terreur duidelijk en publiek uit te spreken.

Van Auschwitz naar Maalbeek

Tijdens zijn tussenkomst vertelde Nordine Taouil dat hij eerder die week Auschwitz had bezocht met een delegatie van de European Jewish Association. Hij verbond dat bezoek aan de noodzaak om gezamenlijk antisemitisme te bestrijden. Die opdracht plaatste hij naast het verzet tegen moslimhaat en racisme. Voor hem vertrok die samenhang vanuit de erkenning dat alle mensen dezelfde menselijke waardigheid bezitten. Zijn verwijzing naar Auschwitz bracht de herinnering aan de Jodenvervolging in verband met de verantwoordelijkheid van religieuze leiders vandaag. De bestrijding van antisemitisme werd daarmee een uitdrukkelijk onderdeel van zijn boodschap tijdens de herdenking bij Maalbeek. Taouil onderstreepte de vriendschap tussen burgers en de wil om die verbondenheid duurzaam te maken. Na zijn woorden reciteerde hij een gebed ter nagedachtenis aan de slachtoffers. Het gebed gaf de aanwezige moslims de gelegenheid hun medeleven ook vanuit hun geloof te uiten.

Françoise Schepmans keert terug naar een plaats die Brussel tekende

Françoise Schepmans nam eveneens het woord in Maalbeek. Zij vertelde dat het haar emotioneerde om terug te keren naar de plaats van de aanslag. Ten tijde van de gebeurtenissen was zij burgemeester van Sint-Jans-Molenbeek. In haar bijdrage verwees zij naar de pijnlijke vaststelling dat verschillende betrokken daders uit die gemeente kwamen. De omvang van de haat tegenover medeburgers, buren en landgenoten had diepe sporen nagelaten. Schepmans verbond de gebeurtenissen in Parijs en Brussel met een blijvende verandering in de manier waarop de samenleving naar veiligheid en onderling vertrouwen kijkt. Haar aandacht ging vervolgens naar de toekomst. Mensen opnieuw bijeenbrengen en een gemeenschappelijke toekomst opbouwen, noemde zij essentieel voor de burgers en voor Europa. Zij bedankte de aanwezigen voor hun komst en voor het emotionele moment dat zij samen deelden. Haar tussenkomst plaatste het lokale verdriet in een bredere opdracht om de samenleving verder op te bouwen.

Bloemenkransen en de aanwezigheid van rabbijn Avi Tawil

Na de toespraken en het gebed volgden de minuut stilte en de bloemenkransen. Onder de aangekondigde betrokkenen bevonden zich Audrey Henry, Françoise Schepmans en Hassen Chalghoumi. Ook rabbijn Avi Tawil werd bij de kransneerlegging genoemd. Zijn aanwezigheid naast de imams en de politieke vertegenwoordigers gaf het gezamenlijke karakter van de herdenking een concrete vorm. De bloemen werden neergelegd op de plaats die voor veel mensen verbonden blijft met de aanslag van 22 maart 2016. Waar reizigers op een gewone ochtend onderweg waren, stonden de deelnemers nu stil bij levens die door terreur werden afgebroken. Het gezamenlijke gebaar maakte ruimte voor rouw en voor het uitspreken van solidariteit over religieuze grenzen heen.

Herdenking aan het Joods Museum van België

Na Maalbeek verplaatsten de deelnemers zich naar het Joods Museum van België, aan de Miniemenstraat 21 in Brussel. Daar werden de slachtoffers herdacht van de antisemitische terroristische aanslag van 24 mei 2014. De opening legde de nadruk op het karakter van de getroffen instelling: een plaats van cultuur, geschiedenis en ontmoeting. Twaalf jaar na de aanslag kwamen de aanwezigen er samen om de slachtoffers te blijven herinneren en hun naasten steun te betuigen. Tijdens het welkomstwoord werd gesproken over een delegatie van ruim vijftig imams uit verschillende Europese landen onder leiding van Hassen Chalghoumi. Hun aanwezigheid aan het museum bracht een duidelijke boodschap van solidariteit met de Joodse gemeenschap. De deelnemers bevestigden hun verbondenheid met vrijheid, respect en democratie. Die waarden werden gekoppeld aan de mensen die op deze plaats werden vermoord en aan het recht om zonder angst een culturele instelling te bezoeken of er te werken.

Myriam Riva, Emmanuel Riva, Dominique Sabrier en Alexandre Strens

Tijdens de plechtigheid werden de namen van de vier slachtoffers uitgesproken: Myriam Riva, Emmanuel Riva, Dominique Sabrier en Alexandre Strens. Het noemen van hun namen vormde een centraal onderdeel van de herdenking. Myriam en Emmanuel Riva waren Israëlische bezoekers die naar België waren gekomen om hun vijfentwintigste huwelijksverjaardag te vieren. Dominique Sabrier werkte als vrijwilligster voor het museum. Alexandre Strens was een medewerker van de instelling. Het museum bewaart hun herinnering en beschrijft hoe de aanslag hen trof op een plaats die juist bedoeld is om kennis, cultuur en ontmoeting mogelijk te maken. Tijdens de herdenking van vrijdag ging de aandacht uit naar die vier mensen en naar hun naasten. De aanwezigen werden uitgenodigd om een minuut stilte te houden ter nagedachtenis aan hen en aan alle slachtoffers van terrorisme en antisemitisme.

Bill White spreekt de aanwezigen toe

De Amerikaanse ambassadeur in België, Bill White, werd uitgenodigd om de aanwezigen aan het Joods Museum toe te spreken. Aan het begin van zijn bijdrage gaf hij aan vanuit zijn hart te willen spreken. Hij bedankte de voorzitter van het museum. Zijn aanwezigheid gaf de herdenking ook een diplomatieke dimensie. Een vertegenwoordiger van de Verenigde Staten stond er samen met Europese politieke vertegenwoordigers en religieuze leiders bij de slachtoffers van antisemitische terreur stil. Bill White was daarnaast opgenomen bij de deelnemers aan de kransneerlegging. De gezamenlijke aanwezigheid aan het museum verbond het eerbetoon aan de slachtoffers met een zichtbare betrokkenheid van verschillende instellingen en gemeenschappen.

Assita Kanko en Viviane Teitelbaum bij het eerbetoon

Europees Parlementslid Assita Kanko en senator Viviane Teitelbaum namen eveneens deel aan de herdenking bij het Joods Museum. Viviane Teitelbaum werd aangekondigd met aandacht voor haar inzet tegen antisemitisme en haat en voor haar engagement voor vrouwenrechten. Zij gaf bij het begin van haar bijdrage aan dat het voor haar een eer was om aanwezig te zijn. Bij de aankondiging van de kransneerlegging werden Bill White, Assita Kanko, Viviane Teitelbaum en Hassen Chalghoumi genoemd. Hun gezamenlijke deelname bracht diplomatieke, politieke en religieuze vertegenwoordiging bijeen rond hetzelfde eerbetoon. De plechtigheid bleef daarbij gericht op de vier slachtoffers, hun families en de blijvende noodzaak om antisemitisme te bestrijden.

Manel Msalmi en de samenwerking achter de herdenkingen

Manel Msalmi stond op beide programma’s vermeld als contactpersoon voor de organisatie. De bijeenkomsten werden gedragen door een samenwerking tussen ELNET, de Conferentie van Europese Imams, de Combat Antisemitism Movement, ETHAN, de European Association for the Defence of Minorities en vzw Postversa. De zes organisaties stonden met hun logo op de programma’s van de herdenkingen. Hun betrokkenheid bracht werk rond interreligieuze contacten, de bestrijding van antisemitisme, minderhedenrechten en maatschappelijk engagement samen. De samenwerking maakte het mogelijk om deelnemers met uiteenlopende achtergronden op beide plaatsen van herinnering bijeen te brengen. Voor de aanwezigen vormden Maalbeek en het Joods Museum zo twee opeenvolgende momenten van dezelfde opdracht: slachtoffers waardig herdenken en elkaar steunen tegenover geweld en haat.

De ontmoeting in de synagoge krijgt een vervolg

De herdenkingen volgden op het interreligieuze vredesdiner van donderdagavond in de Grote Synagoge van Brussel. Daar hadden islamitische en Joodse vertegenwoordigers elkaar ontmoet rond vrede en wederzijds respect. Vrijdag kreeg die ontmoeting een vervolg bij de slachtoffers van terreur. De deelnemers stonden samen op plaatsen die Brussel diep hebben getekend. Dat gaf hun woorden over verbondenheid een concrete betekenis. De imams kwamen hun medeleven uitspreken op een plaats die door antisemitische haat werd getroffen. In Maalbeek herdachten zij samen met andere aanwezigen de mensen die tijdens een dagelijkse verplaatsing slachtoffer werden van een aanslag. Op beide locaties stond de bescherming van het menselijke leven centraal. De toespraken van Hassen Chalghoumi en Nordine Taouil maakten daarbij duidelijk dat zij vanuit hun geloof iedere religieuze rechtvaardiging van die moorden verwerpen.

De verantwoordelijkheid blijft na de stilte

Doorheen de ochtend kwamen de sprekers terug op dezelfde verantwoordelijkheid: de slachtoffers blijven herinneren, de overlevenden en nabestaanden ondersteunen en haat tijdig tegenspreken. Audrey Henry vroeg om waakzaamheid en blijvende inzet voor het samenleven. Françoise Schepmans legde de nadruk op een gemeenschappelijke toekomst. Hassen Chalghoumi vroeg een duidelijk verzet tegen terrorisme en tegen de verwarring tussen moslims en islamistische daders. Nordine Taouil verbond die inzet met de bestrijding van antisemitisme, moslimhaat en racisme. Aan het Joods Museum werden Myriam Riva, Emmanuel Riva, Dominique Sabrier en Alexandre Strens opnieuw bij naam herdacht. Bij Maalbeek kregen de slachtoffers, hun families en de mensen die nog dagelijks de gevolgen dragen een plaats in de toespraken en het gebed. De bloemenkransen en de stilte maakten die verbondenheid zichtbaar. De opdracht om voor elkaar op te komen, blijft ook na de plechtigheden bestaan.

Andy Vermaut

+32499357495

Steun de onafhankelijke journalistiek van indegazette.be

Met een vrijwillige bijdrage helpt u ons nieuws, reportages en getuigenissen te blijven brengen. Steunen kan via Ko-fi of Buy Me a Coffee.