EDC Fan Belgium vraagt Europese aandacht voor herkenning van beperkingen bij noodhulp en in ziekenhuizen

17 november 2026
Een beperking is niet altijd zichtbaar. Tijdens een ongeval, een politiecontrole of een ziekenhuisbezoek kan iemand moeite hebben om uit te leggen waarom hij anders reageert of extra ondersteuning nodig heeft. EDC Fan Belgium wil daarom dat hulpverleners de European Disability Card beter leren herkennen en gebruiken als aanleiding om naar die ondersteuningsbehoeften te vragen. De initiatiefnemers zoeken overleg met Europese diensten voor handicapbeleid en crisisbeheer. In Belgische ziekenhuizen krijgt de kaart intussen al aandacht via schermen en interne communicatie. Hun vraag is concreet: zorg dat een getoonde kaart tot begrip en aangepaste communicatie leidt.
Een kaart die een gesprek kan openen
De European Disability Card, doorgaans afgekort tot EDC, maakt kenbaar dat de houder een erkende beperking heeft. Die beperking kan zichtbaar of onzichtbaar zijn. De kaart vertelt op zichzelf niet welke ondersteuning iemand nodig heeft. Ze kan wel helpen om daarover een gesprek te beginnen. Voor EDC Fan Belgium ligt juist daar een toepassing die ruimere bekendheid verdient. Wanneer een persoon de kaart toont, kan een hulpverlener vragen wat de communicatie toegankelijker maakt en waarmee rekening moet worden gehouden.
Extra aandacht wanneer woorden moeilijk komen
In een noodsituatie moet informatie vaak snel worden uitgewisseld. Stress, pijn of een onoverzichtelijke omgeving kunnen dat bemoeilijken. Iemand kan tijd nodig hebben om een vraag te begrijpen of om een antwoord te formuleren. Een hulpverlener die de EDC herkent, krijgt een aanwijzing dat aangepaste communicatie nodig kan zijn. Welke aanpassing helpt, verschilt per persoon. De kaart vervangt daarom het gesprek niet. Het doel is dat ze de aanleiding geeft om beter te luisteren en niet te snel conclusies te trekken.
EDC Fan Belgium zoekt overleg met Europese diensten
EDC Fan Belgium richtte zich begin november tot Europese contactpersonen met de vraag aandacht te besteden aan het gebruik van de kaart bij hulpverlening en noodsituaties. Op 9 november stelde de groep voor haar ervaringen tijdens een onlineoverleg toe te lichten. De initiatiefnemers willen diensten voor handicapbeleid en crisisbeheer samenbrengen met betrokken organisaties. Zij bieden aan hun praktijkervaringen en voorbeelden te delen. Het gaat om een verzoek tot verdere samenwerking; een Europese regeling die de voorgestelde werkwijze overal invoert, is daarmee niet tot stand gekomen.
Pieter Paul Moens blijft aandacht vragen
Pieter Paul Moens behoort tot de voortrekkers van EDC Fan Belgium. Hij vraagt al jaren aandacht voor de herkenning van de kaart buiten cultuur en vrijetijdsbesteding. In de recente contacten ligt de nadruk op politie, ziekenhuizen, verpleegkundigen en andere hulpverleners. De groep wil dat zij weten waarvoor de kaart kan dienen wanneer een houder haar toont. Ook een ontmoeting met het kabinet van Hadja Lahbib en Nicole Lada in maart 2026 maakt deel uit van het traject dat de initiatiefnemers naar voren brengen. Hun inzet is om ervaringen van kaarthouders bij beleidsmakers en professionals bekend te maken.
Al in 2021 aandacht voor misverstanden bij politiecontroles
De vraag naar herkenning door hulpdiensten bestaat al langer. In maart 2021 vertelde Pieter Paul Moens in De Zondag over situaties waarin de kaart bij politiecontacten niet werd herkend. Hij beschreef hoe onbegrip angst en paniek kan veroorzaken. Ook zijn moeder Magda kwam daarbij aan het woord. Het onderwerp kreeg toen politieke aandacht van Nahima Lanjri en toenmalig minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden. De inzet was de kaart bekender te maken bij politiediensten. Daarbij werd ook verduidelijkt dat de EDC geen identiteitsbewijs vervangt.
Van beleidsvoornemen naar herkenning op het terrein
Het federale regeerakkoord van 2020 bevatte het voornemen om het gebruik van de EDC bij lokale besturen te promoten en de kaart bekender te maken bij overheidsdiensten en politie. Ook het eindrapport van het Federaal Actieplan Handicap, gedateerd april 2024, bevat een maatregel over de bekendheid van de kaart bij hulpdiensten. Voor EDC Fan Belgium blijft de toepassing op het terrein het aandachtspunt. Een beleidsvoornemen krijgt voor een kaarthouder pas betekenis wanneer de persoon tegenover hem de kaart herkent en rekening houdt met mogelijke ondersteuningsbehoeften.
Nationaal Crisiscentrum vroeg aandacht voor de kaart
Het Nationaal Crisiscentrum besteedde op 15 februari 2023 aandacht aan de EDC. De boodschap richtte zich op het mogelijke nut bij noodsituaties en contacten met politie en hulpdiensten. Een beperking of chronische aandoening kan invloed hebben op de reactie op stress. Gedrag dat anderen niet begrijpen, kan daardoor verkeerd worden ingeschat. De kaart kan helpen om kenbaar te maken dat er een beperking bestaat. Ze vraagt van de ontvanger aandacht voor de persoon en voor de omstandigheden waarin het contact plaatsvindt.
Ziekenhuizen vragen patiënten hun kaart te tonen
Ook in ziekenhuizen is de boodschap zichtbaar. Op aangeleverde schermbeelden van AZ Delta, az West en het Imeldaziekenhuis worden patiënten en bezoekers uitgenodigd hun European Disability Card te tonen. De boodschap koppelt dat aan de mogelijkheid om beter te helpen. Zulke schermen kunnen twee kanten van het contact bereiken. Ze laten kaarthouders weten dat zij hun kaart mogen gebruiken om een ondersteuningsbehoefte aan te kaarten. Ze herinneren medewerkers eraan dat de kaart ook binnen een zorgomgeving een aanleiding kan zijn om de communicatie aan te passen.
AZ Zeno legt de nadruk op de juiste vraag
In aangeleverde communicatie van AZ Zeno wordt uitgelegd dat de EDC een erkende, al dan niet zichtbare beperking kenbaar maakt. Patiënten en bezoekers kunnen de kaart tonen om aandacht te vragen voor hun noden. De boodschap aan medewerkers is om vervolgens te vragen hoe het gesprek of de situatie toegankelijker en comfortabeler kan worden gemaakt. Dat voorkomt dat de kaart wordt behandeld alsof ze op zichzelf alle nodige informatie bevat. De houder blijft degene die, waar mogelijk, kan aangeven welke ondersteuning helpt.
Ook AZ Klina vraagt om aangepaste communicatie
Een aangeleverde sensibiliseringsboodschap van AZ Klina legt eveneens de nadruk op de vraag aan de kaarthouder. De kaart kan in noodsituaties helpen om iemand gepast te ondersteunen, maar het blijft nodig na te gaan wat die persoon nodig heeft. Een herkenbare kaart en een open vraag kunnen elkaar aanvullen. De ene maakt een erkende beperking kenbaar, de andere brengt de concrete situatie in beeld. Het campagnemateriaal bewijst op zichzelf niet dat iedere medewerker de kaart kent of dat elke patiënt overal dezelfde ervaring heeft. Het laat wel zien dat zorginstellingen er aandacht aan besteden.
Opleiding moet herkenning bruikbaar maken
Een afbeelding van een kaart leren herkennen is slechts een begin. Voor de toepassing zijn ook houding en communicatie van belang. Een medewerker moet weten dat een onzichtbare beperking kan bestaan en dat de kaart geen diagnose vermeldt. De persoon tegenover hem blijft het vertrekpunt. EDC Fan Belgium wil daarom ook opleidingen en beroepsgroepen bereiken. De initiatiefnemers verwijzen onder meer naar aandacht voor het onderwerp bij NETWERK VERPLEEGKUNDE en de Vlaamse Vereniging van Klinisch Psychologen. Hun streven is dat bekendheid met de kaart doordringt tot de dagelijkse omgang met patiënten en bezoekers.
Een beperking hoeft niet telkens uitvoerig te worden uitgelegd
Voor kaarthouders kan het belastend zijn om tijdens ieder contact opnieuw hun persoonlijke situatie toe te lichten. De EDC kan helpen een eerste verklaring te geven zonder onmiddellijk een uitgebreid verhaal te moeten vertellen. Dat betekent niet dat iemand verplicht is persoonlijke medische gegevens te delen. De vraag kan gericht blijven op wat nodig is om het contact goed te laten verlopen. Een hulpverlener hoeft niet ieder detail van een aandoening te kennen om aandachtig te luisteren, duidelijk te spreken of iemand tijd te geven.
De kaart vervangt geen medische beoordeling
De EDC is geen medisch dossier. Ze geeft geen overzicht van medicatie, allergieën, diagnoses of behandelafspraken. Ook bepaalt ze op zichzelf niet hoe dringend medische zorg nodig is. In een noodsituatie blijft de beoordeling door hulpverleners nodig. De inzet van EDC Fan Belgium betreft de herkenning van een beperking en de communicatie daarover. Dat onderscheid voorkomt verwachtingen die de kaart niet kan waarmaken en houdt de aandacht bij haar mogelijke nut als hulpmiddel tijdens een contact.
Belgische voorbeelden als vertrekpunt voor Europese uitwisseling
EDC Fan Belgium wil de ervaringen uit België delen met Europese diensten en andere betrokkenen. De voorbeelden uit ziekenhuizen en de aandacht vanuit crisiscommunicatie vormen daarvoor materiaal. De initiatiefnemers hopen dat uitwisseling helpt om de kaart bekender te maken in uiteenlopende situaties. Daarbij blijft een onderscheid nodig tussen hun voorstel, bestaande plaatselijke toepassingen en formele Europese afspraken. Hun verzoek om overleg is bedoeld om die praktijkervaring verder te bespreken.
Bronnen:
EDC Fan Belgium, correspondentie van 3 en 9 november 2026 over het gebruik van de European Disability Card bij hulpdiensten en crisisbeheer.
De Zondag, bijdrage van Paul Cobbaert van 14 maart 2021 over de bekendheid van de European Disability Card bij politie en hulpdiensten.
Federaal regeerakkoord van 30 september 2020, passage over de bekendheid van de EDC bij lokale besturen, overheidsdiensten en politie
Federaal Actieplan Handicap, eindrapport april 2024, maatregel 111 over de bekendheid van de EDC bij hulpdiensten
Nationaal Crisiscentrum, sensibiliseringsbericht van 15 februari 2023 en informatie over de EDC binnen noodplanning
AZ Delta, az West, Imeldaziekenhuis, AZ Zeno en AZ Klina, aangeleverd sensibiliseringsmateriaal over het tonen van de EDC en aangepaste communicatie.
NETWERK VERPLEEGKUNDE, European Disability Card als communicatiemiddel in de zorg
Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)
Wil je de onafhankelijke journalistiek van indegazette.be ondersteunen?
Iedere dag brengen we nieuws, reportages en verhalen uit de Westhoek, België, Europa en de rest van de wereld. Iedere vrijwillige bijdrage helpt ons om dit journalistieke werk voort te zetten. Steunen kan via Ko-fi of Buy Me a Coffee. Hartelijk dank voor je vertrouwen en je steun aan indegazette.be.


