Canadese Joodse raad vraagt VN-rapporteur om België uitleg te vragen over Antwerpse besnijdeniszaak

20 november 2026
De Chassidisch-Joodse Raad van Quebec heeft vrijdag zijn verzoek aan VN-speciaal rapporteur Nazila Ghanea openbaar gemaakt. De organisatie vraagt haar om België uitleg te vragen over het Antwerpse strafonderzoek naar twee Joodse rituele besnijders en over een advies van een federale gezondheidsinspecteur dat in het dossier terechtkwam. Volgens de raad dreigt de toepassing van de Belgische regels voor artsen de brit milah voor orthodox-Joodse gezinnen in de praktijk onmogelijk te maken. Minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot heeft eerder verklaard dat België rituele besnijdenis door een bevoegde arts onder strikte voorwaarden toestaat en dat het gerecht onafhankelijk beslist. Het parket vroeg in mei om twee verdachten voor de correctionele rechtbank te brengen. De beschikbare stukken bevestigen geen definitieve verwijzing, nieuwe Belgische verbodswet of formele interventie van de VN-rapporteur. De vraag van de Canadese raad gaat intussen verder dan het lot van de twee betrokken mannen. Ze wil van België weten wie het ritueel mag uitvoeren, onder welke voorwaarden en op welke wettelijke grondslag.
Van een vertrouwelijk verzoek in september naar een publieke oproep in november
De Chassidisch-Joodse Raad van Quebec, doorgaans aangeduid met de afkorting CJHQ, richtte zich op 11 september tot Nazila Ghanea, de speciale rapporteur van de Verenigde Naties voor vrijheid van godsdienst of overtuiging. In een dossier van zeventien pagina’s beschrijft de organisatie het Antwerpse onderzoek, betwist ze de juridische interpretatie van de gezondheidsinspecteur en vraagt ze om een brief aan de Belgische regering. De raad wil dat België toelicht hoe het de godsdienstvrijheid van Joodse gezinnen beschermt wanneer een ritueel dat zij al generaties laten uitvoeren tot een strafonderzoek leidt. Ondertekenaar Sam Muller is uitvoerend directeur van de raad. De indiening vermeldt dat onder de betrokken gezinnen ook Canadese families zijn en vraagt uitdrukkelijk om gegevens waarmee kinderen en hun verwanten kunnen worden geïdentificeerd vertrouwelijk te behandelen.
Twee brieven aan Maxime Prévot
Op 11 oktober schreef de raad voor het eerst aan vicepremier en minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot. De brief verwees naar zijn publieke verklaring van 6 mei over de onafhankelijkheid van de Belgische rechterlijke macht en vroeg of hij op dat moment wist dat een gezondheidsinspecteur een juridisch standpunt aan de onderzoekers had bezorgd. De brief kondigde ook een voorgenomen onderhoud met Ghanea in New York aan. De stukken bevestigen niet of dat onderhoud heeft plaatsgevonden. Op 17 november volgde een tweede brief. Daarin kondigde de raad aan zijn verzoek aan de VN-rapporteur op 20 november openbaar te maken en liet hij de deur open voor overleg. Volgens het begeleidende persbericht ontving Muller op zijn brieven geen antwoord. Dat is de stand van zaken zoals de afzender die meedeelt. Een reactie van Buitenlandse Zaken op de twee brieven is in de beschikbare stukken niet opgenomen. Beide brieven dragen naast de naam van Muller die van bestuurslid Samuel Herzog en van Luis Moreno Ocampo, voormalig aanklager van het Internationaal Strafhof en adviseur van de raad. Ook de Amerikaanse jurist Alan Dershowitz staat de organisatie volgens haar persbericht bij.
Wat de brit milah voor Joodse gezinnen betekent
De brit milah is de rituele besnijdenis van een Joodse jongen als teken van het verbond met God. Ze vindt volgens de traditie gewoonlijk plaats op de achtste dag na de geboorte, als de gezondheid van het kind dat toelaat. De ingreep maakt deel uit van een ceremonie met gebeden, zegeningen en de naamgeving van het kind. Een mohel is iemand die voor de praktische en religieuze uitvoering van het ritueel is opgeleid. Volgens de CJHQ moet de persoon die de handeling uitvoert ook binnen de religieuze gemeenschap bevoegd zijn om het verbond te voltrekken. Dat verklaart waarom een verwijzing naar een ziekenhuis voor de raad de vraag maar gedeeltelijk beantwoordt. Een arts kan medisch bevoegd zijn om een besnijdenis uit te voeren, terwijl voor de ouders ook telt wie de religieuze handeling verricht en onder welke voorwaarden de gemeenschap die als geldig beschouwt. Hoe ruim die voorwaarden binnen verschillende Joodse gemeenschappen worden ingevuld, blijkt niet uit de voorgelegde stukken.
Drie huiszoekingen en een verzoek om twee verdachten te verwijzen
Het Antwerpse dossier gaat volgens de indiening terug op informatie die in 2023 aan het gerecht werd bezorgd. Op 14 mei 2025 doorzocht de gerechtelijke politie drie locaties in Antwerpen. Er werden toen geen aanhoudingen verricht. Volgens de raad namen onderzoekers onder meer ritueel materiaal en documenten in beslag en zochten ze gegevens over besnijdenissen die in de onderzochte periode zouden zijn uitgevoerd. Het openbaar ministerie omschreef zijn onderzoek, zoals weergegeven door Belga, als een onderzoek naar ingrepen die mogelijk waren uitgevoerd door personen zonder erkende medische opleiding en zonder tussenkomst van een arts. In mei 2026 bevestigde het parket dat het twee mannen voor de correctionele rechtbank wilde brengen wegens mogelijke opzettelijke slagen en verwondingen met voorbedachten rade tegenover minderjarigen en mogelijke onwettige uitoefening van de geneeskunde. Volgens de indiening van de CJHQ werd de behandeling van de verwijzing op 18 juni uitgesteld nadat de verdediging bijkomende onderzoeksdaden had gevraagd. De Canadese organisatie verwacht in haar persbericht een mogelijke behandeling in 2027. Een bevestigde procesdatum blijkt uit geen van de voorgelegde documenten. Voor de twee betrokkenen geldt het vermoeden van onschuld.
Waarom 98 toeschrijvingen geen betrouwbaar totaal van kinderen opleveren
Het VN-dossier beschrijft een discussie over het aantal handelingen dat aan elke betrokkene wordt toegeschreven. Volgens de weergave van het verzoekschrift van de verdediging schrijft het parket 51 besnijdenissen toe aan de ene man en 47 aan de andere. De verdediging zegt dat elf kinderen op beide lijsten voorkomen. Dat levert 98 toeschrijvingen op, waarbij het aantal afzonderlijke kinderen of handelingen aan de hand van deze stukken niet vaststaat. Het volledige strafdossier en de onderliggende lijsten waren voor deze analyse niet beschikbaar. De beweerde overlap kan dus niet onafhankelijk worden gecontroleerd. De vraag die ze oproept is wel concreet. Welke stukken verbinden welke persoon aan welke handeling, en waarop steunt de kwalificatie van die handeling? De raad betwist ook dat in het dossier voor ieder geval afzonderlijk concrete letsels, complicaties of een gebrek aan ouderlijke toestemming zijn aangetoond. Dat is een standpunt van de raad over het beschikbare bewijs. De beoordeling van wat het parket moet bewijzen en welk gewicht elk stuk krijgt, behoort tot de gerechtelijke procedure.
Een advies van Volksgezondheid zonder opgehelderd mandaat
Het omstreden advies ontstond volgens de indiening nadat speurders op 21 augustus 2025 aan Lisa Rimaux, adviseur gezondheidsinspectie bij de federale toezichtcommissie voor de gezondheidszorgberoepen, vroegen of de brit milah onder de onwettige uitoefening van de geneeskunde kon vallen. Volgens het persbericht antwoordde zij op 25 augustus. De CJHQ schrijft dat haar antwoord werd toegevoegd aan een proces-verbaal van 26 augustus. Uit de door de raad overgenomen tekst blijkt dat Rimaux een besnijdenis ook bij een religieuze of culturele aanleiding als een medische handeling beschouwde. Zij wees daarbij op de bevoegdheid van artsen en op medisch verantwoorde omstandigheden. Voor de beoordeling van die passage zijn het mandaat waarmee zij antwoordde en de wijze waarop het parket haar antwoord gebruikt afzonderlijke vragen. De voorgelegde stukken bevatten de weergave door de raad, maar geen onafhankelijk bevestigde toelichting van de FOD of het parket over het precieze gewicht van het advies in het strafdossier.
Wat het kabinet-Vandenbroucke volgens de raad heeft gezegd
De brief van 17 november beschrijft overleg op 21 oktober tussen vertegenwoordigers van de Belgisch-orthodox-Joodse gemeenschap en het kabinet van minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke. Volgens de raad verklaarde het kabinet dat het departement geen beleid over de brit milah had aangenomen, dat Rimaux geen machtiging had gekregen om het advies te geven en dat het kabinet een neutrale positie innam. Een openbaar verslag van dat overleg zit niet bij de stukken. De CJHQ ziet een tegenstrijdigheid tussen de neutraliteit die het kabinet volgens haar verdedigt en de aanwezigheid van het advies in het gerechtelijk dossier. Ze beschuldigt de regering van een verborgen beleid en van inmenging. Die beschuldiging gaat verder dan wat de beschikbare documenten aantonen. Een antwoord van een ambtenaar op een vraag van speurders, de formele goedkeuring van dat antwoord door een minister en eventuele politieke druk op een gerechtelijke beslissing vergen elk eigen bewijs. De brieven leggen vooral bloot dat de afzender geen publiek, gemotiveerd antwoord heeft op de vraag welke status de administratie zelf aan het advies geeft.
Een besluit uit 1820 tegenover een wet uit 2015
De CJHQ beroept zich op een besluit van 20 juni 1820, dat zij aanduidt als koninklijk besluit nr. 54 over het onderzoek en de toelating van Israëlitische kerkelijke besnijders. Volgens de raad voorzag die regeling al in opleiding, toelating en toezicht. Ze stelt dat het besluit nooit werd opgeheven en dat het een zelfstandige bevoegdheid voor opgeleide mohels ondersteunt. Het besluit dateert van vóór de Belgische onafhankelijkheid. De juridische vraag gaat daardoor ook over de doorwerking van die historische regeling onder latere Belgische wetgeving. Om dat te beoordelen zijn de oorspronkelijke tekst, eventuele latere wijzigingen of opheffingen en de verhouding tot het huidige gezondheidsrecht van belang. De raad citeert de regeling als grondslag voor haar betoog. Een onafhankelijke bevestiging dat het besluit vandaag een afdwingbare uitzondering op de federale gezondheidswetgeving biedt, kon aan de hand van de beschikbare bronnen niet worden vastgesteld.
Kan het religieuze doel de juridische kwalificatie veranderen?
Artikel 3 van de gecoördineerde wet van 10 mei 2015 betreffende de uitoefening van de gezondheidszorgberoepen speelt een centrale rol. De wet omschrijft welke beroepsbeoefenaars bepaalde handelingen mogen verrichten en bevat verschillende criteria voor de kwalificatie van handelingen. De raad wijst op de passage over ingrepen zonder therapeutisch of reconstructief doel die hoofdzakelijk het uiterlijk veranderen. Volgens haar heeft de brit milah een religieus doel en valt de handeling daarom buiten de categorie waarop de inspecteur zich beroept. Daar staat de opvatting tegenover dat de fysieke aard van een chirurgische ingreep en de verantwoordelijkheid voor de gezondheid van het kind ook bij een religieuze aanleiding blijven meetellen. De wetsbepaling in haar geheel en haar toepassing op de concrete feiten zijn dus van belang. Hetzelfde geldt voor het strafrechtelijke legaliteitsbeginsel. De afwezigheid van een specifieke strafbepaling over brit milah beantwoordt op zichzelf de vraag niet of algemene strafbepalingen op concrete handelingen van toepassing zijn. Omgekeerd moet strafrechtelijke toepassing op een toegankelijke en voldoende voorspelbare wettelijke grondslag steunen.
Godsdienstvrijheid en de rechten van het kind
Het verzoek steunt onder meer op artikel 18 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten en artikel 9 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Beide beschermen het uiten en beoefenen van een godsdienst. Een beperking van de godsdienstuitoefening moet een wettelijke basis en een erkend doel hebben en aan een noodzakelijkheidstoets voldoen. De bescherming van gezondheid en van de rechten van anderen kan daarbij een rol spelen. In dit dossier heeft het kind ook eigen belangen en rechten. Een besnijdenis is onomkeerbaar en bij een pasgeborene kunnen de ouders hun overtuiging en toestemming kenbaar maken, terwijl het kind daarover zelf nog geen keuze kan uitdrukken. De verhouding tussen die ouderlijke verantwoordelijkheid, de godsdienstige opvoeding, de lichamelijke integriteit en de gezondheid van het kind verdient daarom een eigen beoordeling. De raad aanvaardt in zijn indiening dat de overheid voorwaarden kan stellen aan opleiding, hygiëne, geïnformeerde toestemming, nazorg en de melding van ernstige incidenten. De vraag is welke voorwaarden de risico’s aantoonbaar beperken en tegelijk ruimte laten voor de religieuze praktijk.
Wat Zweden aan de discussie toevoegt
De Canadese raad verwijst naar een VN-rapport uit 2015 waarin de toenmalige speciaal rapporteur Heiner Bielefeldt religieuze besnijdenis van jongens in beginsel onder de vrijheid van godsdienstuitoefening plaatste wanneer opgeleide uitvoerders, passende sanitaire omstandigheden en uitdrukkelijke ouderlijke toestemming samenkomen. Hij wees ook op het belang van een professionele uitvoering. Ghanea beschreef in haar landenrapport over Zweden een systeem waarbij voor jongens jonger dan twee maanden ook een gecertificeerde uitvoerder kan worden toegelaten, met medische voorwaarden rond verdoving. In hetzelfde rapport wees zij op de polarisatie rond oproepen tot een verbod en het belang van veilig overleg tussen overheid en religieuze minderheden. De Zweedse regeling laat zien hoe een overheid beroepsbekwaamheid, medisch toezicht en religieuze erkenning in één regeling kan behandelen. Voor België blijven de keuze van de bevoegde toezichthouder, de haalbaarheid van medische begeleiding en de precieze vereisten voor opleiding en erkenning afzonderlijke beslissingen.
Een diplomatiek conflict dat al in februari begon
De Amerikaanse ambassadeur Bill White bestempelde het Antwerpse onderzoek in februari als antisemitisch en drong aan op een wettelijke regeling die mohels toelaat hun taken uit te voeren. België ontbood hem daarop. Prévot wees de beschuldiging van antisemitisme af, verdedigde de onafhankelijkheid van het gerecht en verklaarde dat België rituele besnijdenis toestaat wanneer een bevoegde arts haar onder strikte gezondheids- en veiligheidsvoorwaarden uitvoert. Toen het parket in mei om een verwijzing vroeg, reageerden zowel White als de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Gideon Sa’ar opnieuw. Ook Joodse koepelorganisaties in België en de European Jewish Association hadden eerder hun bezorgdheid uitgesproken over de huiszoekingen en de gevolgen ervan voor het gemeenschapsleven. Het huidige initiatief uit Quebec brengt de kwestie naar een ander forum. De Canadese raad vraagt een onafhankelijke VN-deskundige om de Belgische overheid formeel te bevragen over de toepassing van haar regels en de gevolgen voor de betrokken minderheid.
Waarom gezinnen al vóór een uitspraak gevolgen kunnen ondervinden
De Canadese raad zegt dat ouders en rituele besnijders nu al onzekerheid ervaren over de juridische gevolgen van hun keuzes. Voor gezinnen die het ritueel kort na de geboorte willen laten plaatsvinden, geeft een eventueel proces maanden later geen antwoord op de onmiddellijke vraag welke uitvoerder zij kunnen inschakelen. De raad wijst op mogelijke gevolgen van een uitwijking naar het buitenland, waaronder kosten, de beschikbaarheid van een religieus aanvaarde uitvoerder, verplaatsingen vlak na de geboorte en de gezondheidstoestand van het kind. Hij wijst ook op privacyvragen rond de inbeslagname en bewaring van gegevens waarmee onderzoekers kinderen, families en hun religieuze betrokkenheid kunnen identificeren. De omvang van die gevolgen is aan de hand van het dossier niet onafhankelijk becijferd. Mullers waarschuwing dat een verbod of een artsenvereiste Joodse gezinnen ertoe zou dwingen België te verlaten, is een voorspelling van de raad. De stukken bevatten geen gegevens waaruit blijkt hoeveel gezinnen een vertrek overwegen of hun religieuze praktijk inmiddels hebben aangepast.
Wat Nazila Ghanea aan België kan vragen
De raad vraagt Ghanea onder meer te onderzoeken of de minister op de hoogte was van het advies, hoe België artikel 3 van de wet van 2015 op een religieuze ingreep toepast, op welke grond het besluit uit 1820 buiten toepassing zou zijn geraakt en welke gegevens concrete handelingen en eventuele schade aan elk van de betrokkenen verbinden. Daarnaast vraagt hij om een publieke juridische toelichting, overleg met Joodse gemeenschappen en een herziening of intrekking van het omstreden advies. Een VN-speciaal rapporteur kan beslissen informatie op te vragen, zorgen aan een regering over te brengen en aanbevelingen te formuleren. Zij kan geen Belgische strafzaak stilleggen, schuld vaststellen of haar aanbevelingen afdwingen. De openbaarmaking van het verzoek toont dat de Canadese raad deze weg heeft gekozen. De vraag of Ghanea zelf vervolgens een officiële communicatie aan België heeft gericht, blijft op basis van de onderzochte stukken open. Het persbericht vermeldt ook een aanvullende indiening van 17 november. Die zat niet bij de voorgelegde documenten en kon daarom inhoudelijk niet worden beoordeeld.
Welke antwoorden het verschil kunnen maken
Een eerste antwoord zou van Volksgezondheid kunnen komen, in de vorm van een publieke en gemotiveerde toelichting bij de status van het advies en de regels die het departement vandaag voor religieus gemotiveerde besnijdenissen hanteert. Zo’n toelichting kan ouders en uitvoerders duidelijkheid bieden over het algemene kader terwijl het gerecht het individuele dossier beoordeelt. Een tweede mogelijkheid is overleg over een expliciete regeling. Daarbij liggen vragen op tafel over erkenning en toetsing van opleiding, hygiëne en nazorg, toestemming van ouders en de eventuele aanwezigheid of verantwoordelijkheid van een arts. Een artsenvereiste is vanuit toezicht en professionele verantwoordelijkheid eenvoudig te omschrijven. De praktische gevolgen hangen mee af van de beschikbaarheid van artsen die ook aan de religieuze voorwaarden voldoen of met een erkende mohel kunnen samenwerken. Een erkenningsregeling voor opgeleide mohels zou op haar beurt duidelijk moeten vastleggen wie opleiding en praktijk controleert, welke medische ondersteuning beschikbaar moet zijn en hoe incidenten worden opgevolgd. Ook artsen, kinderrechtendeskundigen en verschillende vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap hebben bij dat overleg een eigen inbreng. Het nut van een nieuw kader hangt af van de risico’s die het daadwerkelijk vermindert en de mate waarin gezinnen en uitvoerders er in de praktijk gebruik van kunnen maken.
De open vraag voor België
Het Antwerpse parket wil twee personen voor de correctionele rechtbank brengen. De Canadese raad vraagt intussen om duidelijkheid voor iedereen die in België een brit milah wil laten uitvoeren. Die twee vragen lopen naast elkaar. Voor het individuele dossier telt wat over de concrete handelingen en de toepasselijke strafbepalingen wordt bewezen. Voor het algemene beleid telt of gezinnen en uitvoerders vooraf kunnen weten welke voorwaarden gelden, op welke wettelijke grondslag die steunen en hoe de overheid zowel de godsdienstvrijheid als de rechten van het kind beschermt. Drie ontwikkelingen kunnen de stand van zaken wezenlijk veranderen. Een nieuwe beslissing over de verwijzing kan duidelijk maken of en op welke grond de zaak voor de correctionele rechtbank komt. Een gemotiveerde reactie van Volksgezondheid kan de status van het advies en de algemene Belgische rechtsopvatting verduidelijken. Een officiële communicatie van Ghanea zou tonen welke precieze vragen zij aan België wil voorleggen. Zolang die antwoorden uitblijven, documenteren de brieven en de indiening vooral hoe een strafonderzoek rond twee rituele besnijders voor gezinnen is uitgegroeid tot een bredere vraag over de plaats van hun godsdienstige praktijk in België.
Andy Vermaut
+32499357495
Hoofdredacteur Indegazette.be
Recht op antwoord en redactionele transparantie
Betrokken personen en instellingen kunnen binnen drie maanden een recht van antwoord vragen via info@indegazette.be. AI is een redactioneel hulpmiddel. De verantwoordelijke journalist controleert de tekst, de bronverwijzingen en de feitelijke beweringen vóór publicatie. Vertalingen op de website worden automatisch met AI gegenereerd.
Steun de onafhankelijke journalistiek van Indegazette.be
Indegazette.be brengt dagelijks nieuws, reportages en verhalen uit de Westhoek, België, Europa en de rest van de wereld. Met een vrijwillige bijdrage help je de redactie dit werk voort te zetten en toegankelijk te houden. Bedankt voor je betrokkenheid en je steun. Steun via Ko-fi · Steun via Buy Me a Coffee
Bronnen:
Chassidisch-Joodse Raad van Quebec. Indiening bij de VN-speciaal rapporteur voor vrijheid van godsdienst of overtuiging van 11 september 2026, brieven aan minister Maxime Prévot van 11 oktober en 17 november 2026 en Nederlandstalig persbericht van 20 november 2026. Beide brieven verwijzen naar de publieke verklaring van Maxime Prévot van 6 mei.
https://x.com/prevotmaxime/status/2051953464507240851
Belga, 6 mei 2026. Het Antwerpse parket bevestigt dat het twee rituele besnijders naar de correctionele rechtbank wil laten verwijzen.
https://www.belganewsagency.eu/antwerp-prosecutors-seek-trial-of-two-jewish-ritual-circumcisers-over-illegal-procedures
Associated Press, 17 februari 2026. Het ontbieden van de Amerikaanse ambassadeur en de publieke toelichting van Prévot over rituele besnijdenis door een arts.
https://apnews.com/article/5fefa390245c4a35db224b369964d644
FOD Volksgezondheid en Vlaamse Codex. De gecoördineerde wet van 10 mei 2015 betreffende de uitoefening van de gezondheidszorgberoepen.
https://www.health.belgium.be/nl/organisatie-beleid/regelgeving-beleidsdocumenten/gecoordineerde-wet-10-mei-2015
https://codex.vlaanderen.be/PrintDocument.ashx?id=1027148
Verenigde Naties en Raad van Europa. Artikel 18 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten en artikel 9 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.
https://www.ohchr.org/sites/default/files/ccpr.pdf
https://www.echr.coe.int/documents/604084/839313/Convention_NLD.pdf/dbd7a4ab-f9b0-191d-1ce1-782429e3589a
Bureau van de Hoge Commissaris van de VN voor de Mensenrechten. Uitleg over de indiening en behandeling van meldingen bij de speciale procedures. De rapporten A/70/286, paragrafen 71 tot en met 78, en A/HRC/55/47/Add.2, paragrafen 32 en 33, zijn aangehaald via de indiening van de Chassidisch-Joodse Raad van Quebec.
https://spsubmission.ohchr.org/enAndy Vermaut +32499357495


