Langdurig zieken krijgen jaarlijkse attestering: Kamer keurt strengere controles en hogere werkgeversbijdragen goed

20 november 2026
De Kamer heeft de vierde hervormingsgolf van het terug-naar-werkbeleid goedgekeurd. Het pakket raakt aan de medische opvolging van langdurig zieken, de verantwoordelijkheid van artsen en de financiële bijdrage van werkgevers. Mensen in invaliditeit zullen in principe jaarlijks opnieuw een attest van hun behandelend arts moeten bezorgen. Voor onrechtmatig afgeleverde attesten voorziet de regeling administratieve boetes van 3.500 euro per getuigschrift, met een maximum van 28.000 euro. Werkgevers krijgen tegelijk een hogere premie voor bepaalde werkhervattingen en een bijkomende bijdrage bij aanhoudende arbeidsongeschiktheid. De goedkeuring betekent echter niet dat alle maatregelen onmiddellijk voor iedereen gelden: de wetsteksten bevatten verschillende ingangsdata en sommige onderdelen vereisen verdere uitvoering.
Jaarlijks een attest vanaf het tweede ziektejaar
De hervorming geeft de behandelend arts een structurele rol tijdens de invaliditeit, de periode die volgt op het eerste jaar erkende arbeidsongeschiktheid. In principe moet de patiënt minstens jaarlijks zijn medische toestand met de arts bespreken en bij voortgezette arbeidsongeschiktheid een nieuw attest laten opstellen. Zo wil de regering vermijden dat dossiers jarenlang verderlopen zonder een geregeld gesprek over gezondheid, herstel en eventuele mogelijkheden om opnieuw te werken. De jaarlijkse attestering houdt evenwel niet in dat iedereen na twaalf maanden arbeidsgeschikt wordt verklaard. Evenmin betekent ze dat een patiënt verplicht voltijds moet hervatten zodra een nieuw attest nodig is. De medische toestand blijft bepalend. Voor ernstige aandoeningen voorziet het beleid uitzonderingen, waarvan de concrete toepassing via uitvoeringsregels wordt geregeld.
De behandelend arts beslist niet alleen over de uitkering
Een attest van de huisarts of specialist en de officiële erkenning van arbeidsongeschiktheid hebben elk een eigen functie. De behandelend arts beschrijft en beoordeelt de medische situatie van de patiënt. De bevoegde instanties binnen de ziekteverzekering blijven verantwoordelijk voor de erkenning en opvolging volgens de wettelijke voorwaarden. Daardoor staat een jaarlijks attest niet gelijk aan een jaarlijkse automatische goedkeuring of weigering van een uitkering. Voor patiënten wordt het wel belangrijk om de instructies van hun ziekenfonds te volgen en een gevraagde verlenging tijdig te bezorgen. Een afspraak bij de behandelend arts vervangt bovendien niet noodzakelijk een afzonderlijke oproeping van het ziekenfonds. De hervorming brengt verschillende contactmomenten samen, maar maakt daar geen identieke procedures van.
Ziekenfondsen moeten bestaande dossiers opnieuw bekijken
Naast de jaarlijkse attestering voorziet het beleid een ruimere herbeoordeling van bestaande dossiers. Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Frank Vandenbroucke koppelt daaraan een doelstelling van ongeveer 218.000 herbekeken dossiers tegen eind 2029. De ziekenfondsen waren volgens de minister al begonnen met die operatie voordat de parlementaire behandeling afgerond was. De bedoeling is om na te gaan welke begeleiding zinvol is en of gedeeltelijke of volledige werkhervatting medisch haalbaar kan worden. Een herbeoordeling is op zichzelf geen beslissing om een uitkering stop te zetten. Ze kan ook bevestigen dat iemand verder arbeidsongeschikt blijft. Het regeringsbeleid belooft bescherming voor wie niet kan werken en begeleiding voor wie wel mogelijkheden heeft om opnieuw een activiteit op te nemen.
Jaarlijks attest en vierjaarlijks fysiek contact zijn verschillende regels
In de aangenomen commissietekst staat een afzonderlijk kader voor fysiek contact met de adviserend arts of een medewerker van het multidisciplinaire team. Dat moet uiterlijk eind 2029 een eerste keer mogelijk zijn geweest en vervolgens minstens eenmaal tijdens elke volgende periode van vier jaar. Voor zeer ernstige letsels of functionele stoornissen die een erkenning tot de wettelijke pensioenleeftijd rechtvaardigen, voorziet de tekst een uitzondering. Die vierjaarlijkse opvolging moet worden onderscheiden van het jaarlijkse attest van de behandelend arts. Wie beide regels door elkaar haalt, kan ten onrechte besluiten dat elke langdurig zieke jaarlijks een volledig controleonderzoek bij het ziekenfonds moet ondergaan.
Boetes voor artsen bij onrechtmatige attesten
De hervorming versterkt ook de bevoegdheden van de Dienst voor geneeskundige evaluatie en controle van het RIZIV. De sanctieregeling viseert getuigschriften die worden opgesteld of afgeleverd met het doel iemand ten onrechte recht te geven op een sociaal voordeel. De voorziene administratieve geldboete bedraagt 3.500 euro per attest, met een maximum van 28.000 euro. Daarmee wil de overheid optreden tegen frauduleuze attesten en welwillendheidsattesten. De omschrijving is wezenlijk: een verschil van medische beoordeling vormt op zichzelf nog geen bewijs dat een arts bewust een onrechtmatig voordeel heeft willen toekennen. Domus Medica wijst in zijn toelichting op het onderscheid tussen dergelijke attesten en een attest waarop een lange periode van arbeidsongeschiktheid staat. De duur alleen vertelt niet of een medische beoordeling correct tot stand kwam.
Artsen krijgen mogelijkheden om zich te verdedigen
Een administratieve sanctie hoort een procedure te volgen. De parlementaire tekst voorziet dat de betrokken zorgverlener zijn verweermiddelen kan indienen en het dossier kan raadplegen. Tegen de beslissing is beroep mogelijk bij de arbeidsrechtbank. Die waarborgen zijn belangrijk omdat de beoordeling van arbeidsongeschiktheid medische kennis, dossiergegevens en de concrete situatie van de patiënt vergt. Het wetgevingspakket maakt artsen dus nadrukkelijker verantwoordelijk voor hun attesten, terwijl de vaststelling van een inbreuk gemotiveerd moet worden. De vraag hoe de controle in de praktijk zal verlopen, blijft bepalend voor het vertrouwen tussen patiënt, behandelend arts en ziekteverzekering.
Toegang tot het globaal medisch dossier krijgt groter gewicht
Ook de voorwaarden waaronder een huisarts arbeidsongeschiktheid voor het ziekenfonds attesteert, worden strikter. Toegang tot het globaal medisch dossier krijgt daarin een centrale plaats. Het uitgangspunt is dat een arts die zo’n attest opstelt voldoende zicht heeft op de medische voorgeschiedenis en de lopende behandeling. Dat hoeft volgens de toelichting van Domus Medica niet noodzakelijk uitsluitend de eigen vaste huisarts te zijn: ook een andere huisarts binnen een praktijk of samenwerking kan toegang hebben tot het dossier. Voor overmacht worden uitzonderingen voorzien. De concrete afbakening daarvan vergt uitvoeringsregels. Deze bepalingen hebben betrekking op de kennisgeving voor de adviserend arts van het ziekenfonds; ze mogen niet zonder verdere uitleg worden gelijkgesteld met ieder ziektebriefje dat een werknemer aan zijn werkgever bezorgt.
Werkhervattingspremie stijgt naar 3.000 euro
Voor werkgevers bevat de hervorming ook een financiële stimulans. De werkhervattingspremie stijgt van 1.725 naar 3.000 euro. Het bestaande systeem geldt onder voorwaarden voor toegelaten arbeid van iemand die zich in invaliditeit bevindt, met toestemming van de adviserend arts. De activiteit moet minstens drie maanden worden uitgeoefend binnen een overeenkomst die aan de voorwaarden voldoet. Het gaat om een premie voor de werkgever, niet om een bijkomende uitkering van 3.000 euro voor de werknemer. De aangenomen commissietekst schuift de ingangsdatum van de verhoging op naar 1 december 2026. Zowel de periode waarop de medische toelating betrekking heeft als de werkhervatting moeten volgens die tekst ten vroegste op die datum beginnen. Oudere berichten die nog 1 november vermelden, sluiten daardoor niet aan bij de recentere parlementaire versie.
Hogere werkgeversbijdrage voor de vierde en vijfde ziektemaand
Een afzonderlijk wetsontwerp breidt de financiële verantwoordelijkheid van werkgevers uit. Voor arbeidsongeschiktheden die vanaf 1 januari 2027 beginnen, komt er een versterkte solidariteitsbijdrage voor de vierde en vijfde maand primaire arbeidsongeschiktheid. Het tarief bedraagt 30 procent van de betrokken ziekte-uitkeringen. Het gaat dus niet om 30 procent van het volledige loon. De regeling sluit aan bij de eerder ingevoerde bijdrage voor de tweede en derde ziektemaand. Ze viseert werkgevers met gemiddeld minstens vijftig werknemers, berekend over een wettelijke referteperiode, en meerderjarige werknemers die bij het begin van hun arbeidsongeschiktheid nog geen 55 jaar zijn. De tekst bevat daarnaast uitzonderingen voor bepaalde werknemerscategorieën en situaties. De bijdrage is daardoor geen algemene rekening voor elke werkgever zodra iemand langdurig ziek wordt.
Opbrengst wordt onder werkgevers herverdeeld
Bij de versterkte bijdrage hoort een herverdelingsmechanisme dat in de publieke discussie gemakkelijk uit beeld verdwijnt. De opbrengst wordt volgens het ontwerp via bijdrageverminderingen verdeeld onder de werkgevers die binnen het toepassingsgebied vallen. Daardoor kan de uiteindelijke financiële uitkomst per onderneming verschillen van het bedrag dat zij aanvankelijk verschuldigd is. Tijdens de parlementaire toelichting gaf de regering aan dat de inning voor arbeidsongeschiktheden die in 2027 beginnen, in het vierde kwartaal van 2028 zal plaatsvinden, na verwerking en consolidatie van de gegevens. De regeling wil dus via financiële verschillen invloed uitoefenen op preventie en re-integratie. Of dat ook het gewenste effect heeft, zal moeten blijken uit de toepassing.
Begeleiding wordt vroeger toegankelijk
Het terug-naar-werkbeleid bevat daarnaast een uitbreiding van de toegang tot begeleiding via het Terug-naar-werkfonds. De doelgroep wordt verruimd zodat ook mensen die minstens zes maanden primair arbeidsongeschikt zijn ondersteuning kunnen krijgen. Daarmee kan begeleiding vanaf de zevende maand beginnen, nog voordat iemand een volledig jaar arbeidsongeschikt is. Het vouchersysteem dient om erkende dienstverlening te financieren, zoals professionele begeleiding naar werk. De hervorming koppelt het maximumbedrag van 1.800 euro aan indexering. Dat is geen vrij besteedbare premie boven op de ziekte-uitkering. De praktische toegang, de erkende dienstverleners en de procedure blijven van belang voor wie er gebruik van wil maken.
Het resultaat hangt af van haalbaar werk
De hervorming legt bijkomende verplichtingen en financiële prikkels vast, maar daarmee is een duurzame terugkeer naar werk nog niet verzekerd. De doorslaggevende vraag wordt of patiënten tijdig passende zorg en begeleiding krijgen en of werkgevers werkelijk aangepast werk kunnen aanbieden. Een attest kan een medische toestand vastleggen; het schept op zichzelf geen aangepaste functie, haalbaar uurrooster of toegankelijke werkplek. De regering erkent in haar eigen toelichting bovendien dat de groei van langdurige arbeidsongeschiktheid samenhangt met vergrijzing, een veranderende beroepsbevolking en de toename van psychische aandoeningen en problemen aan het bewegingsstelsel. Het succes zal daarom moeten worden beoordeeld op duurzame werkhervattingen én op de bescherming van mensen die medisch niet kunnen hervatten.
Goedkeuring is niet hetzelfde als onmiddellijke toepassing
Voor langdurig zieken, artsen en werkgevers is de timing nu cruciaal. De Kamer heeft het pakket goedgekeurd, maar publicatie, uitvoeringsbesluiten en overgangsregels bepalen hoe de maatregelen concreet worden toegepast. De recente parlementaire tekst vermeldt 1 december 2026 voor belangrijke onderdelen van de attestering en de verhoogde werkhervattingspremie. De versterkte werkgeversbijdrage richt zich op arbeidsongeschiktheden die vanaf 1 januari 2027 beginnen. Daaruit volgt niet dat iedereen die vandaag in invaliditeit zit op 1 december onmiddellijk een nieuw attest moet indienen. Voor bestaande dossiers zijn de concrete instructies en overgangsregeling bepalend. Heldere communicatie daarover wordt de eerste praktische test voor deze hervorming.
Andy Vermaut
+32499357495
Betrokkenen kunnen binnen drie maanden een recht op antwoord aanvragen. AI is gebruikt als redactioneel hulpmiddel bij het verwerken en structureren van de geraadpleegde bronnen. Automatische vertalingen kunnen met AI worden gemaakt.
Steun onafhankelijke journalistiek via Ko-fi of Buy Me a Coffee.
#LangdurigZieken #Arbeidsongeschiktheid #TerugNaarWerk #Ziekteverzekering #RIZIV #Huisartsen #Werkgevers #SocialeZekerheid #Indegazette


