Drinkwater van De Blankaart onder druk door triazinon en landbouwstromen

8 november 2025

Pano toont ernst van de vervuiling

De recente Pano-uitzending schetste hoe het drinkwaterbekken van De Blankaart in Diksmuide zwaar belast is. In het water werden resten van pesticiden, meststoffen en sproeimiddelen vastgesteld. Eén stof valt op: triazinon, een gewasbeschermingsmiddel met hormoonverstorende eigenschappen dat in wetenschappelijke literatuur in verband wordt gebracht met kankerrisico’s. De Blankaart levert via De Watergroep drinkwater aan een groot deel van West-Vlaanderen, waardoor de impact de stadsgrenzen van Diksmuide ruimschoots overstijgt.

Een structureel probleem in het IJzerbekken

De oorzaak is niet terug te voeren op één actor. Het volledige stroomgebied van de IJzer – ruim 1.100 km² met intensieve landbouw aan beide zijden van de grens – voert via beken en grachten resten van landbouwproducten af richting De Blankaart. Wat in Frankrijk of hogerop in West-Vlaanderen op de akkers belandt, stroomt mee naar het bekken. Diksmuide ligt midden in die route.

Tijdelijke normverhoging voor triazinon

Om de waterinname te kunnen blijven garanderen, werd de toegelaten norm voor triazinon door Vlaams minister Jo Brouns (cd&v) tijdelijk opgetrokken tot een waarde die tien keer hoger ligt dan de Europese limiet. Het water werd daardoor niet schoner; de drempel waarboven ingrijpen nodig is, kwam hoger te liggen. In de praktijk blijven de kranen open, terwijl de onderliggende belasting aanwezig blijft.

Kringloop van chemische belasting

In periodes met weinig neerslag wordt oppervlaktewater door landbouwers gebruikt voor irrigatie. Pesticidenresten die richting De Blankaart stromen, kunnen zo via beregening terugkeren naar de akkers en in de voedselketen belanden. Het verstoort waterfauna en vergroot het risico op problemen zoals blauwalgen. Het is een kringloop die pas doorbroken wordt als de belasting aan de bron afneemt.

Lokale context in Diksmuide

In de lokale discussie speelde ook een recente uitspraak van schepen van Milieu Greet Dever (cd&v) mee, die stelde dat de waterkwaliteit vandaag beter is dan vijftien jaar geleden. Die boodschap volgde kort na de tijdelijke normaanpassing. De framing van “betere kwaliteit” staat daarmee in een ander licht: soepelere normen zorgen voor gunstigere cijfers, zonder dat de feitelijke belasting evenredig afneemt. Dat zorgt voor verwarring bij inwoners die duidelijkheid verwachten over hun drinkwater.

Beleidsopties op tafel

Volgens de indiener van het persbericht zijn de te volgen sporen helder: geen tijdelijke drempelverhogingen meer, maar meten en ingrijpen bij de bron. Concreet vraagt hij maandelijkse publicatie van triazinonmetingen in De Blankaart, consequente toepassing en handhaving van bufferstroken langs waterlopen, en een grensoverschrijdend actieplan met Frankrijk en Vlaanderen voor het volledige IJzerbekken. Het voorzorgsprincipe moet leidend zijn bij lozingen en uitbreidingsdossiers die de waterkwaliteit kunnen aantasten.

Oproep aan het stadsbestuur

De oproep aan Diksmuide is om proactief te communiceren, onafhankelijk te laten bemonsteren en het dossier bij provincie en Vlaamse overheid te agenderen. Transparantie naar inwoners en samenwerking met betrokken overheden moeten het vertrouwen in de drinkwatervoorziening herstellen. De kern blijft onveranderd: gezond water is essentieel voor de regio.

Bronnen:
–Bericht “Ons drinkwater is geen afvalputje voor de patatindustrie” – Günther Claes (Diksmuide Voorop) – Hieronder tref je de letterlijke tekst.

Ons drinkwater is geen afvalputje voor de patatindustrie

De Pano-reportage van woensdag legde een ongemakkelijke waarheid bloot: het drinkwaterbekken van de Blankaart in Diksmuide is zó vervuild dat het water “te vuil is om nog te zuiveren.” De oorzaak ligt in de opeenstapeling van pesticiden, meststoffen en sproeimiddelen uit de intensieve landbouw in onze streek. Vooral één stof springt eruit: triazinon — een gewasbeschermingsmiddel dat hormoonverstorend en mogelijk kankerverwekkend is.

De Blankaart levert drinkwater voor een groot deel van West-Vlaanderen, via De Watergroep. De vervuiling treft dus niet alleen Diksmuide, maar een hele regio. Het probleem is structureel: het stroomgebied van de IJzer, ruim 1100 km² landbouwgebied, fungeert als één grote afvoergoot van pesticiden en meststoffen. Wat in Frankrijk of hogerop op de akkers belandt, stroomt via beken en grachten tot in onze Blankaart. Niet één fabriek of boer draagt de schuld, maar het systeem waarin economische schaalvergroting de Westhoek langzaam tot een agrarisch industriegebied degradeert — met winst voor enkelen en vervuiling voor iedereen.

In plaats van het probleem bij de bron aan te pakken, koos Vlaams minister Jo Brouns (cd&v) voor een gevaarlijk gemak: hij verhoogde tijdelijk de toegelaten norm voor triazinon, tien keer boven de Europese limiet. Niet omdat het water plots schoner werd, maar omdat het anders niet meer mocht worden ingenomen. Een papieren oplossing dus, zodat de statistieken er beter uitzien en de kraan open kan blijven. Het is hallucinant dat een regering liever de normen aanpast dan het water beschermt. Wat vandaag “veilig” heet, zou gisteren nog “onaanvaardbaar” zijn geweest.

Wat Pano toont, is een systeem dat zichzelf vergiftigt. Boeren sproeien pesticiden zoals triazinon; regen spoelt die resten naar beken en sloten; dat water stroomt naar de Blankaart en komt in het drinkwater terecht. In droge periodes pompen landbouwers datzelfde water weer op om hun aardappelen te irrigeren. Zo belanden de chemicaliën opnieuw op de akkers — én in ons voedsel. Een eindeloze kringloop van vervuiling in het hart van de Westhoek. Triazinon werkt hormonaal en tast de waterfauna aan. Het verstoort ecosystemen, waardoor bacteriën sneller muteren en er bijvoorbeeld blauwalgen ontstaan — een symptoom van een ecosysteem dat uit balans is.

De IJzer begint in Frankrijk, stroomt door honderden vierkante kilometers landbouwgebied en bereikt via Diksmuide de zee in Nieuwpoort. Onderweg neemt ze alles mee wat ze tegenkomt: resten van meststoffen, pesticiden en chemicaliën. Veel landbouwbedrijven liggen pal langs die waterlopen. Wanneer het regent, spoelt dat alles mee naar de IJzer en uiteindelijk naar de Blankaart. Diksmuide ligt midden in dat stroomgebied — niet aan het einde, maar op het pad van een vervuilingsketen die al honderden kilometers eerder begint. Zolang dat systeem niet verandert, blijven we het afval van een heel bekken proberen te zuiveren.

Wat dit allemaal nog pijnlijker maakt, is de houding van ons stadsbestuur. Schepen van milieu Greet Dever (cd&v) verklaarde onlangs dat “de waterkwaliteit op vandaag beter is dan pakweg 15 jaar geleden.” Die uitspraak kwam er vlak nadat partijgenoot minister Brouns de norm voor triazinon verhoogde. Als je de lat verlaagt, lijkt het resultaat inderdaad beter. Maar dat is geen vooruitgang — dat is zelfbedrog. De cijfers ogen mooier omdat de normen soepeler zijn, niet omdat het water properder is. Zo spreekt onze schepen over “betere kwaliteit”, terwijl Pano toont dat de Blankaart het meest vervuilde drinkwater van Vlaanderen bevat. Dat is niet geruststellend — dat is misleidend.

Jammer genoeg kwam het stadsbestuur van Diksmuide niet aan het woord in de reportage. Net nu het over óns water gaat, bleef het vanuit het schepencollege opvallend stil. De kans om te tonen dat dit probleem ernstig wordt genomen, werd niet gegrepen. Inwoners vernemen de ernst van de situatie via de televisie, niet via hun bestuur. Diksmuide reageert pas als anderen het tonen.

De oplossingen liggen nochtans voor de hand. Stop met tijdelijke normverhogingen en pak de vervuiling aan bij de bron. Publiceer maandelijks de meetresultaten van triazinon in de Blankaart. Voer de Europese richtlijnen voor bufferstroken eindelijk consequent uit — landbouwers moeten voldoende afstand houden tot waterlopen, drie tot vijf meter, maar zonder handhaving blijven die regels dode letter. Werk aan een grensoverschrijdend actieplan voor het IJzerbekken samen met Vlaanderen en Frankrijk, want zolang vervuild rivierwater wordt opgepompt voor drinkwaterproductie blijft het probleem bestaan. Zet het voorzorgsprincipe centraal: geen nieuwe lozingen of uitbreidingen die de waterkwaliteit verder aantasten.

Ik roep het stadsbestuur van Diksmuide op om eindelijk zijn verantwoordelijkheid te nemen: geef inwoners openheid over de waterkwaliteit, laat zelf onafhankelijke stalen nemen, vraag actie aan de provincie en leg het probleem op tafel bij het Vlaamse kabinet van Landbouw. Als nieuwe lokale partij willen wij tonen dat het anders kan — met eerlijkheid, transparantie en échte zorg voor onze leefomgeving.

Diksmuide zou trots moeten zijn op haar water, niet beschaamd. De Westhoek verdient een landbouw die respect heeft voor haar water, niet één die het vergiftigt. De prijs van de patat mag nooit onze gezondheid zijn.

Als burger en als lid van Diksmuide Voorop weiger ik te zwijgen. Gezond water is geen luxe — het is een basisrecht.

Günther Claes — Diksmuide Voorop

– Pano-uitzending VRT (woensdag) – https://www.vrt.be/vrtmax/a-z/pano/2025-nj-/pano-s2025-nj-a3/

Andy Vermaut +32499357495