Iran claimt controle over Straat van Hormuz als kern van zijn afschrikkingsstrategie
28 mei 2026
De spanning rond de Straat van Hormuz neemt toe. Hoge Iraanse functionarissen profileren controle over de waterweg nadrukkelijk als een strategisch wapen tegenover de Verenigde Staten en Israël, terwijl Washington vasthoudt aan het principe van vrije scheepvaart. De kloof tussen beide standpunten groeit eerder dan dat ze verkleint, en concrete acties van Iran in de straat laten zien dat Teheran zijn woorden ook in daden omzet.
“De straat is ons ultieme hefboom”
Ali Akbar Velayati, adviseur van de Iraanse Opperste Leider, beschreef de Straat van Hormuz op 27 mei als de “echte garantie” voor de duurzaamheid van een eventueel akkoord tussen de VS en Iran. Zijn redenering is strategisch: Iran gelooft dat de dreiging om de internationale scheepvaart en energiemarkten te treffen de Verenigde Staten minder snel zal bewegen om een overeenkomst op te zeggen of nieuwe militaire acties te ondernemen. Die uitspraken sluiten aan bij een bredere consensus binnen het Iraanse leiderschap dat controle over de straat essentieel is om de afschrikkingscapaciteit te herstellen nadat Iran eerdere middelen verloor, met name ballistische raketcapaciteiten. Velayati’s opmerkingen staan niet op zichzelf: het gaat om een patroon waarbij de hoogste Iraanse leiders eensgezind de straat als hefboom omschrijven.
Een eigen verkeerssysteem dat ingaat tegen de VS-eisen
Iran bevestigt dat het de straat alleen opnieuw zal openen voor burgerscheepvaart onder “Iraanse regelingen”. Iraanse media verspreidden op 27 mei een ontwerptekst voor een VS-Iran-akkoord waarin Iran de scheepvaart zou “herstellen” terwijl het samen met Oman het maritieme verkeer beheert. Militaire schepen zouden de straat niet langer mogen passeren — een positie die Iran in het verleden ook publiekelijk innam maar nooit eerder zo expliciet in een ontwerptekst had opgenomen. De VS verwierpen dit ontwerp als een “complete verzinsel”. De verspreiding ervan door Iraanse media illustreert echter hoe vastberaden Teheran is om zijn zeggenschap over de waterweg erkend te krijgen in een eventueel akkoord. Iran heeft schepen al eerder gedwongen via zijn territoriale wateren te varen door mijnen te plaatsen in het internationaal erkende verkeersscheidingssysteem en door te dreigen vuur te openen op elk schip dat dat systeem toch gebruikt. Schepen die via de Iraanse route varen, betalen bovendien een doorvaartvergoeding aan Iran. Die betalingen maken deel uit van een beschermingsconstructie waarbij schepen betalen om aanvallen te vermijden. Elke regeling waarbij scheepvaart uitsluitend via het Iraanse schema kan plaatsvinden, ondermijnt de Amerikaanse eis voor vrije scheepvaart fundamenteel en schept een gevaarlijk precedent voor internationale wateren wereldwijd.
Trump en satellietbeelden
President Donald Trump stelde op 27 mei de vrijheid van scheepvaart door de straat centraal in zijn reactie en zei dat “niemand” de waterweg zal controleren. Zijn uitspraak staat haaks op de Iraanse positie en laat weinig ruimte voor een tussenoplossing. Intussen toonden satellietbeelden, gepubliceerd door een Israëlische analist op basis van open bronnen, dat Iran zijn Yazd-raketbasis in de provincie Yazd heropbouwt since het staakt-het-vuren van april 2026. Die heropbouw bevestigt dat Iran de stilstandsperiode gebruikt om zijn militaire capaciteiten te herstellen op zowel tactisch als operationeel niveau, wat de onderhandelingspositie van Washington verder bemoeilijkt.
Bronnen:
Institute for the Study of War / AEI Critical Threats Project (ISW-CTP) – Iran Update Special Report, 27 mei 2026
https://www.understandingwar.org
Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)
