Iran zet druk op Verenigde Staten op zee, aan onderhandelingstafel en via bondgenoten

30 april 2026

Iran lijkt vast te houden aan een harde onderhandelingslijn tegenover de Verenigde Staten. De gesprekken worden bemoeilijkt door drie kernpunten: de Amerikaanse blokkade van Iraanse havens, de controle over de Straat van Hormuz en het Iraanse nucleaire programma. Tegelijk bereiden Iraanse machtscentra zich voor op economische onrust, een langere blokkade en een mogelijke hervatting van Amerikaanse en Israëlische aanvallen.

Nauwelijks ruimte voor toegevingen

Iran zal in de komende dagen naar verwachting een nieuw voorstel aan de Verenigde Staten voorleggen, maar echte toegevingen lijken weinig waarschijnlijk. IRGC-generaal-majoor Ahmad Vahidi blijft een centrale figuur in de besluitvorming. Zijn lijn is hard: Iran wil niet inbinden op de controle over de Straat van Hormuz en ook niet op zijn nucleaire programma.

De Iraanse delegatie liet op maandag 27 april 2026 aan Pakistaanse bemiddelaars weten dat ze eerst overleg nodig had met opperste leider Mojtaba Khamenei. Dat gebeurde nadat de Amerikaanse president Donald Trump ontevreden was over het gebrek aan nucleaire toegevingen in het Iraanse driestappenplan van zaterdag 26 april 2026.

Vahidi lijkt binnen het regime een sterke positie te hebben. Hij wordt omschreven als iemand met nauwe toegang tot Mojtaba Khamenei en als een poortwachter die de goedkeuring van de opperste leider overbrengt naar formele staatsinstellingen. Daardoor weegt zijn positie zwaar op de uitkomst van de onderhandelingen.

Nucleaire kwestie blijft vastzitten

Binnen de Iraanse politiek groeit de steun voor het standpunt dat de nucleaire kwestie pas besproken kan worden als de Verenigde Staten hun zeeblokkade opheffen. Dat standpunt was eerder al de voorkeurslijn van Vahidi en lijkt nu breder gedragen te worden door het regime.

Leden van het parlement en de Vergadering van Experts hebben hun steun uitgesproken voor de richtlijn van Mojtaba Khamenei om de nucleaire kwestie niet te behandelen zolang de Iraanse havens geblokkeerd blijven. Die houding sluit aan bij de redenering die Iran eerder ertoe bracht zijn onderhandelaars terug te trekken uit gesprekken in Islamabad op 11 april 2026.

Andere machtsgroepen lijken Vahidi’s lijn niet wezenlijk te beperken. Saeed Jalili en zijn Paydari-front pleiten zelfs voor een nog hardere koers tegenover onderhandelingen. Parlementsvoorzitter Mohammad Bagher Ghalibaf lijkt zich intussen bij die dominante lijn neer te leggen. Hervormingsgezinde stemmen, onder wie president Masoud Pezeshkian en voormalig president Hassan Rouhani, spelen op dit moment zichtbaar geen grote rol in het besluitvormingsproces.

Oman wijst Iraans voorstel over Straat van Hormuz af

Iran probeert zijn positie rond de Straat van Hormuz te herwerken door Oman te betrekken bij een plan om tol te innen op scheepvaart in de zeestraat. Minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi reisde daarvoor naar Oman. Hij legde opnieuw een voorstel voor om het bestuurlijke toezicht op de zeestraat op te delen. Oman wees dat voorstel af.

Voor Iran zou zo’n formule belangrijk zijn, omdat het land dan een nieuw voorstel aan de Verenigde Staten kan presenteren zonder afstand te nemen van zijn kernpunten. De Straat van Hormuz blijft daardoor een centraal drukmiddel. De zeestraat is van groot strategisch belang voor internationale scheepvaart en energiebevoorrading.

De weigering van Oman maakt duidelijk dat Teheran weinig steun vindt voor een plan dat de Iraanse aanspraken op de zeestraat zou versterken. Tegelijk toont het initiatief dat Iran bereid blijft risico’s te nemen, ook als die een Amerikaanse militaire reactie of een langere zeeblokkade kunnen uitlokken.

Economische druk neemt toe

Iran staat onder zware economische druk door de oorlog, sancties en de blokkade van havens. De rial zakte op woensdag 29 april 2026 naar een historisch dieptepunt. Daarbovenop komen stijgende kosten, jobverlies en toenemende economische onzekerheid voor de bevolking.

Binnen de Iraanse veiligheidsstructuren leeft bezorgdheid over nieuwe protesten. De Opperste Nationale Veiligheidsraad zou een vergadering hebben gehouden onder leiding van Zolghadr, een nauwe bondgenoot van Vahidi. Aanleiding waren inlichtingenrapporten over mogelijke protesten in de komende dagen door groeiende economische pijn.

De autoriteiten lijken eerst in te zetten op interne eenheid. Dat kan een opstap zijn naar een bredere veiligheidsaanpak. De internetbeperkingen in Iran dragen er vermoedelijk toe bij dat afwijkende stemmen minder zichtbaar worden in de publieke informatieomgeving.

Ghalibaf bereidt bevolking voor op moeilijke periode

Parlementsvoorzitter Mohammad Bagher Ghalibaf verspreidde op woensdag 29 april 2026 een ongebruikelijke audioboodschap. Daarin stelde hij dat de Verenigde Staten economische druk willen uitoefenen via de zeeblokkade en tegelijk verdeeldheid in Iran willen aanwakkeren.

Zijn boodschap lijkt bedoeld om de verantwoordelijkheid voor de economische situatie bij Washington te leggen en de bevolking achter het regime te houden. Ghalibaf gaf ook aan dat de blokkade waarschijnlijk zal aanhouden tot Iran en de Verenigde Staten een akkoord bereiken.

Die uitspraak maakt duidelijk dat Iraanse besluitvormers rekening houden met een langdurige impasse. Ze lijken bovendien te aanvaarden dat een hervatting van het conflict met de Verenigde Staten mogelijk blijft als de gesprekken geen resultaat opleveren.

Iran zoekt uitwegen rond blokkade

Iran onderzoekt alternatieve manieren om de Amerikaanse blokkade van zijn havens te omzeilen. Daarbij worden verschillende opties genoemd. Een eerste mogelijkheid is het in beslag nemen van Amerikaanse commerciële schepen of schepen met een link met Israël, als reactie op Amerikaanse onderscheppingen van Iraanse schepen die de blokkade probeerden te doorbreken.

De IRGC-marine viel op woensdag 22 april 2026 al twee schepen aan en leidde die richting Iran. Dat gebeurde deels om druk uit te oefenen op de Verenigde Staten en toegevingen af te dwingen, waaronder het beëindigen van de blokkade.

Een tweede piste is handel via Rusland en landen rond de Kaspische Zee. Via die route zou Iran essentiële en strategische goederen kunnen in- en uitvoeren. Abbas Araghchi sprak op maandag 27 april 2026 in Sint-Petersburg met de Russische president Vladimir Poetin. Daarnaast probeert Iran olie naar China uit te voeren via spoor.

Een derde mogelijke druklijn loopt via de Houthi’s in Jemen. Iran zou kunnen proberen de Houthi’s aan te zetten tot nieuwe druk op de scheepvaart in de Bab el Mandebstraat. Dat zou internationale scheepvaart verder belasten en kosten opleggen aan de Verenigde Staten en Israël. Toch wordt ingeschat dat de Houthi’s daar voorzichtig mee zullen zijn, omdat een volledige blokkade van die zeestraat hun binnenlandse positie kan schaden.

Voorbereiding op hervatting van oorlog

Iran houdt rekening met een hervatting van de oorlog. Het regime heeft de wapenstilstand vrijwel zeker gebruikt om raket- en drone-eenheden te herordenen en opnieuw inzetbaar te maken. Dat gaat onder meer om het vrijmaken van begraven lanceerinstallaties, voorraden en bemanningen.

Ook commandostructuren worden vermoedelijk aangepast. Incompetente commandanten zouden worden vervangen of opzijgeschoven. Toch blijft het herstel van fabrieken en logistieke structuren moeilijk. Die zijn nodig om raket- en dronecapaciteiten duurzaam te ondersteunen en kunnen niet snel opnieuw worden opgebouwd.

Binnenlandse veiligheid blijft onder druk

Iran blijft geconfronteerd met aanvallen van gewapende anti-regimegroepen aan zijn noordwestelijke en zuidoostelijke grenzen. De grondtroepen van de IRGC ontmantelden op dinsdag 28 april 2026 een vierkoppige cel in de provincie Koerdistan, in het noordwesten van Iran. Daarbij werden wapens en communicatiemiddelen in beslag genomen.

In het zuidoosten vonden verschillende incidenten plaats in Sistan en Beloetsjistan. Vermoedelijke strijders van het Mobarizoun Popular Front vielen op woensdag 29 april 2026 een IRGC-voertuig aan in Rask. In Zahedan werden twee agenten van het Law Enforcement Command gedood. In Iranshahr kwam het tot gevechten tussen agenten en vermoedelijke strijders, waarbij twee strijders werden gedood en twee anderen gewond raakten.

Israël past aanpak aan tegen Hezbollah-drones

In Zuid-Libanon past het Israëlische leger zijn werkwijze aan door het toenemende gebruik van FPV-drones door Hezbollah. Die drones vormen een groeiende dreiging voor Israëlische eenheden in het zuiden van Libanon.

Het Israëlische leger besprak meerdere tegenmaatregelen. Het gaat onder meer om kortere toegestane landingsmomenten voor helikopters in Libanon, bredere inzet van radar in de Israëlische veiligheidszone, extra slimme richtsystemen en antidronenetten voor troepen en voertuigen.

Aanleiding was onder andere een Hezbollah-aanval met FPV-drones op een Israëlische helikopter die op zondag 26 april 2026 gewonden evacueerde bij Taybeh, in het district Marjaayoun. Israël onderzoekt ook het gebruik van lichtere akoestische radars om drones sneller te detecteren.

Hezbollah gebruikt vaker FPV-drones

Het aantal FPV-aanvallen door Hezbollah blijft lager dan wat in Oekraïne te zien is, maar het aandeel van dit type aanval stijgt duidelijk. Sinds de tijdelijke wapenstilstand van donderdag 16 april 2026 gebruikte Hezbollah bij een groot deel van zijn opgeëiste aanvallen op Israëlische eenheden FPV-drones.

Israëlische militairen van de 1ste Golani-infanteriebrigade, onderdeel van de 36ste Pantserdivisie, namen op maandag 27 april 2026 in Zuid-Libanon een Hezbollah-wapenopslagplaats in. Daar lagen gedeeltelijk geassembleerde FPV-drones, droneonderdelen, ontstekers en RPG-koppen. Dat wijst erop dat Hezbollah minstens een deel van zijn drones in Libanon zelf assembleert in plaats van volledig afgewerkte drones uit Iran te ontvangen.

Israël wil geen verlenging van tijdelijke wapenstilstand

Israëlische leiders vroegen de Verenigde Staten om de tijdelijke wapenstilstand in Libanon niet te verlengen na zondag 17 mei 2026. Israëlische politieke bronnen stellen dat de huidige terughoudendheid van het leger de afschrikking tegenover Hezbollah verzwakt.

De Israëlische regering wil dat de Amerikaanse president Donald Trump uitgebreidere Israëlische operaties in Libanon goedkeurt als gesprekken met de Libanese regering niets opleveren tegen die datum.

Stafchef Eyal Zamir verklaarde tijdens een bezoek aan Israëlische militairen in Taybeh dat er volgens hem geen echte wapenstilstand in Libanon is. Hij verwees naar Hezbollah-aanvallen op Israëlische militairen in Zuid-Libanon en op plaatsen in Noord-Israël. Volgens Zamir zal het Israëlische leger optreden tegen alle dreigingen voor soldaten en burgers, ook boven de Litani-rivier en buiten de Israëlische bufferzone.

Drie Libanese hulpverleners gedood

Bij Israëlische luchtaanvallen op Majdal Zoun, in de provincie Zuid-Libanon, kwamen op dinsdag 28 april 2026 drie leden van de Libanese Civiele Bescherming om het leven. Zij waren bezig met een reddingsoperatie na een eerste aanval toen een tweede aanval plaatsvond.

De Libanese premier Nawaf Salam veroordeelde de aanval en stelde dat die strijdig was met de regels van het internationaal humanitair recht.

Iraakse militie toont aanval op Camp Victory

Een Iraans gesteunde Iraakse militiegroep, Saraya Awliya al Dam, publiceerde op dinsdag 28 april 2026 beelden van een FPV-droneaanval op een communicatietoren bij Camp Victory. Dat is een voormalige Amerikaanse militaire basis bij de internationale luchthaven van Bagdad.

De aanval zou hebben plaatsgevonden op woensdag 8 april 2026. Dezelfde militiegroep voerde eerder al FPV-droneaanvallen uit op brandstoftanks bij Camp Victory op donderdag 2 april en dinsdag 7 april 2026. Iraans gesteunde Iraakse milities vielen vóór de wapenstilstand tussen de Verenigde Staten en Iran herhaaldelijk de internationale luchthaven van Bagdad en nabijgelegen faciliteiten aan.

Bronnen:
Institute for the Study of War
Critical Threats Project
American Enterprise Institute
Iran Update Special Report, 29 april 2026

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)