Kan democratie nog op vertrouwen rekenen

5 februari 2026

In Brussel kwam een panel bijeen om de vraag te bespreken of democratie nog op vertrouwen van burgers kan rekenen. Experts analyseerden pollresultaten onder het publiek en deelden bevindingen uit onderzoek naar vertrouwen in instellingen. Het debat richtte zich op uitdagingen zoals levering van diensten, burgerparticipatie en de rol van digitale platforms.

Pollresultaten onder het publiek

Het panel begon met een peiling onder de aanwezigen. Het vertrouwen in de nationale regering scoorde gemiddeld drie op vijf. Het vertrouwen in de Europese Unie lag hoger, met respondenten die vaak vier op vijf gaven. De tevredenheid over de democratie kwam uit op drie op vijf. De vooruitzichten voor de toekomst toonden enige optimisme, al bleef het beeld gemengd. Na afloop van het debat wijzigden sommige scores licht, met een kleine stijging in het vertrouwen in de nationale regering.

Inbreng van de experts

Sofie Marien, professor politieke wetenschap aan de KU Leuven, wees erop dat democratieën niet overal even goed presteren. Zij stelde dat vertrouwen samenhangt met de betrouwbaarheid van instellingen. Democratie omvat volgens haar niet alleen meerderheidsregel, maar ook bescherming van minderheden, rechtsstaat en pluralisme. Zij pleitte voor een bredere benadering en voor betere regulering van digitale platforms om democratie te versterken.

Anthony, medeoprichter en directeur van Democratic Society, benadrukte dat burgers wel in staat zijn tot constructieve gesprekken. Hij signaleerde echter uitdagingen door media en platformen. Overheden moeten volgens hem basisdiensten leveren en veiligheid garanderen. Hij riep op tot het opbouwen van netwerken tussen burgers en tot het creëren van voorwaarden voor deelname, zowel online als offline.

Valerie Frey van de OECD presenteerde gegevens uit enquêtes over vertrouwen in publieke instellingen. Democratieën presteren beter dan niet-democratische systemen op gebieden als welzijn en vrijheden. Laag vertrouwen vormt een normaal feedbackmechanisme. Belangrijke factoren zijn de aanpak van complexe vraagstukken en de mate waarin burgers invloed ervaren op beleid. Slechts een klein deel van de respondenten neemt deel aan consultaties of petities.

Discussie met het publiek

Het publiek stelde vragen over het stimuleren van burgerbetrokkenheid en het vermijden van tokenisme bij participatieprocessen. De experts benadrukten de noodzaak van infrastructuur die aansluit bij veranderde vormen van engagement. Politieke partijen blijven belangrijk voor het synthetiseren van beleidsprogramma’s, maar moeten beter aansluiten bij issue-gerichte participatie. Sociale media kunnen aandacht genereren, maar blijvende actie vraagt om persoonlijke netwerken. Regulering en emotie-sensitieve ontwerpen van tools kunnen echokamers doorbreken.

Bronnen:
OECD
Democratic Society
KU Leuven

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel)