Lokale besturen krijgen meer slagkracht tegen ondermijnende criminaliteit

29 maart 2025

In Brussel vond op 27 maart 2025 een belangrijke bijeenkomst plaats. Minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken Bernard Quintin opende die ochtend samen met de Directie Integriteitsbeoordeling voor Openbare Besturen (DIOB) een workshop. Deze dag stond volledig in het teken van de wet op de gemeentelijke bestuurlijke handhaving, een instrument dat burgemeesters meer bevoegdheden geeft om criminele activiteiten aan te pakken. Het doel was helder: lokale overheden sterker maken in de strijd tegen ondermijnende criminaliteit, een probleem dat steeds dieper wortelt in de samenleving.

Extra tools voor burgemeesters

De wet waarover gesproken werd, is geen nieuw idee. Ze komt voort uit afspraken in het regeerakkoord en geeft lokale besturen extra middelen om op te treden. Denk aan het sluiten van panden waar illegale praktijken plaatsvinden of het opleggen van boetes aan bedrijven die criminele activiteiten verbergen. Tijdens de workshop werd benadrukt hoe essentieel het is dat burgemeesters deze bevoegdheden effectief kunnen inzetten. Zij kennen immers de situatie in hun gemeente als geen ander. Tegen het einde van 2025 wil de DIOB een voorstel klaar hebben om de wet nog beter te maken, gebaseerd op de ervaringen van lokale overheden.

Bernard Quintin liet tijdens de bijeenkomst geen twijfel bestaan over het belang van deze aanpak. Lokale besturen moeten niet alleen afhankelijk zijn van politie en justitie. Hun rol is cruciaal om criminele netwerken te verstoren die proberen het sociale en economische leven in steden en dorpen te ontwrichten. De minister wees erop dat deze bestuurlijke maatregelen een aanvulling vormen op het werk van inspectiediensten en gerechtelijke instanties. Samen vormen ze een stevig front tegen criminaliteit.

Wat maakt deze criminaliteit zo bedreigend?

Ondermijnende criminaliteit is een term die steeds vaker opduikt, maar wat betekent het precies? Het verwijst naar illegale activiteiten die niet alleen de wet overtreden, maar ook de structuur van de samenleving aantasten. Criminele organisaties nestelen zich in legale sectoren, zoals vastgoed of horeca, om hun praktijken te verhullen. Dit bedreigt de integriteit van de rechtsstaat en tast het vertrouwen van burgers aan. Het gaat dus verder dan klassieke misdaad: het ondermijnt de fundamenten waarop steden en gemeenten draaien.

De workshop in Brussel onderstreepte hoe belangrijk het is dat lokale overheden slagvaardig kunnen optreden. Door hen meer bevoegdheden te geven, kunnen ze sneller ingrijpen en problemen aanpakken voordat ze escaleren. Dit vraagt om vertrouwen in hun capaciteiten en om praktische tools die aansluiten bij de realiteit van alledag.

Een breder plan voor veiligheid

De bijeenkomst van 27 maart past in een grotere beweging. Veiligheid staat hoog op de agenda, en dat blijkt ook uit andere recente initiatieven. Zo werd onlangs een nationale actieweek tegen fietsdiefstal gelanceerd onder de noemer “Elke schakel telt”. Daarnaast zijn er strengere sancties ingevoerd voor voetbalgeweld, om stadions veiliger te maken. Ook de campagne “Oog voor elkaar” richt zich op het tegengaan van gauwdiefstal tijdens de eindejaarsfeesten. Al deze acties tonen aan dat veiligheid een prioriteit is, van kleine diefstallen tot georganiseerde misdaad.

Wie meer wil weten over deze wet en de aanpak van ondermijnende criminaliteit, kan terecht op de website https://www.besafe.be/nl/diob. Daar zijn ook thema’s te vinden die dieper ingaan op de rol van de DIOB en de impact van bestuurlijke handhaving.

Sterkere steden en dorpen

De strijd tegen ondermijnende criminaliteit vraagt om een gezamenlijke inspanning. Met de wet op de gemeentelijke bestuurlijke handhaving krijgen burgemeesters meer armslag om hun gemeenten te beschermen. Het evaluatieproces dat nu start, moet ervoor zorgen dat de wet in de praktijk werkt zoals bedoeld. Bernard Quintin benadrukte dat het niet alleen gaat om regels, maar om vertrouwen: vertrouwen in lokale besturen om doeltreffend op te treden. Zo kunnen steden en dorpen weerbaarder worden tegen de schadelijke invloed van criminele netwerken.