Shebaa-boerderijen: twistappel dreigt opnieuw conflict aan te wakkeren

23 juli 2025

Een kleine strook land op de grens tussen Libanon en de Syrische Hoogvlakte houdt de regio in haar greep. De Shebaa-boerderijen, slechts 9 km lang en 2,5 km breed, worden door Libanon geëist als eigen grondgebied, terwijl Israël het beschouwt als deel van de in 1967 veroverde Golanhoogten. Syrië steunt Libanons claim, maar weigert al decennia de grens officieel te demarceren. Dit conflict vormt al jaren een splijtzwam in de Israëlisch-Libanese verhoudingen.

Historische erfenis

De kern van het geschil ligt in de koloniale erfenis. Tijdens het Frans mandaat (1920-1946) werden geen exacte grenzen vastgelegd. Franse kaarten uit de jaren 30 plaatsten het gebied in Syrië, terwijl Libanese belastingdocumenten aantonen dat boeren uit het dorp Shebaa hier belasting aan Libanon betaalden. Na de Zesdaagse Oorlog in 1967 bezette Israël het gebied en annexeerde het in 1981 – een stap die internationaal nooit erkend is. Toen Israël zich in 2000 terugtrok uit Zuid-Libanon, certificeerde de VN de volledige terugtrekking, maar Hezbollah bestempelde die als onvolledig vanwege de aanwezigheid in Shebaa. Sindsdien dient het gebied als rechtvaardiging voor Hezbollah’s gewapend verzet.

Nieuwe diplomatieke dynamiek

Frankrijk speelt nu een verrassende rol. President Macron overhandigde in maart 2025 gedetailleerde Franse kaarten uit 1943 aan Libanon en Syrië, die de historische grenzen documenteren. Deze kaarten, opgesteld door geografische experts, kunnen leiden tot een officiële grensafbakening. Een Frans diplomaat benadrukt: “Dit biedt Libanon een internationaal erkend instrument om het geschil juridisch aan te vechten of de claim te laten varen” Tegelijkertijd schrapte de nieuwe Libanese regering onder premier Nawaf Salam in haar beleidsverklaring februari 2025 elke verwijzing naar het “recht op verzet” – een term die Hezbollah decennialang gebruikte om zijn wapenarsenaal te legitimeren. In plaats daarvan benadrukt de regering “de staat als enige houder van geweldsmiddelen”.

Hezbollah onder druk

De financiële basis van Hezbollah vertoont barsten. Haar financiële instituut Al Qard al Hassan, dat pensioenen en compensaties voor strijders beheert, kampt sinds 2024 met liquiditeitsproblemen. In februari 2025 werden uitkeringen tijdelijk bevroren; in juni stopten ze volledig. Ondanks het openen van vier nieuwe filialen in juli 2025, blijft de vraag of de organisatie haar verplichtingen kan nakomen. Analisten wijzen erop dat dit loyaliteit in de Shiitische gemeenschap kan aantasten: “Geld is de zuurstof van hun sociale contract”, merkt een Beiroetse politicoloog op.

Amerikaanse bemoeienis

De VS dringen aan op ontwapening. Speciaal gezant Thomas Barrack overhandigde in juni 2025 een plan voor Hezbollahs demilitarisering. Libanon reageerde met een tegenvoorstel: een gefaseerde ontwapening gekoppeld aan Israëlische terugtrekking uit Zuid-Libanon. Parlementsvoorzitter Nabih Berri pleit voor een 15-daags staakt-het-vuren als eerste stap. Hezbollahs secretaris-generaal Naim Qassem blijft echter eisen dat eerst de Shebaa-boerderijen worden “bevrijd”, verwijzend naar het Taif-akkoord van 1989.