Van Libanon tot Brussel: het wereldwijde spoor van Mossad

6 maart 2026

De Israëlische geheime dienst Mossad staat opnieuw centraal na de doding van ayatollah Ali Khamenei in Teheran. De operatie waarmee hij werd uitgeschakeld, past in een lange reeks internationale acties die zich uitstrekken van Iran en Libanon tot België. Het dossier toont hoe de Mossad werkt met infiltratie, sabotage, gerichte liquidaties en langdurige voorbereiding, vaak over landsgrenzen heen en vaak met een groot strategisch doel voor ogen.

De aanval op Ali Khamenei

In de eerste fase van de oorlog in Iran werd duidelijk hoe diep de Israëlische geheime dienst in de Iraanse machtsstructuur was doorgedrongen. De omgeving van ayatollah Ali Khamenei werd tot in detail gevolgd. In Teheran waren verkeerscamera’s gehackt die zicht gaven op het parlement, het ministerie van Defensie en de parkeerplaatsen van zijn lijfwachten. Net die informatie bleek doorslaggevend, omdat de aanwezigheid van lijfwachten ook duidelijk maakte waar de hoogste leider zich bevond.

Niet alleen de visuele controle over de omgeving speelde een rol. Ook het telefoonnetwerk in Teheran werd platgelegd, zodat waarschuwingen niet of te laat konden worden doorgegeven. Daardoor konden Israëlische gevechtsvliegtuigen exact bepalen waar zij hun bommen moesten afwerpen om Khamenei uit te schakelen. De doding van de hoogste leider van Iran was daarmee niet alleen een militaire aanval, maar ook het resultaat van een operatie waarbij observatie, digitale controle en menselijke inlichtingen samenkwamen.

De zaak toont meteen ook de kern van de werkwijze van de Mossad. Er wordt niet blind opgetreden. Eerst wordt gekeken, gevolgd, gecontroleerd en afgetoetst. Pas daarna volgt de ingreep. Dat patroon keert in bijna alle grote operaties terug.

Diepe infiltratie in Iraanse structuren

De aanval op Ali Khamenei kwam niet uit het niets. Iran probeerde al jaren Israëlische agenten op te sporen en had zelfs een speciale eenheid opgericht die precies dat moest doen. Toch bleek in 2021 dat net de chef van die eenheid, samen met twintig van zijn medewerkers, zelf voor de Mossad werkte. Tegen de tijd dat het Iraanse regime dat doorhad, waren zij al gevlucht naar Israël met een grote hoeveelheid gevoelige informatie.

Dat detail is van groot belang. Het laat zien dat de Mossad zich niet beperkte tot observatie vanop afstand, maar volgens het beschreven verhaal ook toegang had tot de binnenkant van het Iraanse veiligheidsapparaat. Daardoor kon de dienst niet alleen doelwitten lokaliseren, maar ook begrijpen hoe de Iraanse beveiliging werkte, waar de zwakke plekken zaten en welke patronen bruikbaar waren voor latere acties.

Die doorgedreven penetratie verklaart ook waarom de aanval op Ali Khamenei in Teheran zo nauwkeurig kon worden uitgevoerd. Wie de bewegingen van lijfwachten kent, communicatie kan verstoren en tegelijk vertrouwelingen of informanten in het systeem heeft, beschikt over een veel groter operationeel voordeel dan een tegenstander die van buitenaf moet gokken.

Een boodschap aan Iran en aan de regio

De liquidatie van Ali Khamenei had niet alleen een tactisch doel. Ze had ook een politieke en militaire betekenis. Door net de hoogste leider van Iran uit te schakelen, liet Israël zien dat zelfs de best beschermde figuur van het Iraanse regime niet buiten bereik bleef. Dat signaal reikt verder dan één man of één aanval. Het raakt aan het beeld van staatsmacht, afschrikking en controle.

Voor Iran is dat bijzonder zwaar. Het regime bouwt zijn legitimiteit mee op het idee dat het controle heeft over de eigen instellingen, over het veiligheidsapparaat en over de bescherming van zijn leiders. Wanneer net op dat hoogste niveau een gerichte aanval slaagt, wordt niet alleen een persoon getroffen, maar ook de geloofwaardigheid van de staat zelf.

De impact ervan strekt zich bovendien uit tot de bredere regio. Bondgenoten, vijanden en neutrale waarnemers zien dat de Mossad niet alleen informatie verzamelt, maar die ook kan omzetten in beslissende acties. Daarmee krijgt de naam Mossad opnieuw gewicht in een conflict dat al ver buiten de landsgrenzen van Iran en Israël uitdeint.

De banden met de CIA

Na de goedkeuring van president Donald Trump zou de samenwerking tussen de Mossad en de CIA opnieuw sterk zijn toegenomen. Die samenwerking leverde een grote hoeveelheid inlichtingen op en vergrootte de slagkracht van de operatie tegen Iran. Daarmee kreeg Israël niet alleen steun op politiek vlak, maar ook toegang tot bijkomende informatiekanalen en analysemiddelen.

Toch is de relatie tussen beide diensten niet zonder wantrouwen. Zelfs tussen bondgenoten blijft informatie macht, en macht wordt niet zomaar gedeeld zonder eigenbelang. In dat opzicht past de samenwerking tussen Mossad en CIA in een bredere wereld van veiligheidsdiensten waarin partners tegelijk ook elkaars mogelijkheden en grenzen aftasten. Die dubbelzinnigheid verandert niets aan het feit dat de gezamenlijke slagkracht van beide diensten, zodra ze in dezelfde richting werken, bijzonder groot wordt.

De bieperoperatie in Libanon

Op dinsdag 17 september 2024, om exact 15.30 uur, vonden in Libanon gelijktijdig duizenden ontploffingen plaats. Het ging om biepers die in handen waren van leden van Hezbollah. In totaal werden 15.000 toestellen verkocht via een vals bedrijf dat door de Mossad was opgezet. In de batterijen zaten kleine ladingen verborgen die op afstand tot ontploffing werden gebracht. Daarbij kwamen 37 mensen om en raakten ongeveer 3.000 anderen gewond.

De operatie was niet improviserend opgezet. De voorbereiding zou zes jaar hebben geduurd. De eerste hindernis was dat bijna niemand binnen Hezbollah een bieper gebruikte. Daarom werd eerst een klimaat gecreëerd waarin smartphones als onveilig werden voorgesteld. Via valse Arabische berichten op sociale media werd het idee verspreid dat Israël telefoons kon hacken. Vervolgens werd reclame gemaakt voor een schijnbedrijf dat biepers verkocht. Hezbollah plaatste uiteindelijk zelf de bestelling.

Daarna begon het technische deel. De toestellen werden besteld in Taiwan, stuk voor stuk geopend en aangepast. Daarna werden ze via het valse bedrijf uitgeleverd aan de uiteindelijke gebruikers. De kracht van deze operatie zat dus niet in één moment, maar in het hele traject ervoor: beïnvloeding, misleiding, distributie en pas op het einde de dodelijke activatie.

Wat deze zaak zo opvallend maakt, is dat een alledaags gebruiksvoorwerp werd omgevormd tot een wapen. Het toont ook hoe de Mossad niet alleen inzet op klassieke spionage of directe aanvallen, maar ook op logistieke ketens en gedragssturing. De tegenstander wordt niet alleen geraakt. Hij wordt ertoe gebracht zelf zijn kwetsbaarheid in handen te nemen.

Mohsen Fakhrizadeh: een liquidatie op afstand

In november 2020 werd de Iraanse kernfysicus Mohsen Fakhrizadeh gedood toen hij met zijn gezin terugkeerde van een verblijf aan de Kaspische Zee. Bij het binnenrijden van Teheran vertraagde zijn wagen voor een verkeersdrempel. Op dat moment werd hij geraakt door schoten uit een geparkeerde auto. De schutter bevond zich niet in Iran, maar in Tel Aviv, op ongeveer 2.000 kilometer afstand.

Het gebruikte wapen was een FN MAG-machinegeweer van Belgische makelij, gekoppeld aan camera’s, gezichtsherkenning en een systeem dat rekening hield met terugslag en de baan van de kogels. Het wapen was zo ingesteld dat het enkel zou vuren wanneer Fakhrizadeh zelf in beeld kwam. Zijn vrouw, die naast hem zat, werd niet geraakt.

Deze operatie toont hoe technologische precisie in moderne geheime acties een steeds grotere rol speelt. Hier ging het niet om een klassieke hinderlaag met aanwezige schutters, maar om een combinatie van plaatskennis, timing, afstandsbediening en digitale herkenning. Ook hier is het patroon duidelijk: eerst wordt de routine van het doelwit bestudeerd, daarna wordt de omgeving gekozen en pas dan volgt de dodelijke uitvoering.

Mostafa Roshan en andere Iraanse wetenschappers

Mohsen Fakhrizadeh was niet de enige Iraanse kernwetenschapper die doelwit werd. In 2012 werd ook Mostafa Roshan gedood. Terwijl hij onderweg was naar zijn werk, reed een agent op een motor naast zijn auto en bevestigde een magnetische bom aan het voertuig. Kort daarna ontplofte die. Roshan kwam om het leven.

Dergelijke operaties passen in een bredere campagne tegen figuren die een rol speelden in het Iraanse nucleaire programma. Het doel daarvan was duidelijk: het vertragen van de ontwikkeling van kernwapens in Iran door sleutelfiguren uit te schakelen. Niet een fabriek, niet een hele instelling, maar de mensen die kennis, planning en continuïteit vertegenwoordigden.

Deze aanpak zegt veel over de strategische logica van de Mossad. Soms wordt niet gekozen voor een grote open aanval op infrastructuur, maar voor gerichte ingrepen tegen personen van wie wordt aangenomen dat zij moeilijk vervangbaar zijn. De schade zit dan minder in zichtbare verwoesting en meer in de ontregeling van processen, kennis en vertrouwen.

Gerald Bull in Ukkel

Ook België kreeg een plaats in dit internationale spoor. Op donderdag 22 maart 1990 werd de Canadese ingenieur Gerald Bull doodgeschoten in zijn flat aan de François Folielaan in Ukkel. Hij werd na zijn werk thuis afgezet en kreeg, toen hij zijn appartementsdeur wilde openen, twee kogels in de nek en drie in de rug. Hij was op slag dood.

Een roofmotief was uitgesloten. Zijn portefeuille met 20.000 dollar zat nog in zijn schoudertas en ook zijn flat was onaangeroerd. Alleen zijn horloge was verdwenen. Gerald Bull gold als een specialist in zware wapens en werkte voor Saddam Hoessein aan een zogenoemd superkanon. Dat project werd in Israël gezien als een ernstig gevaar, omdat het bedoeld was om Israël te kunnen treffen.

Deze moord in Ukkel laat zien hoe ver het bereik van de Mossad volgens deze beschrijving reikte. Het dossier speelde zich niet af in het Midden-Oosten, maar in Brussel. Toch werd ook daar een doelwit uitgeschakeld dat als strategisch bedreigend gold. Daarmee werd duidelijk dat de geografische afstand weinig betekent wanneer een staat een bepaald project als onaanvaardbaar beschouwt.

De operaties die wereldwijde bekendheid gaven

De jongste gebeurtenissen in Iran passen in een veel langere geschiedenis. Een van de bekendste operaties was de arrestatie van Adolf Eichmann in Argentinië in 1960. Eichmann leefde daar onder een valse identiteit, maar werd opgespoord, ontvoerd en naar Israël gebracht om terecht te staan. Die actie gaf de Mossad internationale bekendheid, omdat zij toonde dat een gezochte oorlogsmisdadiger zelfs aan de andere kant van de wereld niet veilig was.

Na de moord op Israëlische atleten tijdens de Olympische Spelen in München in 1972 begon een langdurige jacht op personen die als verantwoordelijken of betrokkenen werden gezien. Ook die campagne droeg sterk bij aan het beeld van de Mossad als een dienst die zich niet beperkt tot defensieve analyse, maar ook optreedt over grenzen heen.

Een ander bekend voorbeeld is de operatie in Entebbe in 1976, toen gijzelaars werden bevrijd uit een gekaapt vliegtuig in Oeganda. Daar speelde niet alleen militaire slagkracht een rol, maar ook nauwkeurige voorbereiding en inlichtingenwerk. Nog een heel andere operatie was het laten overvliegen van een Iraakse piloot met een MiG-21 naar Israël in 1966. Dat leverde een groot strategisch voordeel op, omdat het gevechtsvliegtuig van dichtbij kon worden bestudeerd.

Deze historische operaties tonen dat de Mossad niet op één terrein werkt. Soms gaat het om arrestaties, soms om bevrijdingen, soms om infiltratie, soms om dodelijke acties en soms om militaire technologie. Die brede waaier verklaart waarom de naam van de dienst zo lang is blijven hangen in internationale veiligheidsdossiers.

Niet alleen successen

Tegenover die lange reeks operaties staat ook een zware misser. Op zaterdag 7 oktober 2023 voerde Hamas een massale aanval uit op Israël. Er werden raketten afgevuurd, grenshekken doorbroken en burgers gedood, onder meer op het Supernova-muziekfestival. Volgens de weergegeven gegevens kwamen daarbij 1.195 mensen om en werden 250 Israëli’s gegijzeld.

Voor een dienst met de reputatie van de Mossad was dat bijzonder zwaar. Juist omdat de dienst bekendstaat om zijn bereik en zijn vermogen om dreigingen vroeg te detecteren, kwam deze aanval aan als een harde klap. De gebeurtenis leidde tot een oorlog in Gaza en tot interne gevolgen binnen de Israëlische veiligheidsstructuren.

Dat element hoort mee in het geheel. Het laat zien dat ook een geheime dienst met een groot internationaal gewicht niet onfeilbaar is. De geschiedenis van de Mossad bestaat dus uit gerichte en diep voorbereide operaties, maar ook uit momenten waarop tegenstanders verrassend hard toeslaan.

Waarom de naam Mossad zo blijft wegen

De blijvende aandacht voor de Mossad heeft veel te maken met de aard van haar operaties. Het gaat vaak om dossiers met zeer hoge inzet: oorlog, nucleaire programma’s, gijzelingen, grensoverschrijdende netwerken en figuren die als strategische bedreigingen worden gezien. Bovendien blijven de operaties in het geheugen hangen omdat ze vaak zeer concreet en doelgericht zijn. Een gezochte oorlogsmisdadiger wordt in Buenos Aires opgepakt. Een kernfysicus wordt in Teheran op afstand gedood. Een ingenieur wordt in Ukkel uitgeschakeld. Een hele partij biepers verandert in Libanon in een dodelijke val.

Juist daardoor roept de naam Mossad telkens opnieuw reacties op. Het gaat niet om gewone veiligheidsrapporten of stille diplomatie, maar om ingrepen die vaak onmiddellijk een politieke en militaire schokgolf veroorzaken. De dienst staat daardoor niet alleen voor informatievergaring, maar ook voor ingrijpen, ontregelen en uitschakelen.

Van Ali Khamenei in Teheran tot Gerald Bull in Ukkel en van 15.000 biepers in Libanon tot gerichte aanvallen op Iraanse kernwetenschappers: het verhaal toont een geheime dienst die over lange tijdslijnen werkt en over landsgrenzen heen toeslaat. Dat maakt dit dossier zwaar, breed en internationaal. En het verklaart waarom de gebeurtenissen rond Ali Khamenei niet los gezien kunnen worden van een veel grotere geschiedenis.

Bronnen:
Het Laatste Nieuws
Artikel van Inge Bosschaerts, 6 maart 2026 en eigen berichtgeving van indegazette.be

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel)