VN-verdrag voor personen met een handicap moet van papier naar praktijk

12 juni 2026

Europarlementsleden hebben van dinsdag 9 juni tot en met donderdag 11 juni 2026 in New York deelgenomen aan de 19de Conferentie van Staten die partij zijn bij het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. De bijeenkomst stond in het teken van de twintigste verjaardag van het verdrag. Voor de Europese delegatie lag de inzet hoog: de basisprincipes van het verdrag moeten sneller worden omgezet in concreet beleid, zichtbare steun en financiële keuzes die personen met een handicap en hun organisaties sterker maken.

Europese delegatie in New York

De delegatie van het Europees Parlement werd geleid door Li Andersson, voorzitter van de commissie Werkgelegenheid en Sociale Zaken. Ook Europarlementsleden uit de commissie Burgerlijke Vrijheden, Justitie en Binnenlandse Zaken en de commissie Verzoekschriften namen deel. Giusi Princi, Rosa Estaràs Ferragut, Alex Agius Saliba, Assita Kanko en Katrin Langensiepen maakten deel uit van de delegatie. Hun aanwezigheid onderstreepte dat handicaprechten niet in één beleidsdomein passen. Werk, zorg, mobiliteit, politieke deelname, gelijke kansen, burgerrechten en financiële keuzes raken elkaar rechtstreeks.

Twintig jaar VN-verdrag

De negentiende conferentie stond in het teken van de twintigste verjaardag van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Dat verdrag is wereldwijd een belangrijke juridische basis voor gelijke rechten, toegankelijkheid, participatie en bescherming tegen uitsluiting. Toch blijft de afstand tussen de principes van het verdrag en het dagelijkse leven van veel personen met een handicap groot. De Europese delegatie legde daarom de nadruk op uitvoering. Rechten moeten voelbaar worden in ondersteuning, diensten, budgetten en politieke deelname.

Zorg en ondersteuning centraal

Een belangrijk thema was het versterken van zorg- en ondersteuningssystemen. Personen met een handicap zijn vaak afhankelijk van systemen die goed moeten werken om zelfstandig te kunnen leven, te studeren, te werken en deel te nemen aan de samenleving. Wanneer ondersteuning versnipperd, duur of ontoegankelijk is, blijven rechten op papier staan. De conferentie bracht daarom overheden, parlementairen, internationale organisaties en maatschappelijke actoren samen rond de vraag hoe zorg en ondersteuning inclusiever kunnen worden georganiseerd. Daarbij kwam ook de rol van de private sector aan bod.

Politieke deelname als kernrecht

De politieke deelname van personen met een handicap was een tweede belangrijk thema. Democratie is pas geloofwaardig wanneer ook personen met een handicap kunnen deelnemen aan verkiezingen, besluitvorming, publieke debatten en belangenbehartiging. Dat vraagt toegankelijke informatie, toegankelijke stemprocedures, praktische ondersteuning en een politieke cultuur waarin personen met een handicap niet alleen onderwerp van beleid zijn, maar zelf mee beslissen. De Europese delegatie bracht die boodschap mee naar New York en koppelde ze aan de bredere taak van de Europese Unie als internationale speler in mensenrechtenbeleid.

Private sector mee aan tafel

Het Europees Parlement organiseerde samen met UNICEF, de Internationale Arbeidsorganisatie en het Bureau van de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten een bijeenkomst over de rol van de private sector in inclusieve zorg en ondersteuning voor personen met een handicap. Dat thema is belangrijk omdat bedrijven, werkgevers, dienstverleners en zorgorganisaties mee bepalen of mensen toegang krijgen tot werk, opleiding, ondersteuning, technologie en diensten. Inclusie is dus geen opdracht voor overheden alleen. Ook de private sector kan mee zorgen voor praktische oplossingen, betere toegang en ondersteuning die personen met een handicap minder afhankelijk maakt van noodoplossingen.

EU-budget als toetssteen

Na afloop van de conferentie stelde Li Andersson dat er nog veel werk is om de kernprincipes van het VN-Verdrag om te zetten in praktische actie voor personen met een handicap. Zij koppelde dat rechtstreeks aan de langetermijnbegroting van de Europese Unie. De Europese Unie moet haar budget in lijn brengen met het verdrag en daarbij middelen voorzien voor personen met een handicap en hun organisaties. Dat is een krachtige politieke boodschap. Een verdrag krijgt pas gewicht wanneer het terug te vinden is in begrotingen, programma’s en duidelijke financiële keuzes.

Mensenrechten onder druk

Li Andersson plaatste de discussie ook in een bredere internationale context. De Europese Unie is volgens haar een belangrijke wereldspeler op een moment waarop multilateralisme en mensenrechten onder druk staan. Dat maakt de inzet van de conferentie groter dan één beleidsdomein. Handicaprechten zijn mensenrechten. Wanneer internationale samenwerking verzwakt, dreigen kwetsbare groepen sneller uit beeld te raken. Daarom wil de Europese delegatie dat de Europese Unie haar internationale rol blijft opnemen en het VN-Verdrag ook intern ernstig toepast.

Van conferentie naar Europese verantwoordelijkheid

De deelname van de Europarlementsleden in New York komt op een moment waarop de Europese Unie werkt aan grote budgettaire keuzes voor de komende jaren. Precies daar ligt de test. De conferentie bevestigde dat rechten van personen met een handicap niet alleen worden verdedigd met verklaringen, maar met beleid dat toegankelijkheid, ondersteuning, politieke deelname en financiering concreet maakt. De vraag is dus niet alleen wat Europa internationaal zegt, maar ook wat Europa in eigen programma’s en budgetten vastlegt.

Bronnen:
Europees Parlement
Persdienst Europees Parlement
Commissie Werkgelegenheid en Sociale Zaken
Commissie Verzoekschriften
Commissie Regionale Ontwikkeling
19de Conferentie van Staten die partij zijn bij het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap
UNICEF
Internationale Arbeidsorganisatie
Bureau van de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)