Vredesplan van VS en Rusland zet Oekraïne onder zware druk

21 november 2025

Plan met 28 punten legt Oekraïne aan strikte voorwaarden

Een uitgelekte tekst van een zogenaamd vredesplan tussen Rusland en de Verenigde Staten schetst een scenario waarin Oekraïne vrijwel volledig wordt teruggedrongen tot de uitgangspositie van voor de grootschalige invasie, terwijl Moskou vrijwel al zijn oorspronkelijke eisen terugziet. Volgens de 28 punten, die op donderdag 20 november 2025 zijn gepubliceerd, zou Oekraïne afstand moeten doen van het resterende deel van Donbas dat nu nog onder Oekraïense controle staat. Dat gebied zou veranderen in een demilitariseerde zone, internationaal erkend als Russisch grondgebied.

Tegelijk zou de annexatie van de Krim, Donetsk en Loehansk volledig aanvaard worden, ook door de Verenigde Staten. De frontlijn in de regio’s Cherson en Zaporizja zou worden “bevroren” op de huidige stand, waardoor Russische troepen hun posities daar kunnen behouden. Moskou zou enkel afstand doen van Oekraïens grondgebied buiten de vijf oblasten die het al heeft geannexeerd, terwijl Kiev zich moet neerleggen bij een blijvend verlies van cruciale industrie- en logistieke regio’s in het oosten en zuiden.

Het plan voorziet verder in een beperking van de Oekraïense strijdkrachten tot maximaal zeshonderdduizend militairen. Oekraïne zou in zijn grondwet moeten vastleggen dat het geen NAVO-lidmaatschap nastreeft, terwijl het bondgenootschap er in zijn eigen statuten zou in opnemen dat het land op geen enkel moment kan toetreden. NAVO-troepen zouden bovendien niet op Oekraïens grondgebied mogen worden gestationeerd. Daartegenover staan veiligheidswaarborgen door onder meer de Verenigde Staten, met de belofte dat een nieuwe Russische aanval een gecoördineerde militaire reactie en het herstel van zware sancties tegen Moskou zou uitlokken.

Die garantie zou verdwijnen zodra Oekraïne zelf raketten afvuurt op Moskou of Sint-Petersburg of eigenhandig Russisch grondgebied binnentrekt. Kiev zou ook verplicht worden elke vorm van nationaalsocialistische ideologie te verbieden en binnen honderd dagen na de ondertekening van het akkoord verkiezingen te organiseren. Voor wederopbouw en modernisering van de energie-infrastructuur zou Oekraïne financiële steun krijgen van de Verenigde Staten, de internationale partners en opbrengsten uit bevroren Russische tegoeden.

Geen zicht op werkelijke Russische concessies

Opvallend is dat in de uitgelekte tekst geen enkele duidelijke toegeving van Russische zijde te vinden is. Waar het document van Oekraïne ingrijpende grondgebiedsafstand, militaire beperkingen en grondwetswijzigingen vraagt, blijven de verplichtingen aan Russische kant beperkt tot betrekkelijk vage formuleringen rond economische samenwerking en arms control. Voor Moskou gaat het om een bevestiging van de situatie zoals die door jarenlange strijd werd afgedwongen, met uitzicht op verdere militaire opbouw in relatief veilige omstandigheden.

Analisten waarschuwen dat een akkoord in deze vorm Russische troepen de kans zou geven zich te hergroeperen, uit te rusten en hun capaciteit te herstellen om op een later moment opnieuw op te rukken. Een Oekraïense terugtocht uit Donetsk zou de verdediging van de zogeheten Fortress Belt, een belangrijk logistiek en industrieel knooppunt, sterk ondermijnen. Vanuit een demilitariseerde zone in dat gebied zouden Russische eenheden later makkelijker richting Charkiv, Zaporizja of de industrieregio rond Dnipro kunnen optrekken.

Het plan past in de redenering van Vladimir Poetin dat Rusland de oorlog kan uitputten tot het Westen de steun aan Oekraïne verzwakt. Als Kiev en zijn partners in zo’n context akkoord gaan met een voorstel dat grotendeels op Russische voorwaarden is geschreven, versterkt dat in Moskou het idee dat druk uitoefenen loont en dat ook elders soortgelijke methodes vruchten kunnen afwerpen.

Kremlin houdt vast aan oorspronkelijke oorlogsdoelen

In de eerste reacties grijpen Russische machthebbers terug naar bekende thema’s. Topfiguren stellen dat elk akkoord de “oorzaken” van de oorlog moet wegnemen, waarmee zij verwijzen naar hun eigen rechtvaardiging voor de invasie in 2022. Zo blijft Moskou volhouden dat de Oekraïense regering illegitiem zou zijn en dat Rusland historische rechten heeft in het oosten en zuiden van het land.

Tegelijk schuiven woordvoerders de verantwoordelijkheid voor het uitblijven van onderhandelingen naar Kiev en het Westen, terwijl ze zelf nauwelijks bereidheid tonen om iets prijs te geven. Sommige Russische parlementsleden spreken zelfs nu al bepaalde onderdelen van de gelekte tekst tegen, zoals het idee dat Moskou vergoedingen zou betalen voor de bezetting van delen van Donbas. Die lijn wordt afgedaan als “onwaardig” en “onbespreekbaar”, ook al biedt het voorstel Rusland een groot deel van wat het sinds 2022 nastreeft.

Aan Amerikaanse kant wordt het document omschreven als een werkbasis die nog kan veranderen naarmate de gesprekken vorderen. Een woordvoerder van het Witte Huis gaf aan dat zowel met Kiev als met Moskou wordt gesproken sinds midden oktober 2025, en dat speciale gezanten de voorbije weken intensief gependeld hebben. Russische officials ontkennen dan weer dat er zo’n verregaand plan op tafel ligt, al sluiten zij gesprekken over Oekraïne in meer algemene zin niet uit.

Economische troeven en kernwapenpolitiek als hefboom

Het vredesvoorstel raakt niet enkel aan het slagveld, maar ook aan de bredere relatie tussen Washington en Moskou. In het document wordt gesuggereerd de bestaande afspraken over strategische kernwapens, zoals het New START-verdrag, te verlengen en eventueel uit te breiden. Die stap zou de dialoog over nucleaire stabiliteit nieuw leven inblazen na jaren van wantrouwen.

Parallel zou Rusland weer worden geïntegreerd in de wereldeconomie. Er is sprake van gefaseerde opheffing van sancties en een langdurig bilateraal economisch akkoord tussen de Verenigde Staten en Rusland. Daarnaast zou ongeveer de helft van de winst uit bevroren Russische tegoeden vloeien naar een gezamenlijk investeringsfonds, wat Moskou opnieuw toegang zou geven tot geldstromen die nu geblokkeerd zijn.

De Russische leiding gebruikt al langer dit soort voorstellen als instrument om concessies te vragen rond Oekraïne. Door gesprekken over kernwapenbeheersing en economische samenwerking te koppelen aan de oorlog, hoopt het Kremlin op een soort normalisering van de relatie met Washington zonder zelf echt van koers te veranderen in Oekraïne. Dat wringt met de uitgesproken doelstelling van de Amerikaanse president Donald Trump om te komen tot een duurzaam en wederzijds aanvaardbaar akkoord dat niet louter een pauze in de gevechten creëert.

Nieuwe tactiek rond Hulyaipole onder dichte mist

Intussen gaat de oorlog op de grond onverminderd voort. In de richting van Hulyaipole, in de oblast Zaporizja, werkt Rusland volgens militaire analisten met een nieuwe aanpak. Die combineert langdurige aanvallen vanuit de lucht op Oekraïense posities en aanvoerlijnen met kleinschalige infiltraties en een reeks aanvallen door kleine groepen infanterie.

Geolokaliseerde beelden tonen dat Russische troepen recent het dorp Vesele, ten oosten van Hulyaipole, in handen hebben gekregen. Eenheden van het Russische leger maken daarbij handig gebruik van het reliëf, laagland en dichte mist om zich te verbergen voor Oekraïense drones. Soldaten aan Oekraïense kant melden dat Russische groepen de slechte zichtbaarheid gebruiken om zich ongezien tot vlak bij hun linies te verplaatsen.

Ook bij het dorp Hai, ten zuidwesten van Velykomykhailivka, zijn Russische troepen er volgens het Russische ministerie van Defensie in geslaagd posities te bezetten tijdens perioden van dichte mist. Het gaat om een langzaam maar gestaag patroon van druk zetten, met als doel Hulyaipole van verschillende kanten te benaderen en de stad verder te isoleren.

Oekraïense aanvallen op raffinaderijen diep in Rusland

Oekraïne probeert het initiatief vast te houden door diep in Rusland strategische doelen te raken. In de nacht van woensdag 19 op donderdag 20 november 2025 meldde de Oekraïense generale staf een aanval op de raffinaderij van Ryazan, ten zuidoosten van Moskou. Volgens Kiev ging het om een installatie met een jaarlijkse verwerkingscapaciteit van meer dan tien miljoen ton ruwe olie en een belangrijke leverancier van kerosine voor de Russische luchtmacht. Videobeelden van branden en explosies ondersteunen dat er schade is aangericht.

Daarnaast werd de Ilsky-raffinaderij in de regio Krasnodar opnieuw geviseerd, een installatie die een aanzienlijke hoeveelheid olie verwerkt en een grote werkgever is in die streek. Ook elektronische oorlogvoering krijgt aandacht: speciale Oekraïense eenheden rapporteerden dat zij in de oblast Koersk een Russisch systeem van het type Cherny Glaz hebben uitgeschakeld, bedoeld om vijandelijke drones te storen.

Aan de Oekraïense kant presenteert het leger deze aanvallen als pogingen om de logistiek van Rusland te verzwakken en de druk op het front te verminderen. Voor Kiev is het belangrijk om te laten zien dat het, ondanks zware druk aan verschillende frontsectoren, nog steeds in staat is om doelen diep op Russisch grondgebied te raken. Daardoor blijft ook voor buitenlandse partners zichtbaar wat het effect kan zijn van verdere militaire steun.

Lokale verschuivingen langs het front in Oost- en Zuid-Oekraïne

Op tal van plaatsen langs de frontlijn is sprake van beperkte verschuivingen, zonder grote doorbraken. In het noorden voeren Russische troepen aanvallen uit in de regio Soemy, tegen de grens met Rusland, maar recente berichtgeving vermeldt geen noemenswaardige terreinwinst. Ook rond Charkiv, met name in en rond Vovchansk, Vilcha en Lyman, wordt zwaar gevochten. Russische eenheden proberen van daaruit druk op te bouwen richting de tweede stad van Oekraïne.

In de omgeving van Velykyi Burluk kreeg het Oekraïense leger het dorp Dvorichanske weer onder controle nadat Russische troepen onder dekking van mist waren binnengedrongen. Beelden tonen hoe Oekraïense pantserinfanterie de indringers opnieuw uit het dorp verdrijft. Langs de lijn Kupjansk klagen Russische militaire bloggers dat het officiële beeld van aanhoudende Russische vooruitgang niet overeenstemt met de werkelijkheid ter plekke. Volgens hen is er weinig bewijs dat Russische eenheden daar nog stevig in de stad aanwezig zijn, terwijl Oekraïense commandanten aangeven dat zij de infiltratieroutes naar de stad vanuit het noorden grotendeels hebben afgesneden.

Verder naar het zuiden blijft de regio rond Siversk een brandpunt. Russische troepen voerden er zelfs motorfietsgestuurde aanvallen uit in meerdere golven, die volgens Oekraïense officieren met zware verliezen zijn afgeslagen. Rond Kostjantynivka en Druzhkivka slaagden Oekraïense eenheden erin een beperkt gebied in het zuidoosten van de stad te herwinnen, terwijl Russische groepen ernstige pogingen doen om in nabijgelegen dorpen terrein te winnen.

Ook in de richtingen Pokrovsk, Dobropillja, Novopavlivka en Velykomykhailivka zijn er dagelijkse gevechten. In de buurt van Velykomykhailivka wist het Oekraïense leger recent een aanval van ongeveer zestig Russische militairen met vrachtwagens en terreinwagens tegen te houden. In de regio Zaporizja en langs de rechteroever van de Dnipro in de oblast Cherson voeren Russische troepen vooral gerichte aanvallen en verkenningsacties uit, zonder grote verschuivingen van de frontlijn.

Grote dronegolf treft Oekraïense energie-infrastructuur

Aan de luchtcomponent is te zien hoe Rusland de druk op de civiele infrastructuur opvoert. In de nacht van dinsdag 19 op woensdag 20 november 2025 zette Moskou volgens de Oekraïense luchtmacht in totaal 135 drones in, van verschillende types, gelanceerd vanuit verschillende Russische regio’s en vanuit de Krim. Oekraïne meldde dat 106 toestellen zijn neergehaald, terwijl 29 drones doelwitten bereikten in uiteenlopende delen van het land.

De aanvallen troffen onder meer civiele, haven- en energie-infrastructuur in de oblasten Tsjernihiv, Soemy, Charkiv, Donetsk, Dnipro, Odessa en Ternopil. In Izmajil, aan de Donau, werd op zondag 17 november 2025 eerder al haveninfrastructuur geraakt, waarbij drie civiele schepen schade opliepen, onder wie een gastanker onder Turkse vlag. In Ternopil leidde een zware drone- en raketaanval in de nacht van 18 op 19 november 2025 tot de dood van 27 mensen, onder wie drie kinderen.

De Oekraïense minister van Energie gaf aan dat door deze golf van aanvallen verschillende energie-installaties schade hebben opgelopen, met langdurige onderbrekingen van de stroomvoorziening tot gevolg. De nationale netbeheerder kondigde daarom gecontroleerde stroomonderbrekingen aan op vrijdag 21 november 2025 om het netwerk te stabiliseren. Vooral in de grote steden voelen burgers de impact van de aanvallen. De burgemeester van Charkiv verklaarde dat sinds het begin van de grootschalige invasie in 2022 ongeveer twaalfduizend vijfhonderd woningen in de stad beschadigd of vernietigd zijn. Ongeveer vierduizend daarvan zijn inmiddels hersteld, maar naar schatting honderdzestigduizend inwoners zijn hun huis kwijtgeraakt.

Voor Oekraïne is het een grimmige boodschap aan het begin van de wintermaanden: het energienet blijft doelwit, terwijl het leger tegelijk probeert de frontlijn stand te laten houden en het eigen luchtafweersysteem te spreiden over verschillende regio’s. De vraag hoe lang de infrastructuur bestand blijft tegen deze druk, zal velen ertoe aanzetten de situatie van nabij te volgen en het debat over verdere steun aan Oekraïne opnieuw op te nemen.

Bronnen:
Institute for the Study of War (ISW)
Website Institute for the Study of War

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel)