Wanneer een getuigenis niet volstaat: in Kiev stond centraal hoe oorlogsmisdaden journalistiek bewezen moeten worden
11 september 2026
Een foto kan authentiek zijn en toch op een andere plaats zijn gemaakt. Een video kan echt zijn en toch met de verkeerde datum worden verspreid. Een getuige kan oprecht vertellen wat hij of zij heeft meegemaakt en toch slechts een deel van een gebeurtenis hebben gezien. Op donderdag 10 september 2026 stond precies die complexe werkelijkheid centraal tijdens een gespecialiseerde sessie in Kiev over het onderzoeken van Russische oorlogsmisdaden. Indegazette.be nam deel binnen de internationale studiereis van CORRECTIV.Europe.
Anastasiia Stanko bracht de aandacht terug naar bewijs
De sessie werd geleid door Anastasiia Stanko van Slidstvo.Info. Volgens het programma stonden onderzoeksmethoden, bewijsstandaarden, werken met slachtoffers en contacten met aanklagers centraal. Het onderwerp sloot rechtstreeks aan op het werk van Slidstvo.Info, dat na de grootschalige Russische invasie zijn onderzoeksactiviteiten uitbreidde met documentatie en onderzoek naar Russische oorlogsmisdaden.
Een beeld is het begin van een onderzoek, niet het einde
Digitale oorlogsverslaggeving levert enorme hoeveelheden beeldmateriaal op. Smartphones, bewakingscamera’s, satellietbeelden en sociale media kunnen gebeurtenissen sneller zichtbaar maken dan ooit tevoren. Tegelijk kan materiaal verkeerd worden gedateerd, uit context worden gehaald of bewust in een andere geografische omgeving worden geplaatst. Verificatie vereist daarom onderzoek naar oorsprong, locatie, tijdstip en andere bronnen die hetzelfde feit ondersteunen.
Getuigenissen zijn essentieel maar vragen zorgvuldigheid
Slachtoffers en getuigen kunnen informatie leveren die nergens anders beschikbaar is. Tegelijk kunnen mensen die extreem geweld hebben meegemaakt kwetsbaar of getraumatiseerd zijn. Journalistieke nieuwsgierigheid geeft geen onbeperkt recht op hun verhaal. Veiligheid, waardigheid, geïnformeerde toestemming en het vermijden van onnodige hertraumatisering zijn essentiële onderdelen van verantwoord onderzoek.
Journalist en aanklager zoeken soms naar hetzelfde materiaal maar hebben een andere opdracht
Journalisten onderzoeken gebeurtenissen om het publiek te informeren en machthebbers ter verantwoording te roepen. Aanklagers bouwen dossiers die uiteindelijk voor een rechtbank stand moeten kunnen houden. Beide kunnen werken met getuigen, documenten, foto’s en video’s, maar juridische bewijsregels en journalistieke publicatiestandaarden zijn niet identiek. Daarom is duidelijkheid over rollen en verwachtingen noodzakelijk.
Bucha en Irpin kregen zo een methodologisch vervolg
Een dag eerder had de internationale groep Irpin en Bucha bezocht. Daar werd de fysieke omgeving zichtbaar van gebeurtenissen die wereldwijd werden gedocumenteerd. De sessie met Stanko behandelde de volgende stap: hoe losse waarnemingen, beelden en verklaringen kunnen worden onderzocht voordat daar journalistieke conclusies uit volgen.
Onderzoeksjournalistiek begint waar de eerste indruk eindigt
Oorlogsbeelden kunnen onmiddellijk sterke emoties oproepen. Precies daarom moet verificatie streng blijven. De journalistieke vraag is uiteindelijk niet alleen wat een beeld oproept, maar waar, wanneer en onder welke omstandigheden het werd gemaakt en welke onafhankelijke gegevens de gebeurtenis bevestigen. In een oorlog vol desinformatie is dat verschil fundamenteel.
Bronnen:
Study Visit to Kyiv Programme FINAL – European Investigative Journalists — CORRECTIV.Europe Network.
Slidstvo.Info – werking en onderzoek naar internationale misdrijven.
UN Human Rights Monitoring Mission in Ukraine – methodische documentatie van burgerdoden.
Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)
