Internationale conferentie over godslasteringsbeschuldigingen in Bangladesh afgerond
25 januari 2026
Global Human Rights Defence organiseerde op zaterdag 24 januari 2026 een internationale conferentie in Het Nutshuis in Den Haag, Nederland. De bijeenkomst, met de titel Blasphemy Allegations, Mob Violence and the Protection of Religious Minorities in Bangladesh, richtte zich op de gevolgen van geweld door godslasteringsbeschuldigingen en de bescherming van religieuze minderheden in Bangladesh. De discussies breidden zich uit naar de bredere regio, waaronder Pakistan. Harry van Bommel opende de conferentie met opmerkingen over de doelstellingen en structuur.
Dit evenement vond plaats te midden van internationale aandacht voor conflicten elders, zoals de oorlog tussen Rusland en Oekraïne, het geweld in Gaza en uitspraken van de Amerikaanse president over Groenland en Venezuela. De conferentie bracht deskundigen samen om te praten over wetten, verantwoordelijkheid van overheden en de noodzaak van bescherming, met een nadruk op een lange geschiedenis van geweld.
Achtergrond van de conferentie
In de afgelopen achttien maanden registreerde Bangladesh meerdere incidenten van geweld gerelateerd aan godslasteringsbeschuldigingen. Global Human Rights Defence, een in Den Haag gevestigde organisatie geaccrediteerd door de VN ECOSOC, nam het initiatief om deze kwesties onder de aandacht te brengen. Het doel was om te praten over internationale wetten, de verantwoordelijkheid van staten en de behoefte aan rechtsstaat in verband met het geweld. De conferentie onderstreepte de urgentie van bescherming voor religieuze minderheden. Bangladesh hanteert geen specifieke wet tegen godslastering, maar past strenge regels toe tegen het kwetsen van religieuze gevoelens onder secties 295 tot 298 van het strafwetboek uit 1860, met straffen tot twee jaar gevangenis. Daarnaast geldt de Digital Security Act uit 2018 met sancties tot vijf jaar, voornamelijk gericht op niet-moslim hindoes. Mob-lynchings, extrajudiciële executies door groepen vaak met ophanging of andere methoden, treffen historisch gezien niet-moslims in Bangladesh en Pakistan.
Historische wortels van het geweld
De bijeenkomst plaatste de huidige situatie in een bredere historische context. Sprekers wezen op een patroon van geweld tegen hindoes dat teruggaat tot ver in de geschiedenis. Vanaf vroege periodes, toen tempels openlijk stonden, tot tijden van onderdrukking waar gebeden in stilte verdwenen. Dit geweld vormt een doorlopende lijn door generaties heen, met incidenten die families scheurden en gemeenschappen ontwrichtten. In 1946, tijdens de gebeurtenissen in Noakhali, vonden duizenden hindoes de dood in straatgeweld, waar onschuldige mannen in stukken werden gehakt en vrouwen werden mishandeld. Dit markeerde een donker hoofdstuk, maar het patroon herhaalt zich in hedendaagse vormen onder recente regeringen, inclusief die van Muhammad Yunus. De discussies riepen op tot erkenning van deze doorlopende strijd, die de kern van menselijke waardigheid aantast en actie vereist om herhaling te voorkomen.
Statistieken over geweld en lynchings
Uit gepresenteerde gegevens bleek een onevenredige impact op hindoes. In 2025 vormden hindoes acht procent van de bevolking, maar registreerde het land 42 lynchings onder hen, wat neerkomt op ongeveer 5,25 gevallen per honderd. Moslims, met 92 procent van de bevolking, kenden 150 lynchings, ofwel ongeveer 1,27 per honderd, met een totaal van 192 gevallen. Deze cijfers wijzen op een patroon van religieuze vervolging en gemeenschapsgeweld. Tussen 5 augustus 2024 en december 2025 telde het land 2829 incidenten van geweld tegen hindoes, met 70 doden, 386 aangevallen families, 1766 tempels, 90 gevallen bij inheemse volkeren en diverse andere vormen van mishandeling. In de eerste zes maanden van 2025 alleen al vonden 258 incidenten plaats, met 27 doden, 102 aangevallen families, 37 tempels en 17 gevallen bij inheemse groepen.
Patronen van geweld en specifieke gevallen
De presentaties benadrukten patronen zoals mob-lynchings met meer dan 42 gevallen, waaronder Dipu Chandra Das, Ruplal Das en Amrit Mondal. Gerichte moorden overschreden de 50, met slachtoffers als Bablu Dutta, Anita Karmakar en Subrata Chandra Das. Acht doden in hechtenis, waaronder Durjoy Chowdhury, en tien door dodelijk geweld van staatsveiligheidsdiensten, zoals bij Dipta Saha en aanvallen in Khagrachari-Guimara. Nog eens tien doden door gerelateerd geweld, zoals in Gopalganj en Noakhali. Opvallende voorbeelden omvatten Dipu Chandra Das, gelyncht en verbrand in Mymensingh op 18 december 2025 wegens godslastering; Bablu Dutta, wiens keel werd doorgesneden in Khulna in juni 2025; Anita Karmakar, gevonden in de Shitalakshya-rivier in Gazipur in juni 2025; Subrata Chandra Das, gedood in Noakhali in oktober 2025; en aanvallen in Khagrachari-Guimara in september 2025, met vijf doden onder inheemse hindoes, brandstichtingen en verdrijvingen. Daarnaast toonden gegevens gedwongen ontslagen: moslims, 93 procent van de bevolking, kenden 152 ontslagen ofwel 0,16 per honderd, terwijl hindoes, acht procent, 52 ontslagen kenden ofwel 6,50 per honderd, wat 40,6 keer hoger ligt.
Het programma en de keynotesessie
Het programma omvatte registratie en welkom door het Global Human Rights Defence-team, een keynotesessie, drie paneldiscussies en een afsluiting. De keynotesessie werd geleid door Dr. Anthonie Holslag. Hij is een Nederlandse wetenschapper en romanschrijver gespecialiseerd in antropologie en genocidestudies. Holslag geldt als expert in staatsextremisme, culturele vernietiging en mechanismen die tot genocide leiden. Hij publiceerde uitgebreid over de Armeense genocide en adviseerde eerder het Europees Parlement over radicalisering en extremisme. Hij is betrokken bij de International Association of Genocide Scholars en werkte aan veldonderzoek in Irak en Bangladesh.
Eerste panel over juridisch kader
De eerste paneldiscussie behandelde het juridische en mensenrechtenkader, met focus op internationale verplichtingen rond vrijheid van religie, uitdagingen voor wetshandhaving en toegang tot justitie voor minderheden. Sprekers waren Paulo Casaca, oprichter en uitvoerend directeur van het South Asia Democratic Forum en ARCHumankind, en voormalig lid van het Europees Parlement voor tien jaar, met ervaring in regionale en nationale parlementen en publicaties over economie en internationale politiek.
Dr. Habibe Millat, hoogleraar cardiale chirurgie getraind in Bangladesh, het VK, Europa en Harvard Medical School, en lid van het Bengalese parlement van 2014 tot 2024, pleit voor universele gezondheidszorg, empowerment van vrouwen en jeugd, en initiatieven tegen drugsmisbruik en kindhuwelijken.
Priyajit Debsarkar, auteur en geopolitiek analist in Londen, specialiseert in internationale betrekkingen en historische conflicten, met boeken over Oost-Pakistan en de Kargil-oorlog van 1999, waaronder The Last Raja of West Pakistan, en columns in kranten in Canada, het VK, Zwitserland, India, Bangladesh en Hongkong.
Tweede panel over media en gevolgen
De tweede paneldiscussie ging over de rol van de media in conflictgebieden, met testimonies, casestudies en aandacht voor sociale, psychologische en economische effecten van geweld, plus de rol van burgersamenleving en mensenrechtenverdedigers. Andy Vermaut, voorstander van duurzame landbouw en milieubescherming, richt zich op klimaatverandering, luchtkwaliteit, de impact van milieudegradatie op mensenrechten en bescherming van kwetsbare groepen, met pleidooi voor een koolstofarme economie en duurzame praktijken. In zijn bijdrage wees hij op de doorlopende geschiedenis van geweld, van oude tempels tot hedendaagse stormen van haat, en riep op tot een duidelijke stellingname tegen stilzwijgen, met herhaalde verklaringen dat genoeg genoeg is. Nawin Ramcharan, Nederlandse politicus en specialist in openbaar bestuur met achtergrond in sociologie, richtte de studentenpartij Liberi Erasmi op voor academische vrijheid en democratische waarden, en was parlementair kandidaat met focus op veiligheid, welvaart, migratie en democratieversterking.
Dina Perla Portnaar, auteur, spreker en kritisch denker, richt zich op humanisme en ethische consequenties van geloofssystemen, met aandacht voor minderheidsbescherming, veiligheid van vrouwen en kinderen, morele dilemmas in traditionele praktijken, een TEDxAmsterdamWomen-toespraak en de aanstaande roman Memos from the Edge in maart 2026.
Derde panel over internationale opties
De derde paneldiscussie richtte zich op internationale reacties en beleidsmogelijkheden, met verkenning van rollen voor de Verenigde Naties en de Europese Unie, diplomatie, monitoring en sancties. Rahman Khalilur Mamun, mensenrechtenactivist en journalist, is hoofdpresentator van Tumuku Development and Cultural Union met ECOSOC-status en uitvoerend president van het International Forum for Secular Bangladesh in Zwitserland, met focus op secularisme, minderheidsrechten en mensenrechten.
Prof. Chandan Sarkar, hoogleraar economie, mensenrechtenvoorvechter en voorzitter van de Research and Empowerment Organization, coördineert Global Human Rights Defence voor Zuid-Azië en is permanente vertegenwoordiger bij de Verenigde Naties in New York sinds 2024, met onderzoek naar minderheidsrechten, milieuduurzaamheid en economische ontwikkeling in internationale tijdschriften.
Fareed Ahmad, nationaal secretaris voor Externe Zaken van de Ahmadiyya Muslim Community UK, richt zich op internationale mensenrechten en vrijheid van religie, spreekt in parlementen en bij de Verenigde Naties, en is bestuurslid van Voice of Islam radio.
Dr. Anthonie Holslag sloot de panels af met opmerkingen over de mogelijke betrokkenheid van de Verenigde Naties en de Europese Unie.
Internationale reacties en dubbelzinnigheden
De discussies wezen op beperkte internationale reacties. De Verenigde Naties gaven geen significante uitspraken over hindoes in Bangladesh. De Verenigde Staten kenden een verklaring van congreslid Sherman over de verplichting van Bangladesh om de hindoe-gemeenschap te beschermen. Religieuze minderheidsgroepen, de Europese Unie, congresleden en het Huis van Afgevaardigden spraken zich uit, maar de VN-leiding nam geen vergelijkbare stappen. Internationale media bleven grotendeels stil. Dubbele standaarden kwamen aan bod: snelle reacties op incidenten met moslims, zoals hijabverboden of moskee-ontwijdingen, tegenover stilte bij hindoe-vervolging ondanks bewijs van etnische zuivering en gedwongen verplaatsingen. Redenen omvatten geopolitieke belangen, met Bangladesh als bondgenoot in contraterrorisme en migratiecontrole; invloed van islamitische lobby’s via OIC-landen; mediabias bij BBC, CNN en Al Jazeera die islamitische slachtoffernarratieven prioriteren; en vrees voor terugslag bij het aanspreken van moslimmeerderheidslanden.
Hypocrisie en oproepen tot actie
De conferentie wees op hypocrisie zonder zichtbare verklaringen, resoluties of veroordelingen van de Verenigde Naties, Europese Unie, Europees Parlement, VS-Congres, Amnesty International, Human Rights Watch, Minority Rights Groups, OIC-lidstaten zoals Pakistan, Saoedi-Arabië, Turkije, Qatar en de VAE, of parlementen in het VK, Canada en Australië. Deze instanties veroordelen islamofobie, Kashmir-kwesties of conflicten in moslimgebieden, maar negeren hindoe-genocide in Bangladesh. Oproepen richtten zich op Global Human Rights Defence en de internationale gemeenschap om het stilzwijgen te doorbreken: brieven aan OIC, Turkije en Qatar over dubbele standaarden; oproepen aan Saoedi-Arabië en de VAE om terroristische activisten te stoppen; veroordelingen van moorden en vervolging; eisen voor onafhankelijke onderzoeken naar staatsbetrokkenheid; steun voor hindoe-vluchtelingen en asielzoekers; druk op VN en EU om dit als etnische zuivering te erkennen; erkenning dat selectieve verontwaardiging de geloofwaardigheid ondermijnt; en suggesties dat India hindoes helpt, ingrijpt en politie ondersteunt voor opvang.
Afsluiting en vooruitblik
De conferentie eindigde met een verslag door Wiktoria Halina Walczyk en slotopmerkingen van Harry van Bommel van Global Human Rights Defence. De organisatie evalueerde de bijeenkomst als succesvol, met waardevolle input van experts uit diverse landen.
Global Human Rights Defence zet zich doorlopend in voor gerechtigheid, gelijkheid en menselijke waardigheid wereldwijd. Deelnemers benadrukten de noodzaak van actie tegen geweld in Bangladesh, waar hindoes in 2025 onevenredig 42 lynchings kenden ondanks slechts acht procent van de bevolking. Voor meer details over dergelijke initiatieven kun je een kijkje nemen op indegazette.be, waar verhalen als deze dieper worden belicht.
Bronnen:
Global Human Rights Defence (GHRD)
Final Presentation on 24th Jan
GHRD panel.doc
Agenda International Conference
SpeechBangladeshANdyVermaut
info@ghrd.org
ghrd.org
EU Review
