Tien jaar VN-Verdrag handicap laat harde drempels zien

8 juni 2026

Tien jaar na de invoering van het VN-Verdrag handicap in Nederland blijven mensen met een beperking op meerdere levensdomeinen op drempels botsen. Werk, zorg, onderwijs, sociale deelname en financiële zekerheid blijven voor veel mensen moeilijk bereikbaar. Een nieuw belevingsonderzoek bij 1.864 Nederlanders met een langdurige fysieke, psychische of zintuiglijke beperking toont dat gelijke deelname nog lang geen dagelijkse realiteit is.

Werk, zorg en onderwijs blijven pijnpunten

In Nederland ervaren mensen met een beperking nog altijd dat zij niet op dezelfde manier kunnen deelnemen aan de samenleving. Meer dan een kwart van de ondervraagden, 27 procent, ervaart geen gelijke kansen op de arbeidsmarkt. Een derde, 33 procent, moet veel moeite doen om passende hulp of zorg te krijgen. Ook in het onderwijs blijven aanpassingen een probleem. Een kwart van de respondenten vindt dat onderwijsinstellingen onvoldoende maatregelen nemen om hun opleiding goed te kunnen volgen. Die cijfers tonen dat de invoering van het VN-Verdrag handicap sinds 2016 niet automatisch heeft geleid tot gelijke kansen in de praktijk.

Sociale deelname onder druk

De gevolgen blijven niet beperkt tot werk, zorg en onderwijs. De helft van de ondervraagden, 51 procent, onderneemt minder sociale activiteiten dan zij zouden willen. Dat wijst op een bredere kloof tussen formele rechten en het dagelijkse leven van mensen met een beperking. Bijna een op de vier respondenten geeft aan het gevoel te hebben niet mee te tellen in de samenleving. Dat cijfer raakt aan de kern van het verdrag, dat juist moet garanderen dat mensen met een beperking gelijkwaardig kunnen deelnemen aan onderwijs, werk, vervoer, zorg, wonen, digitale diensten en het sociale en culturele leven.

Geldzorgen wegen zwaar

Financiële onzekerheid vormt een bijkomende druk. Ruim een derde van de ondervraagden, 35 procent, maakt zich zorgen over de eigen financiële toekomst. Die zorgen gaan volgens prof. dr. Rick Lawson, voorzitter van het College voor de Rechten van de Mens, niet alleen over inkomen, maar ook over uitkeringen, stijgende zorgkosten, toeslagen en de kosten van hulpmiddelen. Voor mensen die op verschillende terreinen tegelijk drempels ervaren, kunnen die zorgen elkaar versterken.

Overheid krijgt duidelijke opdracht

Het VN-Verdrag handicap verplicht de overheid om te werken aan een samenleving waarin mensen met een beperking gelijkwaardig kunnen deelnemen. Toch vindt slechts één op de vijf ondervraagden dat de overheid momenteel genoeg doet om die gelijke deelname mogelijk te maken. Een groot deel van de respondenten geeft ook aan dat zijzelf of andere mensen met een beperking onvoldoende worden betrokken bij lokaal beleid. Dat is opvallend, omdat het verdrag net bepaalt dat mensen met een beperking actief moeten worden betrokken bij beleid en besluitvorming die hen raakt.

Weinig kennis over eigen rechten

Een ander opvallend cijfer is de beperkte bekendheid van het VN-Verdrag handicap. Negentig procent van de mensen met een beperking kent het verdrag niet of weet niet wat het inhoudt. Daardoor blijft voor veel mensen onduidelijk welke rechten zij hebben en welke verplichtingen overheden dragen. Het College voor de Rechten van de Mens ziet daarom een duidelijke taak om mensen met een beperking beter te informeren en hen sterker te betrekken bij beleid en wetgeving.

Bronnen:
College voor de Rechten van de Mens
Nieuwsbericht “Tien jaar VN-Verdrag handicap in Nederland: barrières in werk, zorg en op sociaal vlak blijven”
Onderzoek Ipsos I&O in opdracht van het College voor de Rechten van de Mens
Nivel, panel Samen Leven – Bron: Pieter Paul Moens

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)