Amerikaanse vergeldingsgolf treft Iran terwijl conflict zich uitstrekt van Kaspische Zee tot Rode Zee
Auteur: Andy Vermaut
De Verenigde Staten hebben op 29 juli 2026 een omvangrijke reeks aanvallen op militaire doelen in Iran uitgevoerd. De operatie volgde op Iraanse aanvallen tegen Amerikaanse strijdkrachten op 28 juli. Het Amerikaanse Central Command verklaarde dat tientallen doelen van de Iraanse Revolutionaire Garde werden geraakt, waaronder commandocentra, raket- en dronefaciliteiten, kustbewakingsposten, luchtverdedigingslocaties en maritieme capaciteiten. Volgens het Institute for the Study of War vonden de meeste geregistreerde aanvallen plaats in het zuiden van Iran en langs de kust van de Perzische Golf.
Aanvallen in verschillende provincies
Iraanse media en onderzoekers meldden aanvallen in de provincies Choezestan, Hormozgan, Fars en Bushehr. Deze provincies zijn militair belangrijk door de aanwezigheid van havens, raketinstallaties, energie-infrastructuur, marinebasissen en verbindingen met de Straat van Hormuz. Door kustbewakings- en verdedigingssystemen aan te vallen, proberen de Verenigde Staten het vermogen van Iran te verminderen om schepen te volgen en aanvallen tegen commerciële en militaire doelen te coördineren.
Militair netwerk als doelwit
De Amerikaanse operatie was niet gericht op één enkele raketlanceerplaats. De aanvallen troffen verschillende onderdelen van het Iraanse militaire netwerk. Commandocentra ondersteunen besluitvorming en communicatie. Raketten en drones moeten worden geproduceerd, opgeslagen en vervoerd. Kustposten verzamelen informatie over scheepsbewegingen. Maritieme eenheden kunnen tankers onderscheppen of commerciële schepen bedreigen. Door meerdere onderdelen tegelijk te treffen, proberen de Verenigde Staten de volledige Iraanse aanvalscapaciteit te verzwakken.
Sporthal in Farashband getroffen
Lokale autoriteiten meldden dat een sporthal in Farashband in het westen van de provincie Fars werd getroffen. Volgens het Institute for the Study of War gebruikte Iran tijdens eerdere Amerikaanse en Israëlische aanvallen in maart 2026 sporthallen en andere gebouwen met een burgerlijke functie voor militaire of binnenlandse veiligheidsactiviteiten.
Vragen over bescherming van burgerobjecten
Een burgerlijk gebouw kan zijn bescherming verliezen wanneer het daadwerkelijk voor militaire doeleinden wordt gebruikt. Dat betekent niet dat iedere aanval automatisch gerechtvaardigd is. De aanvallende partij moet blijven nagaan of burgers aanwezig zijn en of de verwachte militaire winst in verhouding staat tot de mogelijke schade. Onafhankelijke verificatie van het gebruik van de sporthal blijft daarom noodzakelijk.
Ansar ol Mahdi-eenheid in Zanjan
De Verenigde Staten troffen vermoedelijk ook de Ansar ol Mahdi-provinciale eenheid van de grondstrijdkrachten van de Iraanse Revolutionaire Garde in de provincie Zanjan. De Iraanse Revolutionaire Garde meldde dat drie leden van deze eenheid om het leven kwamen. Provinciale eenheden zijn verantwoordelijk voor het optreden tegen externe bedreigingen, maar kunnen ook tegen binnenlandse protesten en onrust worden ingezet.
Ook noorden van Iran getroffen
Een aanval op een provinciale eenheid in het noordwesten van Iran wijst erop dat de Amerikaanse operatie breder was dan een campagne tegen kustinstallaties. De Verenigde Staten lijken ook structuren te hebben getroffen die de militaire en binnenlandse machtspositie van het Iraanse regime ondersteunen.
Bandar Anzali aan Kaspische Zee
Iraanse media meldden een aanval op een onbekende locatie in Bandar Anzali aan de Kaspische Zee. Deze haven is belangrijk voor de militaire samenwerking tussen Rusland en Iran. Israël heeft eerder faciliteiten in Bandar Anzali aangevallen om Russische leveringen van drones, granaten en andere munitie aan Iran te verstoren.
Oekraïense aanvallen op vrachtschepen
Oekraïne viel op 25 juli verschillende gesanctioneerde vrachtschepen in de Kaspische Zee aan. Rusland zou de schepen hebben gebruikt om militaire goederen tussen Rusland en Iran te vervoeren. Hierdoor raakt de oorlog tussen Rusland en Oekraïne steeds sterker verbonden met het conflict tussen Iran, de Verenigde Staten en Israël.
Russische steun aan Iraanse drones
Amerikaanse en Oekraïense inlichtingendiensten beoordelen volgens het Institute for the Study of War dat Rusland de Iraanse dronecapaciteiten mogelijk ondersteunt met doelinformatie en aangepaste drones. Russische inlichtingen kunnen Iran helpen om doelen nauwkeuriger te raken. De militaire samenwerking tussen Rusland en Iran vormt daardoor een rechtstreekse bedreiging voor Amerikaanse basissen, regionale staten en de internationale scheepvaart.
Iran wil Amerikaanse wil verzwakken
Iran probeert volgens het Institute for the Study of War niet alleen militaire schade toe te brengen. Het Iraanse regime wil de economische en politieke kosten voor de Verenigde Staten verhogen. Iedere aanval op een Amerikaanse basis dwingt Washington om extra luchtverdediging, manschappen en logistieke ondersteuning naar de regio te sturen. Amerikaanse slachtoffers kunnen de binnenlandse druk op de Amerikaanse regering verhogen.
Amerikaanse aanwezigheid als bron van onveiligheid voorgesteld
De Iraanse Revolutionaire Garde verspreidt de boodschap dat Amerikaanse luchtverdedigingssystemen de Amerikaanse militairen en regionale partnerlanden niet kunnen beschermen. Iran probeert de Amerikaanse aanwezigheid daarmee als een bron van gevaar voor de Golfstaten voor te stellen. Het doel is om landen te overtuigen de toegang tot Amerikaanse basissen te beperken.
Saudi-Arabië bouwt maritieme coalitie
Saudi-Arabië werkt volgens het Institute for the Study of War aan een multinationale coalitie die de scheepvaart in de Rode Zee moet beschermen tegen Iran en de Houthi’s. Vooral de zeestraat Bab al-Mandab is belangrijk. Deze doorgang verbindt de Rode Zee met de Golf van Aden en de Indische Oceaan. Schepen die via het Suezkanaal tussen Europa en Azië varen, moeten door dit gebied.
Twee cruciale zeestraten onder druk
Iran probeert de Straat van Hormuz te controleren of te verstoren. De Houthi’s bedreigen tegelijkertijd de scheepvaart door Bab al-Mandab. Wanneer beide doorgangen onveilig worden, stijgen transportkosten en verzekeringspremies. Schepen moeten mogelijk veel langere routes rond Afrika nemen, waardoor energieprijzen en levertijden toenemen.
Iraakse milities bereiden reactie voor
Door Iran gesteunde milities in Irak bespreken hoe zij zullen reageren op Amerikaanse en Saudische aanvallen tegen hun posities. Mogelijke doelen zijn Amerikaanse belangen in Iraaks Koerdistan, Bagdad en andere delen van Irak. Ook Saudische belangen kunnen worden aangevallen.
Houthi’s mogelijk actief vanuit Irak
Regionale beoordelingen stellen volgens de ISW-publicatie dat de Houthi’s op 27 juli vanuit Iraaks grondgebied een aanval tegen Saudi-Arabië uitvoerden. De operatie zou zijn uitgevoerd in samenwerking met Iraakse milities en onder toezicht van de Iraanse Revolutionaire Garde. Aanvallen vanuit Irak maken het moeilijker om de oorsprong van een raket of drone vast te stellen en compliceren een gerichte vergeldingsactie.
Aanval in Damietta
Een drone trof op 29 juli een Amerikaanse gastanker in de Egyptische haven Damietta. Het Institute for the Study of War acht het mogelijk dat Iran de aanval uitvoerde of liet uitvoeren. Iran weet dat het Suezkanaal en de noordelijke Rode Zee alternatieven vormen voor schepen die de Straat van Hormuz willen vermijden. Een aanval in Damietta kan daarom deel zijn van een strategie om ook alternatieve scheepvaartroutes onveilig te maken.
Steeds groter oorlogsgebied
Het conflict strekt zich inmiddels uit van de Kaspische Zee en de Perzische Golf tot Irak, Jordanië, de Rode Zee, Egypte en de Middellandse Zee. Raketten, drones, milities, schepen en logistieke netwerken verbinden al deze gebieden. Een aanval in Jordanië leidt tot bombardementen in Iran. Een aanval in Irak kan vergelding in Saudi-Arabië veroorzaken. Een dreiging in de Straat van Hormuz verhoogt het belang van het Suezkanaal, waarna ook schepen in Egypte doelwit kunnen worden.
Geen einde maar nieuwe escalatiefase
De Amerikaanse aanvallen van 29 juli vormen daarom geen afsluiting van de geweldsspiraal. Zij markeren een nieuwe fase waarin iedere militaire actie nieuwe geografische, economische en politieke gevolgen veroorzaakt. De Verenigde Staten proberen de Iraanse aanvalscapaciteit te verminderen, maar Iran beschikt over regionale bondgenoten die op verschillende plaatsen kunnen reageren.
Bron
Institute for the Study of War en Critical Threats Project, Iran Update Special Report, 30 juli 2026, ontvangen op 31 juli 2026.
