Moerenverdrag geeft Westhoek tweede afvoerweg bij ernstig hoogwater
1 september 2026
Nieuwe afspraken voor grensregio Duinkerke-Veurne-De Moeren
Vanaf dinsdag 1 september 2026 is het Moerenverdrag tussen Vlaanderen en Frankrijk officieel van kracht in de grensregio Duinkerke-Veurne-De Moeren. Bij ernstige hoogwaterstanden kan overtollig water daardoor niet alleen richting Nieuwpoort worden afgevoerd, maar ook via Duinkerke naar de Noordzee. De afspraken leggen vooraf vast wanneer Vlaamse en Franse waterbeheerders moeten ingrijpen, welke infrastructuur daarvoor kan worden ingezet en welke gegevens tussen beide landen worden uitgewisseld. Daarmee krijgt de Westhoek een bijkomende afvoerroute op momenten waarop de bestaande mogelijkheden onder zware druk komen te staan.
Laaggelegen poldergebied bijzonder kwetsbaar
De Moeren vormen een zeer laaggelegen poldergebied aan beide zijden van de Frans-Belgische grens. Kanalen en waterlopen doorkruisen het gebied zonder rekening te houden met die landsgrens. Bij langdurige of hevige regen kunnen de bestaande afvoerinstallaties in Nieuwpoort en Duinkerke hun technische grens bereiken. Daardoor neemt het risico op wateroverlast toe. Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns wijst erop dat waterbeheer in zo’n situatie vooraf geregelde samenwerking vereist. Wanneer de waterstanden snel oplopen, moeten beheerders meteen weten wie welke ingreep uitvoert, welke infrastructuur beschikbaar is en welke informatie nodig is. Het nieuwe akkoord moet die werkwijze vooraf vastleggen.
Water kan tijdelijk in twee richtingen worden afgevoerd
De vroegere afspraken over het waterbeheer in deze grensstreek dateren uit 1890 en kregen in 1968 een aanvulling. Die regeling bood geen aangepast juridisch kader voor de huidige infrastructuur en de weersomstandigheden waarmee de Westhoek tijdens zware regenperioden te maken krijgt. Het Moerenverdrag maakt het mogelijk om water uit het Kanaal Nieuwpoort-Duinkerke tijdelijk in twee richtingen af te voeren. Naast de bestaande route richting Nieuwpoort ontstaat daardoor een bijkomende mogelijkheid via Duinkerke en het Canal Exutoire naar de Noordzee.
Pompgemaal in Veurne en schuif in Duinkerke
Voor die bijkomende waterafvoer werden twee belangrijke waterbouwkundige installaties gerealiseerd. Op de Speievaart in Veurne bevindt zich een noodpompgemaal dat water vanuit De Moeren naar het Kanaal Nieuwpoort-Duinkerke kan pompen. Aan de Vier Sluizen in Duinkerke werd een schuifconstructie aangelegd waarmee water vanuit het kanaal verder naar het Canal Exutoire en vervolgens naar zee kan worden geleid. Beide installaties kwamen tot stand binnen het Europese Interreg-project MAGETEAUX. Tijdens de hoogwaterperioden van 2023 en 2024 konden ze al worden ingezet. Het akkoord dat op 1 september 2026 van kracht werd, legt nu het juridische kader vast voor het gezamenlijke gebruik ervan.
West-Vlaanderen wijst op belang van samenwerking met Frankrijk
Gedeputeerde van de provincie West-Vlaanderen Bart Naeyaert wijst erop dat de waterhuishouding in zowel de IJzervlakte als het Leiebekken mede wordt beïnvloed door de manier waarop aan Franse zijde met water wordt omgegaan. Provincie West-Vlaanderen investeerde in het pompgemaal, met Vlaamse en Europese subsidies, om water bij dreigende wateroverlast sneller uit de IJzervlakte te kunnen afvoeren, ook richting Frankrijk. Door de inwerkingtreding van het verdrag bestaat nu een juridische regeling waarmee die infrastructuur binnen de afgesproken voorwaarden kan worden gebruikt. Naeyaert verwacht dat samenwerking met Frankrijk bij waterbeheer en andere grensoverschrijdende projecten de komende jaren belangrijker wordt. Hij dankt de partners die zowel de investeringen als het akkoord mogelijk hebben gemaakt.
Automatische uitwisseling van watergegevens
Een belangrijk onderdeel van de afspraken is de automatische gegevensuitwisseling tussen Vlaamse en Franse waterbeheerders. Daarbij gaat het onder andere om waterpeilen en pompdebieten. De beheerders houden gezamenlijk toezicht op de werking en bekijken de gevolgen van ingrepen aan beide zijden van de grens. Het uitgangspunt daarbij is dat het overstromingsrisico in het ene gebied niet wordt beperkt door bijkomende problemen in een ander gebied te veroorzaken. De bijkomende afvoermogelijkheid moet daardoor deel uitmaken van een gezamenlijke aanpak voor de hele grensregio.
Bescherming voor inwoners, landbouwers en bedrijven
Jo Brouns ziet de afspraken als een concrete vorm van aanpassing aan extremere regenval. Dergelijke neerslag kan niet worden verhinderd, maar de gevolgen kunnen met infrastructuur en vooraf afgesproken procedures beter worden beheerst. De maatregelen zijn bedoeld om inwoners, landbouwers en ondernemingen in De Moeren en de bredere Westhoek beter te beschermen wanneer de waterstanden sterk stijgen. Vooral de mogelijkheid om naast Nieuwpoort ook Duinkerke als afvoerroute te gebruiken, geeft waterbeheerders een bijkomend instrument tijdens ernstige hoogwatersituaties.
Akkoord ondertekend in Rijsel
Het Moerenverdrag werd op maandag 2 juni 2025 in Rijsel ondertekend. Het Vlaams Parlement stemde op woensdag 1 april 2026 met het akkoord in. Nadat ook de verdere procedures in Vlaanderen en Frankrijk waren afgerond, kon het verdrag op dinsdag 1 september 2026 officieel in werking treden. Het akkoord vult de Frans-Belgische regelingen uit 1890 en 1968 specifiek aan voor situaties met ernstige hoogwaterstanden en geeft de samenwerking tussen beide landen daarmee een bindend juridisch kader.
Bronnen:
Kabinet van Jo Brouns, Vlaams minister van Omgeving en Landbouw – persbericht “Moerenverdrag treedt vandaag in werking: extra uitweg voor overtollig water in de Westhoek”, 1 september 2026
Vlaamse Regering – bekrachtiging en afkondiging van het instemmingsdecreet over de waterbeheersing in de zone Duinkerke-Veurne-De Moeren Vlaanderen.be – Moerenverdrag
Provincie West-Vlaanderen – project MAGETEAUX Provincie West-Vlaanderen – MAGETEAUX
Interreg France-Wallonie-Vlaanderen – MAGETEAUX Interreg – MAGETEAUX
Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)
