Vanuit Kiev: onderhandelen over vrede terwijl de oorlog boven ons blijft vliegen

9 september 2026

Ik schrijf deze woorden vanuit Kiev. Niet vanop duizenden kilometers afstand, niet met alleen kaarten, cijfers en verklaringen voor mij, maar vanuit een hoofdstad waar de oorlog voortdurend aanwezig is, zelfs wanneer het dagelijkse leven op het eerste gezicht zijn gang gaat. Ik ben hier voor indegazette.be in het kader van CORRECTIV.Europe en de voorbije dagen hebben mijn kijk op deze oorlog veranderd. Ik heb plaatsen gezien waar oorlog niet als geopolitieke theorie bestaat, maar als beschadigde gebouwen, namen van gesneuvelden, foto’s aan herdenkingsmuren, militair materieel dat ooit werd ingezet om deze stad te bereiken en mensen die hun journalistieke werk uitvoeren terwijl hun land wordt aangevallen. Wie vanuit een veilige vergaderzaal over territorium, concessies en vredesformules spreekt, gebruikt woorden. Hier hebben die woorden een menselijke betekenis. Daarom kan ik de diplomatieke bewegingen rond Oekraïne niet meer bekijken als een abstract schaakspel tussen Moskou, Washington en Kiev. Onderhandelen is noodzakelijk. Iedere oorlog moet uiteindelijk eindigen. Maar na wat ik hier heb gezien, is voor mij één vraag onvermijdelijk geworden: welke vrede wordt er precies nagestreefd, en wie zal de prijs ervan betalen?

Amerikaanse gezanten bereikten Kiev per trein

Steve Witkoff en Jared Kushner kwamen op 6 september naar Kiev nadat zij een dag eerder Vladimir Poetin in Moskou hadden ontmoet. Oekraïne had voorbereidingen getroffen om de Amerikaanse delegatie per vliegtuig te ontvangen, maar de veiligheidssituatie maakte een aankomst door de lucht onmogelijk. De gezanten bereikten de Oekraïense hoofdstad uiteindelijk per trein. Voor iemand die Kiev uitsluitend op een kaart bekijkt, lijkt dat misschien een logistiek detail. Voor mij zegt het veel. Mensen die naar Oekraïne komen om over het beëindigen van de oorlog te spreken, ondervinden tijdens hun eigen verplaatsing wat oorlog met een land doet. Zelfs diplomatie moet rekening houden met raketten, drones, luchtverdediging en veiligheidsprocedures. Tijdens de gesprekken met president Volodymyr Zelenskyy stonden veiligheidsgaranties, economische garanties, territoriale kwesties en verdere diplomatieke stappen op de agenda. Zelenskyy gaf daarna aan dat het hervatten van onderhandelingen belangrijk is, ook wanneer de standpunten ver uit elkaar liggen. Dat standpunt begrijp ik. Geen enkele ernstige waarnemer kan verlangen dat oorlog eindeloos doorgaat. Diplomatie verdient iedere serieuze kans. Maar diplomatie wordt gevaarlijk wanneer het woord vrede belangrijker wordt dan de inhoud ervan. Een akkoord dat alleen het schieten tijdelijk doet stoppen, maar geen geloofwaardige veiligheid biedt, kan de basis leggen voor een volgende oorlog.

Wie in Kiev naar de lucht kijkt, begrijpt waarom garanties geen detail zijn

In de nacht van 6 op 7 september lanceerde Rusland volgens de Oekraïense luchtmacht 92 onbemande toestellen van verschillende types tegen Oekraïne. Daaronder bevonden zich Shahed-aanvalsdrones, Gerbera-drones, lokmiddelen en andere aanvalssystemen. Volgens de Oekraïense rapportering werden 71 toestellen uitgeschakeld. Op twaalf plaatsen werden inslagen geregistreerd en op een andere locatie kwamen brokstukken neer. Aanvallen werden gemeld in onder andere Chernihiv, Dnipropetrovsk, Kharkiv, Kherson, Kiev, Odesa en Zaporizhia. Een nacht eerder ging het volgens de openbronanalyse om 108 Russische drones. Zulke cijfers worden gemakkelijk statistiek. Vanuit België zou ik ze ook als cijfers hebben gelezen. Hier krijgen ze een ander gewicht. In Kiev leer je snel dat een luchtalarm niet de soundtrack van een nieuwsuitzending is. Het is een waarschuwing die bepaalt waar mensen naartoe gaan, hoe een programma wordt georganiseerd en welke route veilig genoeg wordt geacht. Voor journalisten betekent het dat de locatie van shelters deel wordt van de voorbereiding. Voor inwoners is het dagelijkse realiteit. Dat is precies waarom ik steeds kritischer ben gaan luisteren wanneer in internationale discussies wordt gesproken over veiligheidsgaranties alsof het een technisch hoofdstuk aan het einde van een akkoord betreft. Voor Oekraïners gaat het over de vraag of hun kinderen over enkele jaren opnieuw moeten leren waar de dichtstbijzijnde schuilplaats ligt.

Wat ik in Kiev zag, maakt het onmogelijk om deze oorlog alleen in percentages te beschrijven

Tijdens mijn verblijf hier zag ik op het Mykhailivska-plein vernietigd Russisch militair materieel. Ik stond bij de Wall of Remembrance aan het Sint-Michielsklooster, waar foto’s en namen zichtbaar maken hoeveel individuele levens achter militaire rapporten schuilgaan. Ik zag in Kiev ook de sporen die raketaanvallen in burgerlijke stedelijke omgeving hebben achtergelaten. Zulke plaatsen maken iets duidelijk wat vanuit het buitenland soms verloren gaat. Een oorlog bestaat niet uit een rode en blauwe lijn op een kaart. Achter iedere verschuiving van die lijn bevinden zich woningen, families, scholen, winkels, begraafplaatsen en herinneringen. Dat betekent niet dat journalistiek emotie boven feiten mag plaatsen. Integendeel. Juist hier besef ik sterker hoe belangrijk controleerbare feiten zijn. Maar journalistieke afstand mag nooit betekenen dat menselijke gevolgen worden weggefilterd. Wanneer diplomaten spreken over het afstaan of erkennen van territorium, spreken zij niet over lege vierkante kilometers. Zij spreken over plaatsen waar mensen hebben gewoond en waar soms nog mensen wonen.

Bij Slidstvo.Info zag ik waarom feiten in deze oorlog zelf een front vormen

Mijn bezoek aan de Oekraïense onderzoeksredactie Slidstvo.Info heeft dat besef verder aangescherpt. Daar wordt gewerkt aan onderzoek naar corruptie, Russische oorlogsmisdaden en verantwoordelijkheid. Journalisten proberen bewijs veilig te stellen en gebeurtenissen controleerbaar te reconstrueren terwijl de oorlog voortduurt. Dat werk is voor mij een essentieel onderdeel van wat hier gebeurt. Oorlogen worden niet alleen uitgevochten met artillerie, drones en soldaten. Ze worden ook uitgevochten met informatie. Wie controleerde welke plaats? Wie gaf welk bevel? Welke aanval trof welk doelwit? Welke beelden zijn authentiek en welke werden gemanipuleerd? Het zijn vragen die later voor rechtbanken, parlementen en historici belangrijk kunnen worden. Voor een journalist betekent dit dat iedere militaire claim kritisch moet worden bekeken, ongeacht of zij uit Moskou of Kiev komt. Mijn aanwezigheid hier heeft mij niet minder kritisch gemaakt tegenover Oekraïne. Ze heeft mij juist duidelijker gemaakt waarom dezelfde bewijsstandaard voor iedereen noodzakelijk is. Solidariteit mag journalistieke controle nooit vervangen.

Oekraïne valt op zijn beurt doelen diep in Rusland aan

Dat betekent ook dat het volledige oorlogsbeeld moet worden weergegeven. Oekraïne voert zelf langeafstandsanvallen uit tegen doelen op Russisch grondgebied. Volgens de beschikbare rapportering werden onder andere olieraffinaderijen in Tatarstan en Perm geraakt, evenals een Russische opslag- en lanceerlocatie voor aanvalsdrones in de regio Kursk en een doelwit in de Zwarte Zee. Eerder werd ook de grote raffinaderij van Ryazan getroffen. Russische luchtverdedigingsmiddelen en militaire infrastructuur in de regio Rostov werden eveneens aangevallen. Oekraïne probeert daarmee infrastructuur te treffen die de Russische oorlogvoering ondersteunt, zoals brandstofvoorziening, vliegvelden, opslagplaatsen, luchtverdediging en logistieke knooppunten. Dat onderscheid met Russische aanvallen op Oekraïne moet feitelijk worden onderzocht, niet propagandistisch ingevuld. Ook Oekraïense aanvallen moeten worden beoordeeld op doelwit, proportionaliteit en gevolgen voor burgers. Journalistiek verliest zijn geloofwaardigheid zodra kritiek slechts in één richting wordt toegestaan. Tegelijk blijft de fundamentele context bestaan: deze oorlog begon niet doordat Oekraïense troepen Rusland binnenvielen. Rusland begon in februari 2022 zijn grootschalige invasie van Oekraïne. Die verantwoordelijkheid verdwijnt niet omdat Oekraïne inmiddels ook doelen op Russisch grondgebied aanvalt.

Na alles wat ik hier zag, geloof ik niet in vrede zonder verantwoordelijkheid

Mijn standpunt is door deze reis duidelijker geworden. Ik wil dat er onderhandeld wordt. Ik wil dat diplomaten blijven praten, ook wanneer gesprekken mislukken. Iedere dag zonder oorlogsslachtoffers zou winst zijn. Maar vrede mag geen ander woord worden voor vermoeidheid van landen die zelf niet worden gebombardeerd. Oekraïne onder druk zetten om een document te ondertekenen is iets anders dan een duurzame vrede bouwen. Wie van Kiev concessies vraagt, moet ook kunnen uitleggen welke harde garanties verhinderen dat Rusland enkele jaren later opnieuw aanvalt. Wie spreekt over territoriale toegevingen, moet zich afvragen welke juridische en menselijke gevolgen dat heeft voor inwoners van bezette gebieden. Wie spreekt over normalisering, moet tegelijkertijd spreken over krijgsgevangenen, gedeporteerde kinderen, mogelijke oorlogsmisdaden en de rechten van burgers onder bezetting. Dat zijn geen onderwerpen die na een vredeshandtekening vanzelf verdwijnen.

De mensen die ik hier ontmoet, zijn geen figuranten in een geopolitiek verhaal

Misschien is dat mijn belangrijkste persoonlijke vaststelling. In internationale berichtgeving worden Oekraïners gemakkelijk gereduceerd tot slachtoffers, soldaten, vluchtelingen of cijfers. Hier ontmoet ik journalisten die onderzoeken, inwoners die werken, mensen die koffie drinken, kinderen die door de stad lopen en professionals die plannen maken voor volgende week terwijl niemand hen kan garanderen wat er vannacht gebeurt. Kiev is geen stad die uitsluitend wacht op de volgende aanval. Het is een stad die functioneert ondanks de mogelijkheid ervan. Dat verschil is belangrijk. Het verklaart ook waarom beslissingen over Oekraïne niet uitsluitend tussen grootmachten kunnen worden genomen alsof de inwoners van dit land een variabele zijn in een diplomatieke formule. Een duurzame regeling zonder Oekraïense instemming zou politiek misschien een document opleveren, maar nog geen aanvaarde vrede.

Vrede moet beter zijn dan de stilte tussen twee oorlogen

Daar ligt voor mij na deze dagen in Kiev de essentie. Natuurlijk moet de oorlog stoppen. Wie menselijke ellende met eigen ogen ziet, kan moeilijk iets anders wensen. Maar de snelheid waarmee een akkoord wordt gesloten, is niet de enige maatstaf voor succes. De vraag is of dat akkoord standhoudt wanneer de delegaties naar huis zijn, de camera’s verdwenen zijn en de eerste internationale aandacht is weggeëbd. Een slechte vrede kan enkele maanden stilte opleveren en daarna een nog zwaardere oorlog. Een geloofwaardige vrede vereist veiligheid, controleerbare afspraken, politieke verantwoordelijkheid en een mechanisme dat schendingen gevolgen geeft. Anders wordt het woord vrede een uitstelmechanisme.

Bronnen:
Institute for the Study of War, Russian Offensive Campaign Assessment, 6 september 2026
Institute for the Study of War, Russian Offensive Campaign Assessment, 7 september 2026
President of Ukraine, gesprekken met Steve Witkoff en Jared Kushner in Kiev
Reuters, berichtgeving over het bezoek van Amerikaanse gezanten aan Kiev
Eigen journalistieke waarnemingen Andy Vermaut in Kiev tijdens de studiereis van CORRECTIV.Europe

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)