Oekraïne hield stand terwijl drones, diplomatie en propaganda de oorlog bepaalden

23 september 2026

De oorlog in Oekraïne werd tussen woensdag 16 en dinsdag 22 september 2026 tegelijk aan het front, in de lucht, in de bezette gebieden en aan de onderhandelingstafel uitgevochten. Oekraïense eenheden boekten terreinwinst rond Lyman en verstoorden Russische logistiek, terwijl Rusland honderden drones en verschillende raketten lanceerde. In bezet Oleshky raken duizenden burgers afgesneden van voedsel en evacuatiemogelijkheden. In Zaporizhzhia bedreigen FPV-drones het dagelijkse stadsleven. Moskou gebruikte ondertussen de Russische parlementsverkiezingen om zijn oorlogspolitiek als gedragen beleid voor te stellen, terwijl Russische militaire communicatie een veel gunstiger beeld van de terreinwinst verspreidde dan uit controleerbare gegevens bleek. Op diplomatiek vlak pleitte president Volodymyr Zelensky voor een wederzijdse stop op aanvallen tegen energievoorzieningen en voedselinfrastructuur. De Europese Unie maakte miljarden vrij voor Oekraïense drones en raketten, maar haar sanctiebeleid veroorzaakte verdeeldheid nadat twee Russische miljardairs van de sanctielijst verdwenen.

Russische luchtaanvallen bleven elkaar opvolgen

De dagelijkse aanvalsgolven bepaalden opnieuw het ritme van de oorlog. In de nacht voorafgaand aan woensdag 16 september lanceerde Rusland tachtig drones tegen Oekraïne. Een dag later ging het volgens de beschikbare militaire analyse om 157 drones, tien Banderol- of Dan-T-aanvalsmunities en een niet nader vastgesteld aantal raketten. In de daaropvolgende nacht werden 93 Russische drones geregistreerd. Tegen zaterdag 19 september liep de aanval op tot twee Zirkon-antischeepsraketten en 174 drones en rondhangende aanvalswapens. Op maandag 21 september werden 172 drones gemeld. In de nacht naar dinsdag 22 september zette Rusland 212 drones en een niet meegedeeld aantal raketten in. Die cijfers tonen dat de luchtoorlog niet langer als aanvulling op het grondoffensief kan worden beschouwd. Drones worden ingezet om doelen aan te vallen, de Oekraïense luchtverdediging uit te putten, transport en energievoorzieningen te verstoren en burgers onder blijvende druk te zetten. Rusland breidt tegelijk de productie uit van composietmaterialen voor Geran-aanvalsdrones. In de speciale economische zone van Alabuga worden ondergrondse voorzieningen gebouwd om de productie beter tegen Oekraïense aanvallen te beschermen. Oekraïne antwoordde met langeafstandsaanvallen tegen Russische militaire installaties, oliebedrijven, raffinaderijen en logistieke knooppunten. Daardoor raakten ook de Russische brandstofvoorziening en exportcapaciteit onder druk.

Operation Vivaldi veranderde de toestand rond Lyman

Een van de belangrijkste militaire ontwikkelingen was Operation Vivaldi in de richting van Lyman. De Oekraïense Derde Legerkorpsleiding stelde dat Rusland vanuit het noorden via Lyman en Sviatohirsk en vanuit het zuiden via Dobropillya wilde oprukken. Beide bewegingen moesten volgens dat scenario uiteindelijk samenkomen in Barvinkove, in de oblast Charkiv. Zo hoopte Rusland de Oekraïense verdedigingsgordel in Donetsk langs twee zijden onder druk te zetten. Oekraïne wist de noordelijke Russische uitloper terug te dringen en de frontlijn langs de rivier Zherebets grotendeels recht te trekken. Dat verstoorde de geplande Russische noordelijke opmars. De operatie steunde niet uitsluitend op infanterie en pantservoertuigen. Oekraïne had vooraf Russische logistiek, brandstofbevoorrading, drone-eenheden en systemen voor elektronische oorlogvoering in bezet Loehansk aangevallen. Russische elektronische systemen verbruiken veel stroom en zijn op dieselgeneratoren aangewezen. Door brandstoftransporten en opslagplaatsen te treffen, verzwakte Oekraïne indirect het vermogen van Rusland om Oekraïense drones elektronisch te hinderen. Dat gaf Oekraïense eenheden lokaal ruimte om zelf sterker met drones te opereren en gemechaniseerde bewegingen te ondersteunen.

Informatiegeheim hield de operatie buiten Russisch zicht

Oekraïne beperkte tijdens Operation Vivaldi de communicatie over de eigen bewegingen. Strikte operationele geheimhouding moest verhinderen dat Rusland tijdig begreep waar en wanneer Oekraïense eenheden oprukten. Een systeem van elektronische tegenmaatregelen, aangeduid als Protective Drone, zou volgens de Oekraïense legerleiding ongeveer 20.000 Russische drones hebben geneutraliseerd. Dat cijfer is afkomstig van Oekraïense militaire zijde en moet als een operationele claim worden gelezen. Het wijst wel op de schaal waarop beide partijen drones gebruiken voor verkenning, doelbepaling en aanvallen. Oekraïne paste gelijkaardige geheimhouding eerder toe tijdens het tegenoffensief bij Oleksandrivka. Toen werden onder andere vlagacties op veilige afstand uitgevoerd om de werkelijke posities van Oekraïense eenheden af te schermen. Rond Lyman werd dezelfde logica gevolgd: eerst Russische waarneming, brandstof en elektronische bescherming aantasten, vervolgens de eigen bewegingen uit beeld houden en pas daarna terreinoperaties uitvoeren. Dat hielp Oekraïne om plaatselijk verrassing te bereiken.

Tegengestelde beelden van het front

Op zaterdag 19 september beweerde het Russische ministerie van Defensie dat Russische troepen sinds begin 2026 ruim 5.300 vierkante kilometer en ruim 220 plaatsen in Oekraïne hadden ingenomen. Voor september alleen sprak Moskou over ruim 670 vierkante kilometer en 27 plaatsen. Geolokaliseerde beelden en andere controleerbare gegevens ondersteunden die cijfers niet. Het Institute for the Study of War kon op dat moment 147,7 vierkante kilometer en veertig door Rusland ingenomen plaatsen vaststellen, terwijl Rusland over het hele jaar netto twintig plaatsen zou hebben verloren. Wanneer ook zones werden meegerekend waar Russische eenheden infiltreerden zonder bestendige controle te vestigen, kwam de Russische terreinwinst op 718,8 vierkante kilometer uit. Oekraïense eenheden zouden sinds begin 2026 minstens 972,56 vierkante kilometer en zestig plaatsen hebben heroverd. Deze cijfers blijven afhankelijk van de gehanteerde methode en de beschikbaarheid van geolocatiegegevens, maar het verschil met de Russische communicatie is bijzonder groot. De Russische voorstelling viel samen met de verkiezingen voor de Staatsdoema en met de start van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Daarmee richtte de boodschap zich zowel tot de eigen bevolking als tot buitenlandse regeringen die Oekraïne steunen.

Dobropillya werd inzet van informatieoorlog

Op dinsdag 22 september beweerde het Russische ministerie van Defensie dat Dobropillya was omsingeld en dat Russische eenheden richting Oleksandrivka oprukten. Er werd geen kaart of ander bewijs vrijgegeven. De beschikbare frontinformatie ondersteunde de omsingelingsclaim niet. Oekraïense eenheden behielden posities ten zuiden en noordoosten van Dobropillya. Een Oekraïense officier stelde dat Rusland in deze sector geen grote doorbraak had bereikt en zijn eigen termijnen geregeld moest uitstellen wegens zware verliezen en het verschil tussen militaire planning en de werkelijkheid op het terrein. De timing van de Russische claim was betekenisvol. Ze kwam tijdens de VN-bijeenkomsten in New York en na Oekraïense successen ten noorden van Lyman. Rusland deed eerder vergelijkbare beweringen over omsingelingen in de oblast Koersk, rond Koepjansk en in de richting van Rubtsi. Zulke verklaringen kunnen druk uitoefenen op buitenlandse regeringen door het beeld te creëren dat verdere steun aan Oekraïne weinig zin heeft. De beschikbare gegevens wezen op 22 september echter niet op instortende Oekraïense verdediging rond Dobropillya.

Moskou maakte van verkiezingen een stemming over de oorlog

President Vladimir Poetin presenteerde deelname aan de Russische parlementsverkiezingen van 18 tot en met 20 september als een bijdrage aan de Russische overwinning. Ook bewoners van delen van Donetsk, Loehansk, Zaporizhzhia en Cherson die Rusland bezet en illegaal annexeerde, werden bij het verkiezingsproces betrokken. In de bezette gebieden stonden gewapende militairen bij stemlocaties en werd druk op bewoners gemeld. De Russische oppositiepartij Jabloko was al op 11 augustus door het Russische Hooggerechtshof van deelname uitgesloten. Daardoor verdween een partij met een staakt-het-vurenprogramma uit de verkiezingsstrijd. Verenigd Rusland behaalde volgens de voorlopige uitslag 355 van de 450 zetels, tegenover 315 zetels in de vorige samenstelling. Onder de verkozen kandidaten bevonden zich volgens partijgegevens 49 oorlogsveteranen. Het Kremlin gebruikte de uitslag om steun voor de oorlog en voor Poetins buitenlandse beleid te claimen. De verkiezingen leveren daardoor ook een politiek instrument om nieuwe offers van de Russische bevolking te eisen.

Ontkenning van mobilisatie overtuigt niet

Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov verklaarde op vrijdag 18 september dat na de verkiezingen geen geheime mobilisatie gepland was. Tegelijk circuleerden berichten dat Russische bestuurders en medewerkers van militaire rekruteringsdiensten buitenlandse bankrekeningen probeerden te openen, bezittingen naar het buitenland verplaatsten en familieleden aanmoedigden Rusland te verlaten. De Russische verliezen liggen volgens militaire ramingen hoger dan het maandelijkse aantal nieuwe rekruten. Als Moskou zijn huidige operaties en oorlogsdoelstellingen handhaaft, groeit daardoor de druk om de rekrutering uit te breiden of opnieuw reservisten verplicht op te roepen. Op 22 september werd gemeld dat regionale Russische functionarissen opleidingen kregen voor mogelijke mobilisatiescenario’s. Er is geen bevestiging dat een nieuwe algemene mobilisatie al is beslist. De herhaalde ontkenningen tonen wel dat het Kremlin rekening houdt met maatschappelijke onrust en een nieuwe uittocht van Russen, zoals na de mobilisatie van 2022.

Burgers in Oleshky raken afgesneden

In het door Rusland bezette Oleshky, in de oblast Cherson, dreigt een ernstige humanitaire toestand. Sinds 26 mei zouden geen voedseltransporten de stad meer hebben bereikt. Voortdurende droneaanvallen, mijnen en niet-ontplofte munitie maken beweging binnen en buiten de stad zeer gevaarlijk. Mensen die konden vertrekken, schatten dat nog drie- tot vierduizend burgers in Oleshky verblijven, onder wie kinderen. De Verenigde Naties raamden in juni dat zich in het bredere gebied rond Oleshky mogelijk zesduizend burgers bevonden. Ook de sanitaire omstandigheden verslechteren. Bewoners kunnen overledenen niet altijd veilig begraven. Oekraïense en Russische vertegenwoordigers zouden eerder afspraken hebben gemaakt over een gezamenlijke evacuatie, maar volgens de Oekraïense ombudsman reageerde Rusland vervolgens niet langer en kwam er geen humanitaire operatie. Russische bezettingsautoriteiten verhinderen volgens Oekraïense bronnen hulpacties en evacuaties, terwijl zij Oekraïne verantwoordelijk stellen voor de toestand.

Politieke gevangenen ver van huis opgesloten

De Russische autoriteiten blijven Oekraïense politieke gevangenen uit bezette gebieden overplaatsen naar strafkolonies duizenden kilometers van hun woonplaats. Nadiya Hrekovka uit bezet Sebastopol werd naar strafkolonie nummer 7 in Oelan-Oede in Boerjatië gebracht, ruim vijfduizend kilometer van de Krim. Een Russische militaire rechtbank veroordeelde haar tot 22 jaar cel wegens terrorisme en verraad. Zij werd ervan beschuldigd een aanslag tegen militairen van de Zwarte Zeevloot te hebben georganiseerd. Volgens Oekraïense mensenrechtenbronnen leeft zij onder zware beperkingen en heeft zij nauwelijks contact met de buitenwereld. Dergelijke overplaatsingen treffen niet alleen de gevangenen. Familieleden moeten enorme afstanden overbruggen en ondervinden grote problemen om bezoeken, juridische bijstand of elementaire communicatie te regelen. In de bezette gebieden breidt Rusland tegelijk militaire opvoedingsprogramma’s voor kinderen uit, vergroot het de invloed van door de staat gecontroleerde media en dreigt gedwongen legerdienst als strafmiddel tegen inwoners met vermeende pro-Oekraïense opvattingen.

FPV-drones bedreigen het stadsleven in Zaporizhzhia

De zogenoemde menselijke jacht met FPV-drones, die eerder vooral uit Cherson werd gemeld, breidt zich uit richting Zaporizhzhia. Een FPV-drone wordt rechtstreeks bestuurd via een camera en kan een bewegend voertuig of een persoon blijven volgen. Een aanval op een passagiersbus in het district Kosmichnyi verwondde drie reizigers. In de stad, die vóór de grootschalige oorlog bijna 700.000 inwoners telde, worden routes van het openbaar vervoer en drukke verkeersassen daardoor kwetsbaar. Bestuurders en reizigers weten dat een kleine drone een bus kan volgen en het dak, de voorruit of de zijkant kan raken. In delen van de stad worden beschermnetten boven wegen aangebracht. Het stadsvervoer test waarschuwingsapparatuur voor chauffeurs en steviger glas. Volgens regionale cijfers wordt het grootste deel van de Russische FPV-drones onderschept, maar enkele toestellen die de verdediging passeren kunnen nog altijd slachtoffers maken en aanzienlijke schade veroorzaken. Gelaagde bescherming met detectie, elektronische storing, fysieke netten en snelle waarschuwingen wordt daarom steeds belangrijker. Onafhankelijke berichtgeving bevestigde dat dergelijke aanvallen het burgerleven in Zaporizhzhia treffen en dat voertuigen en infrastructuur doelwit werden.

Transport werd een steeds belangrijker doelwit

Treinen en bussen zijn sinds de sluiting van het Oekraïense luchtruim onmisbaar voor burgers, hulpdiensten, handel en evacuaties. Op woensdag 16 september troffen Russische drones een passagiersbus nabij Nikopol en een reizigerstrein in de oblast Mykolajiv. Bij de aanval op de bus kwamen vijf mensen om het leven. De 168 passagiers en personeelsleden op de trein konden worden geëvacueerd. In 2026 werden volgens de Oekraïense spoorwegmaatschappij al ruim 1.700 spoorinstallaties aangevallen. Dat is aanzienlijk hoger dan in eerdere jaren. Rusland richt zich daarmee op infrastructuur die zowel militaire logistiek als het dagelijkse burgerleven ondersteunt. Oekraïne valt op zijn beurt Russische spoorwegen, opslagplaatsen, raffinaderijen en militaire logistiek aan om de bevoorrading van het front te hinderen. De scheiding tussen economische infrastructuur en oorlogslogistiek wordt hierdoor steeds kleiner, terwijl burgers het grootste risico lopen wanneer transportmiddelen of stations geraakt worden. (reuters.com)

Oekraïne zocht een akkoord over energieaanvallen

President Volodymyr Zelensky sprak op zondag 20 september telefonisch met de Amerikaanse president Donald Trump. Daarna kondigde hij een ontmoeting aan tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York. Oekraïne stelde voor om aanvallen op energievoorzieningen, kritieke infrastructuur en voedseluitvoer wederzijds stop te zetten. Kiev gaf aan bereid te zijn zijn eigen langeafstandsaanvallen op Russische energie-installaties aan te passen wanneer Rusland hetzelfde doet. Moskou gaf vooraf geen duidelijk signaal dat het zijn luchtaanvallen wilde onderbreken. Voor Oekraïne is de energiekwestie dringend. Rusland heeft eerdere koude periodes gebruikt om elektriciteitscentrales, distributienetten en verwarmingsvoorzieningen aan te vallen. Oekraïne probeert daarom zijn energiesysteem weerbaarder te maken, terwijl de bevolking rekening houdt met nieuwe onderbrekingen. Tijdens hun gezamenlijke persmoment op dinsdag 22 september verklaarden Zelensky en Trump dat zij de oorlog wilden beëindigen. Concrete afspraken over een energiebestand werden toen niet bekendgemaakt.

Europa maakte 3,3 miljard euro vrij voor drones en raketten

Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen kondigde na een gesprek met Zelensky aan dat de Europese Unie 3,3 miljard euro zou uitbetalen voor de aanschaf van drones en raketten. De financiering moet de Oekraïense defensie versterken nu Rusland zijn luchtcampagne opvoert en Oekraïne tegelijk een eigen capaciteit voor langeafstandsaanvallen uitbouwt. De Verenigde Staten keurden daarnaast een mogelijke verkoop van luchtverdedigingsmaterieel ter waarde van 2,68 miljard dollar goed. Kiev blijft vooral vragen om systemen en onderscheppingsraketten die ballistische wapens kunnen bestrijden. Die nood wordt groter doordat Rusland ook aangepaste RM48U-oefenraketten als aanvalswapen inzet. Deze wapens zijn minder nauwkeurig dan Iskander-raketten, maar kunnen de Oekraïense verdediging uitputten en ernstige burgerslachtoffers veroorzaken. Rusland kan daardoor duurdere Iskanders, Zircons en Noord-Koreaanse KN-23-raketten bewaren voor latere aanvallen.

Europese sancties bleven bestaan, maar twee namen verdwenen

Op dinsdag 22 september bereikten de EU-landen een akkoord over de verlenging van sancties tegen ongeveer drieduizend Russische personen en organisaties. De maatregelen worden voortaan voor drie jaar verlengd in plaats van telkens voor zes maanden. Het akkoord kwam er pas nadat Alisher Usmanov en Mikhail Fridman van de sanctielijst werden verwijderd. Frankrijk drong aan op de schrapping van Usmanov. Luxemburg vroeg hetzelfde voor Fridman, die een schadeclaim van miljarden tegen het land heeft lopen. De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Andrii Sybiha reageerde bijzonder kritisch. De beslissing toont hoe nationale belangen en juridische procedures de Europese sanctiepolitiek beïnvloeden. Het grootste deel van het sanctiepakket bleef behouden, maar het verwijderen van twee prominente miljardairs zorgde voor twijfel over de politieke eensgezindheid waarmee Europa economische druk op Rusland wil blijven uitoefenen. (reuters.com)

Russische drones drukten ook op NAVO-landen

De gevolgen van de Russische luchtcampagne bleven niet binnen de Oekraïense grenzen. De Litouwse president Gitanas Nausėda bevestigde dat in de nacht van 14 op 15 september een Russische Gerbera-drone vanuit Belarus het Litouwse luchtruim binnenvloog. Aanvankelijk werd aangenomen dat Oekraïense elektronische storing het toestel van zijn koers had gebracht. Litouwen waarschuwde later dat Rusland drones mogelijk bewust laat afwijken om landen die Oekraïne steunen onder druk te zetten. Polen wijzigde zijn luchtverdedigingshouding. Poolse gevechtsvliegtuigen werden preventief ingezet wanneer Russische doelen zich nog boven centraal Oekraïne bevonden. De snellere straalaangedreven Geran-drones verkorten immers de reactietijd wanneer een toestel richting Pools luchtruim vliegt. Premier Donald Tusk verklaarde dat Rusland volgens inlichtingen aanvallen tegen landen aan de oostelijke NAVO-grens kan laten lijken op ongevallen. Ook wanneer een luchtruimschending niet doelbewust is, kan Rusland er informatie mee verzamelen over detectietijden, commandostructuren en de reactie van de NAVO.

De oorlog reikte verder dan Oekraïne

Een strategische analyse waarschuwde dat Rusland sabotage, brandstichting, cyberaanvallen, operaties tegen spoorwegen, bedreigingen tegen onderzeese kabels en schendingen van het NAVO-luchtruim niet afzonderlijk uitvoert. Samen kunnen deze activiteiten Europese defensiebedrijven, infrastructuur en steun aan Oekraïne verzwakken. Een afzonderlijk scenario onderzocht hoe Rusland een beperkte actie tegen de Estse grensstad Narva zou kunnen gebruiken om verdeeldheid binnen de NAVO uit te lokken. Dat scenario was uitdrukkelijk geen voorspelling en er waren geen aanwijzingen voor de troepenopbouw die voor een grootschalige invasie nodig zou zijn. De analyse maakt wel duidelijk dat Rusland niet noodzakelijk een groot gebied hoeft te bezetten om de geloofwaardigheid van artikel 5 te testen. Drones, elektronische oorlogvoering, sabotage en een beperkte grondactie kunnen al voldoende zijn om politieke twijfel te zaaien. De oorlog in Oekraïne is daardoor eveneens een praktische leerschool voor de toekomstige Europese verdediging.

Onbevestigde claim over Noord-Koreaanse raketten

In een van de ontvangen nieuwsbrieven stond dat Oekraïne in Siberië, op ongeveer zesduizend kilometer van de Oekraïense grens, een goederentrein met Noord-Koreaanse KN-23-raketten zou hebben vernietigd. De oorspronkelijke verwijzing kwam uit een bericht op Quora. Er werd geen betrouwbare officiële of onafhankelijke bevestiging gevonden. De bewering wordt daarom niet als vastgesteld feit opgenomen. Wel staat vast dat Noord-Korea Rusland eerder KN-23- en KN-24-raketten, artilleriemunitie en militair personeel heeft geleverd. In juli 2026 werd een Noord-Koreaanse raket gekoppeld aan een dodelijke Russische aanval op Radushne, al liep het forensische onderzoek naar de gevonden brokstukken toen nog. Dat Rusland Noord-Koreaanse wapens inzet, is dus geloofwaardig en gedocumenteerd. De specifieke bewering over de trein in Siberië blijft onbewezen.

Bronnen:
Institute for the Study of War, Russian Offensive Campaign Assessments van 16, 17, 18, 19, 21 en 22 september 2026
Institute for the Study of War, Russian Occupation Update van 17 september 2026
Institute for the Study of War, The Russian Military Campaign Against Europe: Defining the Threat
Institute for the Study of War, What a Limited Russian Incursion Into Estonia Might Look Like: A Narva Scenario
Hope For Ukraine, analyse over FPV-droneaanvallen in Zaporizhzhia
Reuters, Russische droneaanvallen op een bus en trein in Oekraïne
Reuters, FPV-aanvallen tegen burgers in Zaporizhzhia
Reuters, Russische inzet van aangepaste RM48U-raketten
Reuters, Zelensky en Trump bespreken een mogelijk energiebestand
Reuters, Europese financiering van 3,3 miljard euro voor Oekraïense drones en raketten
Reuters, verlenging van Europese sancties en schrapping van Usmanov en Fridman
Reuters, onderzoek naar het gebruik van Noord-Koreaanse raketten door Rusland

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)