Blue Deal geeft water opnieuw ruimte in West-Vlaanderen
23 september 2026
Investeringen tegen droogte en wateroverlast
West-Vlaanderen kreeg in 2025 bijkomende middelen voor waterveiligheid, bescherming tegen droogte en een beter beheer van waterlopen. De Blue Deal financierde grondverwervingen, baggerwerken, dijkherstel, sluizen, stuwen en projecten waarbij beken opnieuw bovengronds worden gebracht. De ingrepen liggen verspreid over de Westhoek, het IJzerbekken, de kust, Brugge, Kortemark, Waregem en Gullegem. In 2026 wordt de uitvoering voortgezet. Voor het IJzerbekken en de bijbehorende waterprojecten wordt drie miljoen euro extra ingezet boven op de reguliere investeringsmiddelen van de waterbeheerders. Voor het Leiebekken is eveneens drie miljoen euro extra gepland. Niet ieder project bevindt zich in dezelfde fase. Sommige werken zijn uitgevoerd, andere zijn begonnen of worden voorbereid. Grondaankopen moeten op verschillende plaatsen eerst de ruimte creëren die voor latere inrichting nodig is.
Westhoek kampt met twee waterproblemen
De Westhoek moet zich tegelijk wapenen tegen hevige regenval en langdurige droge periodes. Bij overvloedige neerslag moeten waterlopen voldoende water kunnen afvoeren en tijdelijk bergen. Wanneer regen lange tijd uitblijft, moet water juist langer in het gebied worden vastgehouden. In het kustgebied en de polders komt daar het risico op verzilting bij. Wanneer minder zoet water beschikbaar is, kan zout water verder binnendringen. Dat kan gevolgen hebben voor landbouwgronden, natuur en de bruikbaarheid van oppervlaktewater. De investeringen zijn daarom niet alleen gericht op een snelle afvoer. Hogere waterpeilen tijdens droge maanden, bijkomende opslagcapaciteit en een nauwkeuriger regeling van sluizen en stuwen maken eveneens deel uit van de aanpak.
Woningen en gronden verworven voor Weerbare Westhoek
Binnen het geïntegreerde investeringsprogramma Weerbare Westhoek werden in 2025 enkele woningen in overstromingsgevoelig gebied en bijkomende percelen verworven. De aankopen bereiden latere inrichtingswerken voor. Op plaatsen waar woningen niet op een haalbare manier tegen terugkerende overstromingen kunnen worden beschermd, kan een aankoop de mogelijkheid bieden om opnieuw ruimte voor water te maken. Ook gronden die te vaak onder water komen, kunnen worden aangekocht en ingericht als natte natuur of waterbergingsgebied. De verwerving van een perceel is daarbij nog niet hetzelfde als de uitvoering van de uiteindelijke werken. Ze maakt het wel mogelijk om waterlopen te verbreden, oevers anders in te richten of gronden tijdelijk water te laten opvangen.
Grote Beverdijkvaart moet water afvoeren en vasthouden
Aan de Grote Beverdijkvaart gingen in 2025 extra middelen naar een klimaatrobuuste inrichting. De werkzaamheden moeten de afvoercapaciteit bij hoge waterstanden verbeteren en tegelijk bijkomende ruimte creëren om water vast te houden. Door de inrichting van de bedding en de oevers kan het risico op schade door wateroverlast en droogte worden beperkt. Hogere waterpeilen tijdens droge periodes ondersteunen de buffercapaciteit, terwijl bij hevige regen voldoende afvoer nodig blijft. De ingreep draagt ook bij aan natte natuur en groenblauwe structuren. De uitvoering werd in 2026 voortgezet. Voor de Koolhofvaart wordt een gelijkaardige aanpak voorbereid.
Baggerwerken op de IJzer en het Lo-kanaal
De Vlaamse Waterweg voerde in 2025 baggerwerken uit op de IJzer en het Lo-kanaal. Slib dat zich op de bodem ophoopt, verkleint de beschikbare ruimte in een waterloop. Door het slib weg te halen, kan bij hoge waterstanden opnieuw een grotere hoeveelheid water worden afgevoerd. De baggerwerken op het Lo-kanaal behoren tot de ongeveer 75 kortetermijnacties binnen Weerbare Westhoek. Ze moeten helpen om overtollig water tijdens natte periodes sneller en veiliger weg te leiden. De werken aan de IJzer passen in dezelfde bredere aanpak, waarbij het watersysteem niet via één afzonderlijke ingreep maar via verschillende gerichte maatregelen wordt versterkt.
Dijkherstel en vernieuwde stuwen in het IJzergebied
In het Blankaartbekken werd de winterdijk hersteld. Ook de stuwcomplexen van Fintele en de Ganzepoot in Nieuwpoort werden vernieuwd. Het stuwsluiscomplex van Fintele speelt een belangrijke rol bij het regelen van waterpeilen en de afvoer in de Westhoek. De financiering werd in 2025 voorzien en de uitvoering verloopt gefaseerd. Voor 2026 staan ook aanpassingen aan een dijk en pompstations ter hoogte van de Blankaart gepland. Dijken, pompen en stuwen vervullen elk een andere functie, maar moeten als onderdelen van hetzelfde watersysteem werken. Pompen helpen water verplaatsen wanneer natuurlijke afvoer niet toereikend is, terwijl stuwen toelaten om het peil en de doorstroming gerichter te regelen.
Stormvloedkering in Nieuwpoort en bescherming in Blankenberge
Ook langs de kust werd in 2025 verder gewerkt aan waterveiligheid. De werkzaamheden aan de stormvloedkering op de IJzer in Nieuwpoort gingen van start. Zo’n kering moet bescherming bieden wanneer een hoge zeewaterstand en storm de druk op het achterland verhogen. In de haven van Blankenberge werd eveneens gewerkt aan een betere beveiliging tegen hoogwater. Deze kustprojecten hebben een ander technisch karakter dan de openlegging van een beek of de inrichting van een polderwaterloop, maar maken deel uit van dezelfde opdracht: woningen, bedrijven, landbouwgronden en openbare infrastructuur beter beschermen tegen wateroverlast.
Historische sluis Twee Speyen krijgt opnieuw een waterfunctie
In Brugge begon in 2025 de renovatie van de historische sluis Twee Speyen. De sluis vervult geen functie meer voor de scheepvaart, maar blijft belangrijk voor het waterbeheer in de Oudlandpolder. De vernieuwde stuw kan vanop afstand worden aangestuurd. Daardoor kan de watertoevoer nauwkeuriger worden geregeld en kan tijdens droge periodes zuiniger met het beschikbare water worden omgegaan. De werken lopen in 2025 en 2026. Het project toont hoe historische infrastructuur met aangepaste bediening opnieuw een actuele rol kan spelen in het waterbeheer.
Gaverbeek keert terug langs de Zuiderlaan
Langs de Zuiderlaan in Waregem begonnen in september 2025 de werkzaamheden om de Gaverbeek opnieuw open te leggen. Over een traject van ongeveer 180 meter krijgt de beek opnieuw daglicht, ruimte en natuurvriendelijke oevers. Langs het water komt ook een promenade. De bestaande ondergrondse koker krijgt volgens het projectplan een functie als buffer voor regenwater. De open beek moet bij hevige neerslag bijkomende ruimte geven aan het water en tegelijk het centrum vergroenen. In 2026 begint de Vlaamse Milieumaatschappij met een volgende uitvoeringsfase op basis van middelen die in 2025 beschikbaar werden gesteld.
Heulebeek opnieuw bovengronds in Gullegem
In Gullegem startte in mei 2025 de centrumvernieuwing waarbij de Heulebeek opnieuw zichtbaar wordt gemaakt. Rond de bovengrondse beek komen groen, verblijfsruimte en een natuurlijke speelplek. De werkzaamheden zullen meerdere jaren duren. De beek krijgt zo opnieuw een plaats in het dorpscentrum en krijgt meer ruimte om water te verwerken. Ook voor dit project is in 2026 een volgende fase voorzien. De ingreep dient zowel het waterbeheer als de inrichting van de publieke ruimte, zonder dat beide functies van elkaar worden losgekoppeld.
Krekebeek en Handzamevaart veranderen Kortemark
In het centrum van Kortemark werd het onthardings- en vergroeningsproject rond de Krekebeek in 2025 voortgezet. Verharding maakt plaats voor ruimte waar regenwater beter kan worden opgevangen en in de bodem kan dringen. De heraanleg sluit aan op de geplande openlegging van de Handzamevaart. Die volgende ingreep is voorzien vanaf 2026. Door beide projecten op elkaar af te stemmen, ontstaat een aaneengesloten groenblauwe structuur in het centrum. Het doel is om water opnieuw zichtbaar te maken, extra opslagcapaciteit te creëren en de omgeving beter bestand te maken tegen hitte en zware regenval.
Drie miljoen euro extra voor het IJzerbekken
In 2026 wordt drie miljoen euro extra uitgetrokken boven op de gewone investeringsmiddelen van de waterbeheerders. Het geld wordt hoofdzakelijk ingezet om bijkomende ruimte voor water te creëren. Enkele woningen in overstromingsgevoelig gebied dat niet afdoende kan worden beschermd, komen in aanmerking voor aankoop. Ook gronden die te vaak overstromen, kunnen worden verworven en omgezet in natte natuur. Daarnaast gaan de werkzaamheden aan de Grote Beverdijkvaart verder en wordt een gelijkaardige inrichting aan de Koolhofvaart voorbereid. In de regio Ieper wordt de kasteelgracht geruimd. Het wachtbekken Verdronken Weiden op de Ieperlee wordt geoptimaliseerd, zodat het zijn rol bij het tijdelijk opvangen van water beter kan vervullen.
Nog eens drie miljoen euro voor het Leiebekken
Voor het Leiebekken is in 2026 eveneens drie miljoen euro extra uit de Blue Deal voorzien. In een eerste deelgebied van het project rivierherstel Leie beginnen inrichtingswerken. In andere deelgebieden ligt de focus nog op de aankoop van gronden of op uitvoering door eigenaars waar dat mogelijk is. De fasering verschilt dus per gebied. Tegelijk wordt verder gewerkt aan de volgende fasen van de Gaverbeek in Waregem en de Heulebeek in Gullegem. Tegen eind 2026 of begin 2027 wordt naar verwachting begonnen met de openlegging van de Mandel in het Brugpark in Izegem. Dat project draagt de naam “Wandel op de Mandel”.
IJzervallei krijgt bijkomende ruimte voor water en natuur
In de IJzervallei werden in 2025 laaggelegen percelen aangekocht. Op zulke gronden kan bij hogere waterpeilen de bruikbaarheid onder druk komen te staan. Door gerichte aankopen kan ruimte ontstaan voor waterberging en natuurontwikkeling. Dat kan de druk op andere gebieden verminderen wanneer veel neerslag in korte tijd valt. Tijdens droge periodes kunnen natte zones water langer vasthouden. De aankoop vormt de voorbereidende stap; de concrete inrichting volgt volgens de planning en de kenmerken van ieder terrein.
Geen enkel project staat op zichzelf
De projecten verschillen sterk in schaal en uitvoering. Baggerwerken maken bestaande waterlopen opnieuw beter bruikbaar voor afvoer. Dijken, stuwen en pompen regelen bescherming en waterpeilen. Opengelegde beken geven water opnieuw plaats in bebouwde centra. Grondaankopen creëren ruimte voor berging en natte natuur. De investering in Twee Speyen richt zich dan weer op een nauwkeuriger geregelde watertoevoer naar de Oudlandpolder. Samen moeten die ingrepen West-Vlaanderen beter voorbereiden op periodes met te veel én te weinig water. De uitvoering vraagt samenwerking tussen Vlaamse waterbeheerders, lokale besturen, landbouwers, natuurorganisaties, eigenaars en inwoners.
Voortgang moet per project worden beoordeeld
De rapportering over 2025 maakt een onderscheid tussen gerealiseerde werken, lopende projecten, toegekende financiering en voorbereidende aankopen. Dat onderscheid is belangrijk. Financiering betekent niet automatisch dat alle werkzaamheden al zijn uitgevoerd. Ook een grondverwerving is een voorbereidende stap en nog geen afgewerkt waterbergingsgebied. Bij de beoordeling van de Blue Deal zal daarom niet alleen naar aangekondigde budgetten moeten worden gekeken, maar ook naar de uitvoering op het terrein, de timing en de uiteindelijke effecten op waterveiligheid, beschikbaarheid van zoet water en bescherming tegen droogte.
Bronnen:
Kabinet van Vlaams minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns – “Blue Deal versterkte West-Vlaanderen in 2025: extra investeringen tegen droogte en overstromingen”
Voortgangsrapportage Blue Deal 2.0 over 2025
Vlaamse Milieumaatschappij – Waterberging en afvoercapaciteit in de Westhoek
Weerbare Westhoek
Vlaamse Landmaatschappij – Renovatie van historische sluis Twee Speyen
Stad Waregem – Gaverbeek
Gemeente Wevelgem – Centrumvernieuwing Gullegem
Gemeente Kortemark – Groenblauwe dooradering
Jo Brouns – Blue Deal-projecten en voortgang
Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)
