Straatsburgse week brengt defensie, werk, koopkracht en de volgende EU-begroting bijeen

7 oktober 2026

Het Europees Parlement werkt deze week in Straatsburg een agenda af die rechtstreeks raakt aan werk, defensie, energie, koopkracht, landbouw, digitale bescherming, democratie en mensenrechten. Op maandag 5 oktober begon de plenaire vergadering met Oekraïne, gezondheid op het werk en illegale geneesmiddelen. Dinsdag volgden stemmingen over bescherming tegen gevaarlijke stoffen en een nieuw programma voor defensie-innovatie. Op woensdag 7 oktober verschuift het zwaartepunt naar de Europese meerjarenbegroting voor 2028-2034, de stijgende kosten van het dagelijkse leven, corruptiebestrijding, mensenrechten en steun voor werknemers die hun baan verloren. Ook de toekomst van uitbreiding, de energiekoers en de bescherming van kinderen op sociale media zorgen voor politieke discussie in en rond het Parlement. Het overzicht van de plenaire werkzaamheden bevestigt dat de vergaderperiode van 5 tot en met 8 oktober tientallen debatten en stemmingen telt. Legislative Observatory

Nieuwe Europese regels tegen gevaarlijke stoffen op het werk

Het Parlement keurde op dinsdag 6 oktober nieuwe regels goed voor werknemers die tijdens hun werk worden blootgesteld aan kankerverwekkende, mutagene of voor de voortplanting schadelijke stoffen. De tekst kreeg 499 stemmen voor, 49 tegen en 104 onthoudingen. Het gaat om de zesde herziening van de Europese richtlijn over dergelijke stoffen. Voor kobalt en anorganische kobaltverbindingen komen nieuwe grenswaarden. Kobalt wordt onder meer gebruikt bij batterijproductie. Ook voor polycyclische aromatische koolwaterstoffen, die voorkomen bij de productie van staal, ijzer en aluminium, en voor 1,4-dioxaan uit de chemische en textielsector komen nieuwe grenzen. Voor isopreen wordt een grens voor langdurige beroepsmatige blootstelling ingevoerd. De Europese Commissie moet ook bekijken of voor stoffen in lasrook verdere grenswaarden nodig zijn. De regels waren eerder voorlopig overeengekomen tussen Parlement en Raad. EPRS Website

De regeling gaat verder dan grenswaarden. Wanneer blootstelling niet onder een vastgelegde grens kan worden gebracht, worden de bepalingen over persoonlijke beschermingsmiddelen verduidelijkt. Werknemers moeten dan onder meer toegang hebben tot regelmatige pauzes op plaatsen zonder besmettingsrisico. Brandweerlieden en andere hulpverleners krijgen specifieke bescherming omdat zij tijdens interventies met uiteenlopende gevaarlijke stoffen in contact kunnen komen. Opleiding wordt eveneens opgenomen voor werknemers die beroepsmatig met carcinogene, mutagene of reprotoxische stoffen werken, waaronder personeel dat met risicovolle geneesmiddelen omgaat.

Volgens de ramingen die bij het dossier horen, kunnen de nieuwe bepalingen over een periode van veertig jaar ongeveer 1.700 gevallen van longkanker en ongeveer 19.000 andere ziekten helpen voorkomen. Jaarlijks zouden in de Europese Unie ongeveer 120.000 werknemers beroepskanker krijgen na blootstelling aan carcinogene stoffen. Ongeveer 80.000 mensen zouden jaarlijks overlijden door beroepsmatige blootstelling aan dergelijke stoffen. De lidstaten krijgen na de inwerkingtreding twee jaar om de nieuwe bepalingen in nationale wetgeving om te zetten. Voor een aantal blootstellingsgrenzen gelden langere overgangsperioden.

Belgische rapporteur Liesbet Sommen krijgt dossier door Parlement

De Belgische EVP-Europarlementariër Liesbet Sommen is rapporteur voor de herziening. Zij koppelt de nieuwe grenswaarden aan preventie van beroepskanker en aan rechtszekerheid voor werkgevers. Bedrijven krijgen tijd om zich aan de normen aan te passen, terwijl voor werknemers strengere blootstellingsgrenzen gaan gelden. Vanuit de Groenen wees Saskia Bricmont in haar communicatie rond deze plenaire week ook op blootstelling aan PFAS. Zij verwees naar onderzoek van de Groenen/EVA-fractie waarbij PFAS werden onderzocht bij onder anderen brandweerlieden, arbeiders en landbouwers. De stemming over de richtlijn zelf gaat echter over de specifieke stoffen die in de zesde herziening zijn opgenomen.

115 miljoen euro voor snelle defensie-innovatie

Op dezelfde dinsdag stemde het Europees Parlement in met AGILE, een nieuw Europees programma voor defensie-innovatie met een budget van 115 miljoen euro. De regeling richt zich vooral op kleine en middelgrote ondernemingen, start-ups en scale-ups die werken aan nieuwe defensietechnologie. Het Parlement en de Raad bereikten in juli 2026 al een voorlopig akkoord over het programma. De achterliggende redenering is dat technologische ontwikkeling op het slagveld sneller verloopt dan klassieke Europese subsidiemechanismen kunnen volgen.

AGILE moet daarom een versnelde procedure krijgen waarbij de periode tot de toekenning van een subsidie ongeveer vier maanden kan bedragen. Projecten moeten toegang kunnen krijgen tot financiële middelen, testen en certificering. Lidstaten kunnen mee aangeven welke capaciteiten zij nodig hebben. Civiele technologie die bruikbaar kan worden gemaakt voor defensietoepassingen valt eveneens binnen het toepassingsgebied. Het programma voorziet ook contacten tussen kleinere technologiebedrijven en grote defensieproducenten, zodat producten die met Europese steun worden ontwikkeld sneller een afnemer kunnen vinden.

De veiligheidsomgeving sinds de Russische invasie van Oekraïne vormt de directe achtergrond van het programma. Vanuit verschillende fracties wordt AGILE gezien als een manier om de afstand tussen een prototype en daadwerkelijk militair gebruik kleiner te maken. Rapporteur Tonino Picula van S&D, Ivars Ijabs van Renew Europe en commissievoorzitters Marie-Agnes Strack-Zimmermann en Borys Budka koppelden het programma aan Europese productiecapaciteit, Oekraïne en het tempo waarmee defensietechnologie beschikbaar moet komen. Het Parlement heeft de tekst aangenomen; de formele afronding loopt verder via de Europese wetgevingsprocedure.

Oekraïne blijft op de agenda

De oorlog in Oekraïne stond al bij de opening van de plenaire week op maandag 5 oktober op de agenda. Europarlementariërs bespraken de humanitaire toestand met de naderende koude maanden en de aanhoudende Russische aanvallen op steden en civiele infrastructuur. De politieke fracties brachten hun standpunten naar voren over verdere Europese steun.

De ECR-fractie stelde in haar eigen communicatie dat steun aan Oekraïne volgens haar zowel vanuit humanitair oogpunt als vanuit de Europese veiligheidsbelangen moet worden bekeken. Małgorzata Gosiewska waarschuwde volgens de fractie dat de situatie in Oekraïne niet als een permanente toestand mag worden aanvaard. De boodschap past in de discussie over militaire steun, energievoorziening en de weerbaarheid van Oekraïense infrastructuur.

Europese energiekoers verdeelt fracties

Energie vormt deze week een ander terugkerend onderwerp. De stijgende prijzen en de afhankelijkheid van ingevoerde energie worden door verschillende politieke families anders ingevuld. Saskia Bricmont van Ecolo pleit voor een snellere beweging richting hernieuwbare energie en een verdere afbouw van fossiele brandstoffen. Zij koppelt energieafhankelijkheid aan geopolitieke risico’s en aan de facturen van gezinnen.

ECR-covoorzitter Nicola Procaccini kiest een andere invalshoek. Hij wil dat Europa meer eigen energie produceert, ongeacht de bron, en vindt dat energiebeleid volgens zijn fractie te sterk rond decarbonisatie wordt opgebouwd. Procaccini uit ook kritiek op de kosten van het Europese emissiehandelssysteem voor bedrijven die concurreren met ondernemingen buiten de EU. De verschillende standpunten tonen hoe dezelfde vraag naar minder afhankelijkheid tot uiteenlopende beleidsvoorstellen leidt.

Woensdag staat ook een debat gepland over een belasting op extra winsten van vervuilende bedrijven. Dat debat werd gevraagd door de Groenen. Bricmont pleit ervoor zulke winsten te gebruiken om huishoudens te helpen en de druk van energieprijzen te verlagen. Het gaat op woensdag om een politiek debat en niet om een reeds aangenomen Europese belasting.

Kosten van wonen, energie en vervoer naar de plenaire zaal

Op woensdag 7 oktober bespreekt het Parlement vanaf 10.30 uur de kosten van het dagelijkse leven. Europarlementariërs spreken met Europees commissaris Dan Jørgensen en Thomas Byrne namens het Ierse voorzitterschap van de Raad. Wonen, energie en vervoer worden daarbij uitdrukkelijk genoemd. Het Parlement wil bespreken welke maatregelen huishoudens, kleine bedrijven en lokale structuren kunnen helpen wanneer vaste kosten een steeds groter deel van het inkomen innemen.

Dat koopkrachtdebat raakt aan verschillende andere onderwerpen van deze week. Energieprijzen spelen mee, maar ook werkzekerheid, huisvesting en de toekomstige Europese begroting. De Portugese premier Luís Montenegro bracht huisvesting dinsdag eveneens ter sprake tijdens zijn optreden in het Parlement. Hij vroeg Europese ondersteuning bij het vereenvoudigen van procedures, met respect voor nationale en lokale bevoegdheden.

Cora-werknemers krijgen Europees dossier op de stemlijst

Voor België springt de geplande Europese steun voor voormalige werknemers van Cora in het oog. De sluiting van de Belgische hypermarkten trof volgens de communicatie rond het dossier 1.257 werknemers. Op woensdag staat Europese steun uit het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering op de stemlijst.

Er is 3,82 miljoen euro Europese financiering voorzien. Dat bedrag zou 85 procent van de kosten van de geplande maatregelen dekken. Het geld kan worden gebruikt voor begeleiding naar ander werk, opleiding, omscholing, hulp bij het starten van een onderneming en bepaalde uitkeringen. Een derde van de beoogde begunstigden is ouder dan 54 jaar. Acht op de tien hebben volgens de meegedeelde cijfers maximaal een diploma hoger secundair onderwijs.

Yvan Verougstraete van Les Engagés koppelt de Europese steun aan de opdracht om werknemers na een herstructurering opnieuw naar werk te begeleiden. Federaal Kamerlid Aurore Tourneur wijst vanuit dezelfde partij op de gezinnen en loopbanen achter de ontslagcijfers. Saskia Bricmont noemt de Europese tussenkomst gunstig voor de ontslagen werknemers, maar koppelt de sluitingen vanuit haar politieke visie aan de werking van de huidige internationale economie. De stemming vindt woensdag plaats; vooraf kan dus niet als vaststaand worden geschreven dat het Parlement het geld al definitief heeft goedgekeurd.

Langetermijnbegroting 2028-2034 schuift naar voor

Vanaf 9.00 uur op woensdag bespreekt het Parlement met Europees commissaris Piotr Serafin en Thomas Byrne namens het Ierse voorzitterschap het volgende meerjarig financieel kader voor 2028 tot 2034. Defensie en veiligheid, concurrentievermogen, cohesie en landbouw staan als kerngebieden in de discussie. Het Parlement heeft eerder al een eigen onderhandelingspositie vastgelegd. Daarin wordt gepleit voor een begroting ter grootte van 1,27 procent van het bruto nationaal inkomen van de EU, waarbij de aflossing van schulden uit NextGenerationEU buiten de gewone uitgavenplafonds zou vallen. In april stemde het Parlement voor een bedrag van 1,78 biljoen euro in prijzen van 2025 voor de periode 2028-2034. Europees Parlement

Het Parlement vraagt geld voor nieuwe beleidsdoelen zonder klassieke uitgaven voor landbouw en cohesie uit te hollen. De financiering van defensie, concurrentievermogen en veiligheid legt extra druk op de begroting. Het Parlement wil ook nieuwe eigen inkomsten voor de Europese Unie. De uiteindelijke meerjarenbegroting moet door de regeringen in de Raad unaniem worden goedgekeurd en heeft de instemming van het Europees Parlement nodig. European Parliament Website

Luís Montenegro vraagt modernisering van Europese begroting

De Portugese premier Luís Montenegro sprak dinsdag 6 oktober in het kader van de reeks This is Europe. Hij koppelde het volgende meerjarig financieel kader aan concurrentievermogen, cohesie, energie en investeringen. Volgens Montenegro moeten mechanismen die voor vroegere economische omstandigheden werden ontworpen worden herzien. Hij wil ook vooruitgang met de Europese spaar- en investeringsunie en met de bankenunie.

Montenegro wees op de invloed van kunstmatige intelligentie op de arbeidsmarkt en op de nood aan investeringen die goedbetaalde banen kunnen ondersteunen. Bij energie vroeg hij om een gecoördineerde Europese koers die de afhankelijkheid van landen buiten de EU vermindert. Voor migratie verdedigde hij het Portugese model waarin controle wordt gekoppeld aan integratie. Fracties in het Parlement reageerden met uiteenlopende accenten rond begroting, huisvesting, migratie, energie en concurrentievermogen.

Uitbreiding brengt discussie over veto’s opnieuw naar boven

Ook de toekomstige uitbreiding van de Europese Unie is deze week onderwerp van discussie. Volgens informatie die Hilde Vautmans verspreidde, wil de Europese Commissie strengere garanties voor toekomstige lidstaten. Nieuwe lidstaten zouden gedurende vijftien jaar sneller met sancties kunnen worden geconfronteerd wanneer zij de rechtsstaat, democratische regels of Europese afspraken schenden. Daarbij wordt gesproken over mogelijkheden om stemrecht of Europese middelen te beperken.

Vautmans steunt uitbreiding onder de voorwaarde dat de interne besluitvorming van de Unie wordt hervormd. Zij wil het vetorecht op terreinen zoals sancties en defensie verder beperken. Ze verwijst naar de problemen die ontstaan wanneer één regering een beslissing van de andere lidstaten kan blokkeren. Servië wordt door haar genoemd in verband met het niet volgen van Europese sancties tegen Rusland. Dit zijn standpunten van Vautmans binnen het debat over uitbreiding; de uiteindelijke regels voor nieuwe lidstaten zijn onderwerp van Europese onderhandelingen.

Kinderen op sociale media worden nieuw Europees dossier

Yvan Verougstraete bracht dinsdag een ander dossier naar voren: bescherming van kinderen en jongeren online. Volgens zijn communicatie besprak het Europees Parlement voor het eerst een voorstel van de Commissie over strengere bescherming van minderjarigen op digitale platforms. In het voorstel wordt volgens Verougstraete gesproken over vijftien jaar als minimumleeftijd voor een zelfstandig sociaalmedia-account, met begeleide accounts tussen dertien en vijftien jaar en geen accounts voor kinderen jonger dan dertien jaar.

Verougstraete wil dat de verantwoordelijkheid niet hoofdzakelijk bij ouders terechtkomt. Platforms zouden hun diensten volgens hem zo moeten ontwerpen dat kinderen beter worden beschermd bij aanbevelingen, contacten, meldingen en mechanismen die gebruikers langer online houden. Leeftijdscontrole moet volgens zijn standpunt bruikbaar zijn zonder een systeem op te bouwen waarin extra persoonsgegevens van kinderen worden verzameld. Hij verwijst ook naar federaal minister van Digitalisering Vanessa Matz, die in België al werkt rond leeftijdsgrenzen, leeftijdscontrole en verantwoordelijkheid van platforms.

Mentale gezondheid op het werk en algoritmisch management

Maandag behandelde het Parlement ook psychosociale risico’s op de werkvloer. Stress, burn-out, depressie, intimidatie en andere werkgerelateerde psychische problemen staan in dat dossier. Een deel van het debat gaat over nieuwe vormen van personeelsbeheer waarbij algoritmen en artificiële intelligentie worden ingezet.

Saskia Bricmont pleit voor Europese wetgeving met regelmatige evaluaties van psychosociale risico’s, regels tegen geweld en intimidatie, toezicht op algoritmische personeelssturing en een recht op deconnectie. Zij vraagt ook aandacht voor vrouwen die met intimidatie of geweld op de werkvloer te maken krijgen en voor risico’s die voortkomen uit extreme weersomstandigheden. Het Parlement bespreekt hiermee een terrein waar bestaande nationale regels tussen lidstaten verschillen.

Illegale geneesmiddelen via internet

Een ander debat van maandag ging over illegale en vervalste geneesmiddelen die via internet worden verkocht. Europarlementariërs bespraken met Europees commissaris Olivér Várhelyi hoe handhaving en grensoverschrijdende samenwerking kunnen worden verbeterd. De verkoop van geneesmiddelen via digitale kanalen maakt nationale controle moeilijker wanneer verkopers, servers, betalingen en consumenten zich in verschillende landen bevinden. Het Parlement richt zich in dit dossier op bescherming van patiënten en betere samenwerking tussen bevoegde instanties.

Landbouwcommissie vraagt soepelere regels

Ook de Europese landbouwsector komt deze week aan bod. De Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling stemde met 37 stemmen voor, zeven tegen en één onthouding voor voorstellen om Europese promotieprogramma’s voor landbouw- en voedingsproducten eenvoudiger toegankelijk te maken. Kleine landbouwbedrijven, kmo’s en organisaties uit landelijke of economisch zwakkere gebieden moeten gemakkelijker toegang krijgen tot financiering.

De commissie wil dat campagnes na goedkeuring kunnen worden aangepast wanneer marktomstandigheden of geopolitieke omstandigheden veranderen. Geld zou ook makkelijker tussen programma’s en sectoren kunnen verschuiven wanneer bepaalde budgetten weinig worden gebruikt en elders meer aanvragen liggen. Projecten waarbij verschillende landen samenwerken kunnen een groter aandeel krijgen. Voor promotie buiten de EU wil de commissie het Europese label Enjoy, it’s from Europe laten samengaan met de vermelding van het land van oorsprong. Vlees en wijn blijven volgens het aangenomen commissiestandpunt in aanmerking komen voor promotieprogramma’s.

Democratische weerbaarheid en buitenlandse inmenging

De bijzondere commissie voor het European Democracy Shield kwam deze week in Straatsburg bijeen met Alain Berset, secretaris-generaal van de Raad van Europa. Centraal stond het New Democratic Pact for Europe. Onderwerpen waren achteruitgang van democratische normen, dalend vertrouwen in instellingen, desinformatie, politieke polarisatie, buitenlandse inmenging en druk op de rechtsstaat.

Thomas Byrne bracht namens het Ierse voorzitterschap de plannen van de Raad rond democratische weerbaarheid naar het Parlement. Het Ierse programma besteedt aandacht aan deelname van burgers, de uitvoering van het European Democracy Shield en de geplande oprichting van een Europees centrum voor democratische weerbaarheid. Op woensdag volgt nog een afzonderlijk debat over de eerste Europese strategie tegen corruptie. Europees commissaris Michael McGrath wordt daarover bevraagd. Een resolutie staat donderdag ter stemming.

Iran, Georgië en Azerbeidzjan in spoeddebatten

Mensenrechten komen woensdagavond vanaf 19.00 uur aan bod. Het Parlement bespreekt met Europees commissaris Jessika Roswall de toestand in Iran, met bijzondere aandacht voor Taraneh Rahimi en Leila Abolhasani. Ook pogingen van Georgian Dream om oppositiepartijen in Georgië te verbieden staan op de agenda.

Een derde debat gaat over politieke gevangenen in Azerbeidzjan, waaronder Ali Karimli en Anar Mammadli. Resoluties over deze dossiers zijn voor donderdag voorzien. Het Parlement gebruikt dergelijke debatten om zijn politieke positie over mensenrechten en rechtsstaat vast te leggen; de resoluties hebben niet dezelfde juridische werking als een Europese verordening of richtlijn.

Twintig jaar na de moord op Anna Politkovskaya

Op maandag 5 oktober stond in Straatsburg ook de Russische journaliste en mensenrechtenactiviste Anna Politkovskaya centraal. Zij werd op 7 oktober 2006 in Moskou doodgeschoten. Twintig jaar later organiseerden de Subcommissie mensenrechten en de delegatie voor de betrekkingen met Rusland een bijeenkomst over haar werk en over vrijheid en straffeloosheid in Rusland.

Haar kleindochter Anna Victoria Politkovskaya, VN-speciaal rapporteur Mariana Katzarova en Kirill Martynov, hoofdredacteur van Novaya Gazeta Europe, namen deel. Politkovskaya schreef jarenlang over mensenrechtenschendingen in Rusland, Tsjetsjenië en de noordelijke Kaukasus en ondersteunde slachtoffers van schendingen. Haar herdenking valt in een plenaire week waarin Rusland, Oekraïne, politieke gevangenen en democratische rechten voortdurend op verschillende agenda’s terugkeren.

Debat over islamistische beïnvloeding

Woensdagmiddag staat om 16.15 uur ook een debat gepland over islamistische beïnvloeding en het netwerk van de Moslimbroederschap. Europarlementariërs spreken daarover met Europees commissaris Magnus Brunner en Thomas Byrne namens de Raad. Een resolutie staat donderdag ter stemming. Omdat het debat en de stemming nog moeten plaatsvinden, ligt de uiteindelijke tekst bij publicatie van dit overzicht nog niet vast.

EU en China opnieuw onderwerp van stemming

Woensdag staan de politieke betrekkingen tussen de Europese Unie en China eveneens op de stemagenda. De relatie met China raakt aan handel, industrie, geopolitiek en economische afhankelijkheden. De stemming maakt deel uit van een agenda waarop ook consulaire bescherming voor EU-burgers zonder eigen diplomatieke vertegenwoordiging in derde landen en steun aan ontslagen werknemers in België, Spanje en Finland voorkomen.

Wil je onze redactie ondersteunen? Dat kan hieronder.

https://ko-fi.com/andyvermaut

https://buymeacoffee.com/andyvermaut

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)