Traditie moet leven, anders wordt ze een museumstuk (opinie)

Ik heb een groot gedeelte van mijn leven traditionele Japanse krijgskunsten beoefend. Mijn parcours bracht mij naar trainingen en bijeenkomsten in verschillende Europese landen, de Verenigde Staten en Japan. Daardoor heb ik veel nagedacht over het begrip traditie. Sommige mensen denken dat traditie betekent dat alles precies moet blijven zoals het vroeger was. Anderen willen tradities zo snel aanpassen aan moderne voorkeuren dat er nauwelijks nog iets van hun oorsprong overblijft. Volgens mij schieten beide houdingen tekort. Een levende traditie kent haar oorsprong, respecteert haar principes en begrijpt waarom bepaalde vormen bestaan. Maar ze wordt beoefend door levende mensen in een veranderende wereld. Budo is daar een mooi voorbeeld van. De maatschappelijke omstandigheden waarin veel krijgskunsten ontstonden, bestaan vandaag niet meer. We leven niet als samoerai in het feodale Japan. Toch kunnen principes zoals discipline, houding, respect, concentratie en zelfbeheersing vandaag nog steeds iets betekenen. De kunst bestaat erin die waarden door te geven zonder te doen alsof de geschiedenis stilstaat. Mijn internationale ervaringen hebben mij laten zien hoe een Japanse traditie verschillende culturele omgevingen kan bereiken. In België wordt zij anders ontvangen dan in Japan. In Frankrijk ontstaan andere accenten dan in de Verenigde Staten. Dat hoeft geen probleem te zijn zolang mensen weten wat zij aan het veranderen zijn en waarom. Het gevaar ontstaat wanneer men alleen de uiterlijke vormen bewaart zonder hun betekenis te begrijpen. Dan wordt traditie theater. Mensen dragen dezelfde kleding, gebruiken Japanse termen en herhalen ceremonies, maar weten niet meer wat erachter zit. Het andere gevaar is dat men alles verwijdert wat moeilijk, oud of ongewoon lijkt en alleen behoudt wat commercieel aantrekkelijk is. Dan verliest een krijgskunst haar karakter. Ik pleit daarom voor kennis vóór verandering. Bestudeer eerst de geschiedenis. Begrijp de techniek. Leer waarom etiquette bestaat. Vraag daarna welke elementen vandaag nog dezelfde functie hebben en welke in een andere context moeten worden geïnterpreteerd. Dat principe geldt trouwens niet alleen voor Budo. Ook wetenschappelijke, militaire, culturele en maatschappelijke instellingen hebben tradities. Niet elke traditie verdient eeuwig behoud, maar geen enkele traditie verdient het om zonder begrip te worden weggegooid. Traditie is voor mij geen bevel uit het verleden. Het is een gesprek tussen generaties. Wij ontvangen iets, bestuderen het, voegen onze ervaring eraan toe en geven het door. Wanneer dat gesprek stopt, sterft de traditie, ook wanneer de uiterlijke vorm nog bestaat.

Antonio Lo Cascio