Oorlog en vrede komen samen in Kortrijk: ruim 160 uitvoerders brengen de gevolgen van oorlog en het verlangen naar vrede tot leven
22 oktober 2026
Kortrijk wordt op zaterdag 28 en zondag 29 november 2026 het decor van een grootschalige muzikale uitvoering over oorlog, menselijk leed en het verlangen naar vrede. Het Kortrijks Symfonisch Orkest brengt in de Sint-Elisabethkerk samen met de koren Altra Voce, Laidos en Qui-Vive het concertproject ‘Oorlog & Vrede’. Ruim 160 muzikanten en zangers werken mee aan de twee voorstellingen, met sopraan Romane Cabaret, bariton Leander Carlier en verteller Carlo Siau. Onder leiding van dirigent Bart Van Beneden brengen zij composities van Ralph Vaughan Williams, Rudolf Mauersberger, Gustav Mahler, Dmitri Shostakovich en Lili Boulanger. De muziek voert het publiek langs de verwoesting van Dresden tijdens de Tweede Wereldoorlog, de dreiging van een militaire invasie, persoonlijke gevoelens van angst en eenzaamheid en de menselijke behoefte aan vrede. Het project sluit aan bij een wereld waarin de oorlog in Oekraïne, het geweld in Gaza en andere gewapende conflicten het leven van burgers blijven ontwrichten.
Ruim 160 muzikanten en zangers op één podium
Het Kortrijks Symfonisch Orkest bundelt voor ‘Oorlog & Vrede’ de krachten met drie koren die samen één groot koor vormen. Altra Voce, Laidos en Qui-Vive leveren de vocale bezetting voor verschillende werken waarin koorzang een centrale plaats inneemt. Sopraan Romane Cabaret en bariton Leander Carlier verzorgen de solopartijen, terwijl Carlo Siau als verteller het gesproken woord een plaats geeft tussen de muzikale onderdelen. Bart Van Beneden neemt de muzikale leiding op zich. Het concert brengt verschillende uitvoeringsvormen samen. Sommige composities worden uitsluitend door het orkest gespeeld, andere zijn geschreven voor een solist met orkest, terwijl de drie koren zowel zonder instrumentale begeleiding als samen met het volledige orkest optreden. In het centrale werk, ‘Dona Nobis Pacem’, komen de twee zangsolisten, het grote koor en het orkest samen. De omvang van het ensemble maakt het mogelijk om een programma uit te voeren dat zowel persoonlijke gevoelens als collectieve ervaringen van oorlog en verlies behandelt.
Oorlog in Oekraïne en Gaza geeft het concert een actuele achtergrond
De oorlog in Oekraïne en het geweld in Gaza maken duidelijk waarom het verlangen naar vrede het centrale onderwerp van de concerten vormt. Op verschillende plaatsen in de wereld worden burgers geconfronteerd met bombardementen, verlies van familieleden, vernieling van woningen en onzekerheid over hun toekomst. Achter militaire gebeurtenissen gaan persoonlijke levens schuil die ingrijpend veranderen door beslissingen en gebeurtenissen waarop de betrokken burgers vaak nauwelijks invloed hebben. De muziek die in Kortrijk wordt uitgevoerd, is grotendeels afkomstig uit de twintigste eeuw en behandelt ervaringen die ook bij vroegere oorlogen een plaats kregen. De vernietiging van steden, angst voor een naderende vijand, verdriet na menselijke verliezen en de hoop op een bestaan zonder geweld keren in verschillende composities terug. Door werken uit uiteenlopende historische omstandigheden samen te brengen, krijgt het publiek te horen hoe componisten met dergelijke ervaringen omgingen. Het concert beperkt zich daarbij niet tot muziek over oorlogsgeweld. Ook stilte, afzondering, levensbeschouwing en het verlangen naar menselijkheid krijgen een plaats.
De vernietiging van Dresden in 1945 klinkt door in de openingsmuziek
Het concert begint met ‘Wie liegt die Stadt so wüst’ van de Duitse componist Rudolf Mauersberger. Dit koorwerk ontstond in de nasleep van het bombardement op Dresden in februari 1945. Tijdens die aanvallen werd een groot deel van de stad verwoest en kwamen duizenden mensen om het leven. Mauersberger reageerde op de gebeurtenissen met een compositie waarin het verdriet over de vernietiging van de stad centraal staat. De drie koren voeren het werk a capella uit, zonder begeleiding van het orkest. De menselijke stem draagt dus de volledige muzikale uitdrukking. De keuze voor dit openingswerk plaatst de gevolgen van oorlog vanaf het begin op de voorgrond. Dresden staat daarbij voor een stad waarvan het dagelijkse leven door bombardementen werd verwoest. Huizen, gebouwen en vertrouwde plaatsen verdwenen, terwijl de overlevenden met de gevolgen van het geweld moesten verderleven. Mauersbergers muziek vormt een herinnering aan die gebeurtenissen en geeft het concert een ingetogen begin. De koorzangers van Altra Voce, Laidos en Qui-Vive brengen deze compositie gezamenlijk, voordat het programma overgaat naar werken waarin het orkest en de solisten een grotere plaats krijgen.
Gustav Mahler verplaatst de aandacht naar het hemelse leven
Na de muziek over de vernietiging van Dresden volgt ‘Das Himmlische Leben’ uit de Vierde Symfonie van Gustav Mahler. Sopraan Romane Cabaret vertolkt deze compositie met begeleiding van het Kortrijks Symfonisch Orkest. Het werk voert het publiek naar een voorstelling van het hemelse bestaan. De muzikale sfeer en de inhoud verschillen daardoor sterk van het openingswerk. Waar Mauersberger rechtstreeks verwijst naar de gevolgen van bombardementen, krijgt bij Mahler een voorstelling van een andere werkelijkheid een plaats. De sopraan draagt de tekst en wordt daarbij begeleid door het orkest. De menselijke stem staat nu afzonderlijk tegenover de instrumentale bezetting, in tegenstelling tot de gezamenlijke koorzang waarmee het concert begint. Binnen het programma biedt deze compositie een moment waarop het verlangen naar een bestaan zonder aardse ellende centraal komt te staan. De muziek vormt zo een overgang tussen de herinnering aan historische vernietiging en andere manieren waarop componisten vragen over leven, lijden en menselijke verwachtingen hebben behandeld.
Shostakovich laat de dreiging van een militaire invasie horen
Een heel andere muzikale wereld verschijnt met ‘Invasie’, afkomstig uit het eerste deel van de Zevende Symfonie van Dmitri Shostakovich. Dit werk wordt uitsluitend door het Kortrijks Symfonisch Orkest uitgevoerd. De Zevende Symfonie is verbonden met de Tweede Wereldoorlog en de belegering van Leningrad. De componist werkte aan de muziek tijdens een periode waarin de oorlog de Sovjet-Unie rechtstreeks trof. De invasiepassage behoort tot de bekendste onderdelen van de compositie en roept de dreiging van oprukkend militair geweld op. Binnen ‘Oorlog & Vrede’ krijgt het orkest hier de gelegenheid om zonder zang of gesproken woord het verhaal te dragen. De instrumenten nemen de plaats in van de menselijke stem en bouwen de muzikale ontwikkeling op. Na de ingetogen koorzang van Mauersberger en de solistische bijdrage van Romane Cabaret brengt Shostakovich opnieuw de werkelijkheid van oorlog naar voren. Het gaat daarbij om de dreiging die aan vernietiging voorafgaat: het naderen van geweld, de onzekerheid over wat zal gebeuren en het gevaar dat hele steden en hun inwoners treft.
Leander Carlier brengt de menselijke eenzaamheid bij Mahler
Bariton Leander Carlier vertolkt ‘Um Mitternacht’ van Gustav Mahler, begeleid door het orkest. De titel verwijst naar het middernachtelijke uur, een moment waarop afzondering en persoonlijke gedachten centraal kunnen staan. Het werk behandelt de innerlijke ervaring van een mens die met zichzelf en zijn bestaan wordt geconfronteerd. In de opbouw van het concert volgt deze muziek op de instrumentale voorstelling van een invasie. De aandacht verschuift hierdoor van collectieve dreiging naar een persoonlijke beleving. Waar een oorlog hele bevolkingen treft, moeten individuele mensen ook omgaan met angst, twijfel, verdriet en de vraag waar zij steun kunnen vinden. De baritonpartij krijgt daarbij een andere muzikale kleur dan de sopraanpartij die eerder in het programma te horen is. Met ‘Um Mitternacht’ krijgen beide zangsolisten een afzonderlijk moment voordat zij samen optreden in het centrale vredeswerk van Ralph Vaughan Williams.
Ralph Vaughan Williams schreef in 1936 een indringend pleidooi voor vrede
Het centrale onderdeel van ‘Oorlog & Vrede’ is ‘Dona Nobis Pacem’ van Ralph Vaughan Williams. De Latijnse titel betekent ‘Geef ons vrede’. De Britse componist schreef het werk in 1936, toen Europa opnieuw werd geconfronteerd met internationale spanningen en de vrees voor een nieuwe grootschalige oorlog. De herinneringen aan de Eerste Wereldoorlog waren nog aanwezig, terwijl de politieke ontwikkelingen in verschillende Europese landen nieuwe ongerustheid veroorzaakten. Vaughan Williams verwerkte die achtergrond in een compositie voor sopraan, bariton, groot koor en orkest. De muziek behandelt geweld, rouw en het verlangen naar vrede. De componist gebruikte onder andere gedichten van Walt Whitman, teksten uit de Bijbel en het Latijnse gebed waaraan het werk zijn titel ontleent. In Kortrijk wordt de compositie uitgevoerd door Romane Cabaret, Leander Carlier, de drie samengebrachte koren en het Kortrijks Symfonisch Orkest. De muzikale bezetting maakt het mogelijk om solistische passages af te wisselen met koorzang en orkestrale gedeelten. De vredesvraag wordt op die manier gedragen door verschillende stemmen en instrumenten. Binnen het volledige concert vormt ‘Dona Nobis Pacem’ het punt waarop de uitvoerders gezamenlijk een muzikaal antwoord zoeken op de oorlogservaringen die eerder in het programma aan bod zijn gekomen.
De vredesvraag uit 1936 klinkt negentig jaar later opnieuw
Wanneer ‘Dona Nobis Pacem’ in november 2026 in Kortrijk wordt uitgevoerd, is het negentig jaar geleden dat Vaughan Williams zijn compositie schreef. De historische omstandigheden zijn veranderd, maar het onderwerp heeft zijn actualiteit niet verloren. In 1936 leefde in Europa de vrees voor een nieuw internationaal conflict. Vandaag ondervinden burgers in Oekraïne, Gaza en andere conflictgebieden opnieuw de gevolgen van oorlogsgeweld. De muziek brengt deze verschillende tijdsperioden niet als afzonderlijke gebeurtenissen in kaart, maar vertrekt vanuit menselijke ervaringen die tijdens oorlogen telkens terugkeren. Het verlangen naar veiligheid, het verdriet om overleden familieleden en de hoop om opnieuw zonder geweld te kunnen leven, vormen de inhoudelijke achtergrond van het programma. De Latijnse vredesvraag krijgt daardoor een plaats binnen een hedendaagse concertuitvoering, zonder dat de historische oorsprong van het werk verloren gaat. Dat het werk bijna een eeuw geleden ontstond, maakt de afstand tussen de toenmalige Europese spanningen en de huidige internationale conflicten bijzonder zichtbaar.
Lili Boulanger krijgt het laatste muzikale woord
Het concert sluit af met ‘Vieille Prière Bouddhique’ van de Franse componiste Lili Boulanger. Zij overleed in 1918, kort voor het einde van de Eerste Wereldoorlog, en werd slechts 24 jaar. Haar compositie wordt in Kortrijk uitgevoerd door het grote koor en het orkest. Het werk is gebaseerd op een boeddhistisch gebed en richt zich op het leven, het welzijn van levende wezens en een spirituele voorstelling van menselijke verbondenheid. De keuze voor deze compositie geeft het concert een slot dat verschilt van het openingswerk over de vernietiging van Dresden. Waar de voorstelling begint met muziek over de gevolgen van oorlog, eindigt zij met een gebed dat het leven centraal stelt. De zangers en instrumentalisten komen opnieuw samen om het programma af te sluiten. De muziek van Boulanger brengt op die manier een laatste gedachte naar voren: tegenover vernietiging en menselijk leed staat het verlangen dat mensen in vrede kunnen bestaan. Het werk vormt het afsluitende onderdeel van een programma waarin vijf componisten elk vanuit hun eigen achtergrond een plaats krijgen.
Verteller Carlo Siau brengt muziek en gesproken woord samen
Carlo Siau neemt tijdens de twee voorstellingen de rol van verteller op zich. Zijn gesproken bijdragen worden verweven met de muziek van de vijf componisten. Het publiek krijgt daardoor een concert waarin instrumentale en vocale muziek worden afgewisseld met gesproken passages. Die vertelvorm past bij een programma waarin de historische achtergronden van de werken sterk verschillen. De muziek verwijst onder andere naar de Tweede Wereldoorlog, de Europese spanningen van de jaren dertig en persoonlijke of spirituele ervaringen. Door het gesproken woord een eigen plaats te geven, krijgt de voorstelling een andere opbouw dan een traditioneel orkestconcert waarin de composities uitsluitend na elkaar worden uitgevoerd. De vertelstem vormt een afzonderlijk onderdeel naast de bijdragen van de solisten, de koren en het orkest.
Bart Van Beneden leidt het Kortrijks Symfonisch Orkest en de drie koren
De muzikale leiding van ‘Oorlog & Vrede’ ligt bij Bart Van Beneden. Hij leidt het Kortrijks Symfonisch Orkest en de gezamenlijke koorbezetting tijdens de twee voorstellingen. Het programma stelt verschillende eisen aan de uitvoerders. De drie koren zingen zonder instrumentale begeleiding in het werk van Mauersberger, terwijl zij bij Vaughan Williams en Boulanger optreden met een groot orkest. Ook de twee solisten krijgen zowel afzonderlijke partijen als een gezamenlijke plaats binnen het programma. Het orkest voert op zijn beurt instrumentale passages uit waarin geen zangers optreden. De dirigent brengt deze uiteenlopende onderdelen samen in één concert. De samenwerking tussen Altra Voce, Laidos, Qui-Vive en het Kortrijks Symfonisch Orkest vormt de muzikale basis van de productie. Door de grote bezetting kunnen werken worden uitgevoerd waarvoor afzonderlijke koren of kleinere ensembles niet dezelfde mogelijkheden hebben.
Twee uitvoeringen in de Sint-Elisabethkerk op 28 en 29 november
De eerste voorstelling van ‘Oorlog & Vrede’ vindt plaats op zaterdag 28 november 2026 om 20.00 uur in de Sint-Elisabethkerk aan de Deken Camerlyncklaan in Kortrijk. Een tweede uitvoering volgt op zondag 29 november 2026 om 15.00 uur, eveneens in de Sint-Elisabethkerk. Tijdens beide concerten werken het Kortrijks Symfonisch Orkest, de koren Altra Voce, Laidos en Qui-Vive, sopraan Romane Cabaret, bariton Leander Carlier en verteller Carlo Siau samen onder leiding van Bart Van Beneden. Het programma bestaat uit ‘Wie liegt die Stadt so wüst’ van Rudolf Mauersberger, ‘Das Himmlische Leben’ en ‘Um Mitternacht’ van Gustav Mahler, ‘Invasie’ uit de Zevende Symfonie van Dmitri Shostakovich, ‘Dona Nobis Pacem’ van Ralph Vaughan Williams en ‘Vieille Prière Bouddhique’ van Lili Boulanger. Tickets zijn verkrijgbaar met genummerde plaatsen via https://www.hetkso.be/tickets. Via de website van het Kortrijks Symfonisch Orkest is ook verdere informatie over de concerten beschikbaar.
Bronnen:
Kortrijks Symfonisch Orkest – Persuitnodiging ‘Oorlog & Vrede’, 21 oktober 2026
Kortrijks Symfonisch Orkest – O&V BRONTEKST_FINAL.pdf
Kortrijks Symfonisch Orkest – Officieel promotiemateriaal ‘Oorlog & Vrede’
Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)
Wil je de onafhankelijke journalistiek van indegazette.be ondersteunen?
Iedere dag zetten we ons in om nieuws, reportages en verhalen te brengen uit de Westhoek, België, Europa en de rest van de wereld. Dat doen we met veel inzet en een sterke overtuiging dat onafhankelijke journalistiek toegankelijk moet blijven voor iedereen.
Wil je onze redactie een financieel duwtje in de rug geven? Elke vrijwillige bijdrage, groot of klein, helpt ons om ons journalistieke werk voort te zetten.
Je kunt ons ondersteunen via:
☕ Ko-fi: https://ko-fi.com/andyvermaut
☕ Buy Me a Coffee: https://buymeacoffee.com/andyvermaut
Hartelijk dank voor je vertrouwen, je betrokkenheid en je steun aan indegazette.be!
Andy Vermaut
Hoofdredacteur indegazette.be
