Burgers willen Europa mee hertekenen: tweedaagse in Laken met Verhofstadt, Di Rupo en Michel

11 november 2026

In een zaal van het Koning Boudewijnstadion in Laken willen burgers en verenigingen op zaterdag 21 en zondag 22 november 2026 meeschrijven aan een nieuwe Verklaring van Laken. Het initiatief grijpt terug naar de Europese verklaring uit 2001, maar kiest voor een traject dat begint bij burgers en verenigingen. De organisatoren kondigen de aanwezigheid aan van Guy Verhofstadt, Elio Di Rupo, Louis Michel, Isabelle Durant, Anne Van Lancker en Monica Frassoni. Achter de bijeenkomst schuilt een maandenlange voorbereiding, met ontwerpteksten en een plan dat doorloopt tot de Europese verkiezingen van 2029. Centraal staat de vraag welk Europa burgers samen willen opbouwen en hoe hun voorstellen de politieke besluitvorming kunnen bereiken.

Twee dagen op de Heizel met een Europese inzet

De burgerbijeenkomst vindt plaats in het Koning Boudewijnstadion op de Heizel, met toegang via de Schijfstraat in 1020 Laken. Voor beide dagen staat een tijdvak van 9.30 tot 19.30 uur aangekondigd. De Verzetters voor vrede, vrijheid en mensenrechten, in het Frans Les Résistant.e.s pour la paix, la liberté et les droits humains, nodigen verenigingen en individuele burgers uit. De oproep richt zich tot Vlaanderen, Wallonië en Brussel. De uitnodigingen circuleren in het Nederlands, Frans en Engels. De inzet is een gesprek over de inrichting van Europa, met ruimte voor ervaringen uit het dagelijkse leven en voor voorstellen over rechten, publieke voorzieningen en democratische zeggenschap.

Zes aangekondigde gasten en de herinnering aan 2001

Guy Verhofstadt, Elio Di Rupo en Louis Michel waren al in de voorbereiding van begin oktober als bevestigde deelnemers aangekondigd door de organisatie. Op de recent verspreide affiche staan ook Isabelle Durant, Anne Van Lancker en Monica Frassoni. De organisatoren willen hun kennis van de Europese politiek gebruiken om het gesprek met burgers te voeden. Bij de eerste drie genoemde gasten leggen ze uitdrukkelijk de link met de politieke periode rond de Verklaring van Laken en de Conventie over de toekomst van Europa. Hun bijdrage moet helpen terugkijken op de verwachtingen van toen en het ontwerp van vandaag bespreken. De zes namen zijn aangekondigd voor de tweedaagse. Een afzonderlijk uurrooster per gast is nog niet bekendgemaakt.

Waarom de naam Laken opnieuw wordt gebruikt

Op 14 en 15 december 2001 vergaderde de Europese Raad in Laken. De Europese Unie telde toen vijftien lidstaten en bereidde zich voor op uitbreiding. De Verklaring van Laken plaatste vragen over de verdeling van bevoegdheden, democratische controle en de begrijpelijkheid van de Europese instellingen op de agenda. Ze gaf de aanzet tot de Conventie over de toekomst van Europa. Die Conventie telde 105 leden, onder voorzitterschap van Valéry Giscard d’Estaing. Giuliano Amato en Jean-Luc Dehaene waren de vicevoorzitters. Regeringen, nationale parlementen, het Europees Parlement en de Europese Commissie namen deel. Ook kandidaat-lidstaten waren betrokken. De eerste zitting vond plaats op 28 februari 2002. Het werk mondde uit in een ontwerp voor een Europese grondwet.

Wat er met het grondwetsproject gebeurde

Het grondwettelijk verdrag werd in oktober 2004 ondertekend, maar trad niet in werking. De Franse bevolking wees het af in het referendum van 29 mei 2005. Op 1 juni 2005 deed de Nederlandse bevolking hetzelfde. Het latere Verdrag van Lissabon werd op 13 december 2007 ondertekend en trad op 1 december 2009 in werking. Dat verdrag wijzigde de bestaande Europese verdragen. De organisatoren van de bijeenkomst in 2026 willen het gesprek over de politieke inrichting van Europa opnieuw openen. Hun initiatief is een burgerproject. De naam verwijst naar de vragen uit 2001 en naar de wens om burgers eerder in het schrijfproces te betrekken.

De voorbereiding begon niet bij een affiche

Aan de tweedaagse gaan vergaderingen en schrijfsessies vooraf. Het netwerk verwijst naar een bijeenkomst van mensen uit Europese en niet-Europese diasporaverenigingen op 19 januari 2026. Een publieke oproep nodigde vervolgens organisaties rond milieu, mensenrechten, vrede, feminisme en verzet tegen autoritarisme uit om mee te werken. De Maison du Peuple d’Europe, het Europees Volkshuis, speelt een rol in de voorbereiding en communicatie. Directeur Pietro Emili verspreidde uitnodigingen, werkschema’s en teksten. In juli werden burgers gevraagd mee te schrijven aan een eerste ontwerp. Vergaderingen vonden plaats in de House of Compassion in Brussel en aan de Clos du Parnasse in Elsene. Het doel was om vóór de nationale bijeenkomst een tekst te hebben die deelnemers kunnen bespreken en wijzigen.

Samen lezen, bespreken en herschrijven

Een deel van het voorbereidende werk gebeurde via gezamenlijke leessessies. Deelnemers namen een tekst door, bespraken de inhoud en voegden opmerkingen toe. Na een sessie op 29 juli werden aanwezigen uitgenodigd het verslag aan te passen. Ook mensen die niet hadden kunnen deelnemen, mochten schriftelijk voorstellen indienen. Er werd gewerkt aan deelname op afstand. In oktober gingen de gesprekken verder over de inleiding, een bijlage en de indeling van de hoofdstukken. Burgers krijgen zo gelegenheid om mee te schrijven vóór een tekst aan politieke partijen en instellingen wordt voorgelegd. Het ontwerp blijft tijdens dat proces vatbaar voor wijzigingen.

Een programma rond vrijheid en sociale rechten

De eerste publieke oproep van het netwerk bevat tien uitgangspunten. Daarbij horen afwijzing van dictatuur, vrije verkiezingen, persvrijheid en vrijheid van vereniging en vergadering. Ook gewetensvrijheid, scheiding tussen religie en staat, gelijke rechten voor vrouwen en mannen en onafhankelijke rechtspraak staan erin. Het netwerk vraagt bescherming van minderheden en sociale rechten, met aandacht voor werknemers, landbouwers, zorgpersoneel, leerkrachten en gepensioneerden. Milieubescherming, herstel na ecologische vernieling, vrede en afwijzing van massavernietigingswapens maken deel uit van de oproep. De nieuwe Verklaring van Laken moet vanuit die uitgangspunten voorstellen ontwikkelen voor het Europese debat.

Klimaat en energie als vragen over bestuur

In het ontwerp dat in oktober werd verspreid, komen milieubescherming en de verdeling van de kosten van de energietransitie aan bod. De auteurs willen aandacht voor gezinnen met een laag inkomen. Ook samenwerking bij klimaatrampen en de beschikbaarheid van middelen voor preventie en hulp worden besproken. Het economische deel behandelt landbouw, handel met derde landen en de verhouding tussen Europese normen en internationale concurrentie. Een ander onderdeel stelt vragen over de organisatie van de elektriciteits- en gasmarkt en de bescherming van consumenten. De bijeenkomst biedt gelegenheid om te bespreken welke maatregelen wenselijk zijn en op welk bestuursniveau beslissingen thuishoren.

Ook kunstmatige intelligentie komt aan bod

Het ontwerp besteedt aandacht aan de invloed van kunstmatige intelligentie op werk, onderwijs, cultuur en privacy. De auteurs vragen wie profiteert van productiviteitswinsten en hoe toegang tot technologie en gegevens wordt verdeeld. Voor het onderwijs gaat het over de opleiding van leerkrachten, evaluatiemethoden, kritisch denken en gelijke leerkansen. Voor kunstenaars komen creatieve vrijheid en de financiering van cultuur aan bod. Bij privacy draait het onder meer om camerabeelden en het koppelen van gegevens waarmee mensen kunnen worden herkend of gevolgd. De centrale vraag is hoe Europese samenwerking burgers kan beschermen en welke politieke keuzes daarvoor nodig zijn.

De nationale bijeenkomst moet de tekst verder brengen

Op 21 en 22 november willen de organisatoren het voorbereidende ontwerp aan burgers en verenigingen uit België voorleggen. Zij moeten het kunnen bespreken, aanvullen en beoordelen. De bijeenkomsten zijn onderdeel van een schrijftraject, met de bedoeling een tekst door te geven aan een Europees gezelschap. Hoe voorstellen worden behandeld en beslissingen worden genomen, kwam ook tijdens de voorbereiding aan bod. De organisatoren bespraken afspraken over verantwoordelijkheden, communicatie en de behandeling van meningsverschillen. Voor een initiatief dat democratische vernieuwing bepleit, bepaalt die werkwijze mede hoeveel ruimte deelnemers krijgen om de inhoud te veranderen.

December als beoogde Europese vervolgbijeenkomst

Na het nationale weekend voorziet het voorbereidingstraject een Europese ontmoeting op 9 en 10 december 2026. Daarvoor willen de initiatiefnemers verenigingen, ngo’s, vakbonden en mensen met ervaring uit het Europese debat samenbrengen. Ook personen die bij de verklaring van 2001 of de daaropvolgende Conventie betrokken waren, behoren tot de beoogde deelnemers. Het nationale ontwerp moet daar verder worden besproken. De bijeenkomst op de Heizel en de voorziene ontmoeting in december hebben elk een eigen plaats in het traject. Eerst komt de bespreking met burgers en verenigingen uit België. Daarna volgt de beoogde Europese bespreking.

Een G400 voor verenigingen en politieke militanten

Voor 2027 stellen de initiatiefnemers een G400 van Europa voor. Die vergadering zou vierhonderd mensen uit verenigingen en de basis van politieke partijen bijeenbrengen, afkomstig uit EU-lidstaten en kandidaat-lidstaten. Zij zouden verder werken aan een voorstel voor een Europese grondwet en in hun eigen landen gesprekken organiseren. Plaatselijke en regionale bijeenkomsten moeten nieuwe bijdragen opleveren. Het plan wil per onderwerp nagaan welke taken op lokaal, regionaal, nationaal of Europees niveau thuishoren. De G400 is een voorgestelde werkfase waarvoor de definitieve datum, deelnemerslijst en praktische regeling nog moeten worden vastgelegd.

Duizend gelote burgers als volgende beoogde stap

Het traject voorziet voor 2028 ook een G1000 van Europa. Deze vergadering zou worden samengesteld uit gelote burgers. Het voorstel noemt een representatieve loting en deelname uit lidstaten en kandidaat-lidstaten. De deelnemers zouden de verzamelde bijdragen bespreken, wijzigingen aanbrengen en een tekst beoordelen. Voor zo’n opzet zijn praktische keuzes nodig over selectie, vertaling en vergoeding van deelnemers. De voorbereiding houdt rekening met kosten voor reizen, verblijf, maaltijden en vertolking. De financiering en organisatie moeten verder worden uitgewerkt.

Afrika en Europa krijgen een plaats in de plannen

Een bijlage bij het ontwerp stelt een forum voor tussen Afrika en Europa, met een gelijkwaardig gedeeld voorzitterschap. De initiatiefnemers willen daarin maatschappelijke organisaties betrekken bij samenwerking rond landbouw, visserij, grondstoffen, bossen, klimaat en biodiversiteit. Ook arbeidsomstandigheden en de positie van lokale producenten krijgen aandacht. Het Europees Economisch en Sociaal Comité wordt genoemd als mogelijke plaats voor dat forum. Daarover is nog geen bevestigde beslissing van die Europese instelling bekendgemaakt. De gedachte erachter is dat Europese keuzes over handel, technologie en grondstoffen ook buiten Europa gevolgen hebben. Betrokken bevolkingsgroepen moeten volgens de initiatiefnemers in die gesprekken een stem krijgen.

Een top over de omschakelingen van Europa

Dezelfde bijlage denkt aan een top in mei 2028 over de ecologische, economische, digitale en sociale omschakelingen. De auteurs leggen een historische link met het Congres van Europa in Den Haag in 1948. Voor de voorgestelde bijeenkomst willen ze mensen uit de financiële sector, de technologiesector, internationale productieketens en maatschappelijke organisaties samenbrengen. Het plan noemt het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Europees Comité van de Regio’s als instellingen die zouden worden gevraagd de bijeenkomst te ontvangen. De voorziene uitkomst is een actieplan dat aan politieke partijen en Europese instellingen kan worden voorgelegd.

De verkiezingen van 2029 als politiek doel

De organisatoren willen dat het werk niet bij vergaderverslagen blijft. In de voorbereiding wordt uitdrukkelijk gesproken over een tekst waarop nationale partijen zich kunnen baseren voor hun programma’s bij de Europese verkiezingen van 2029. Het plan is om kandidaten te vragen zich uit te spreken over de voorstellen die uit het burgertraject komen. Welke partijen nemen welke voorstellen over? Hoe vertalen ze die naar hun parlementaire werk? Dat zijn de vragen waaraan het politieke resultaat kan worden afgemeten. Deelnemen aan een bijeenkomst houdt geen instemming in met elk ontwerpvoorstel. Ook de aangekondigde aanwezigheid van een gast betekent niet dat die persoon de ontwerpverklaring of alle latere plannen onderschrijft.

Wat een burgerverklaring juridisch kan veranderen

Een verklaring die door burgers wordt aangenomen, wijzigt de Europese verdragen niet automatisch. Voor de gewone verdragsherziening geldt artikel 48 van het Verdrag betreffende de Europese Unie. Een regering van een lidstaat, het Europees Parlement of de Europese Commissie kan wijzigingsvoorstellen indienen bij de Raad. Bij verdere behandeling hebben de Europese Raad, eventueel een Conventie en een conferentie van regeringsvertegenwoordigers elk een rol. Verdragswijzigingen treden pas in werking na bekrachtiging door alle lidstaten volgens hun grondwettelijke regels. De burgerbijeenkomst kan politieke voorstellen formuleren en steun zoeken. Om die voorstellen rechtskracht te geven, zijn verdere formele besluiten nodig.

Verenigingen worden gevraagd hun achterban te bereiken

De recente oproep vraagt deelnemers om de uitnodiging te verspreiden onder Waalse, Vlaamse en Brusselse verenigingen en binnen hun persoonlijke netwerken. De organisatie zoekt mensen die belangstelling hebben voor de politieke toekomst van Europa, ook buiten de kring die de teksten al bespreekt. De beschikbare zaal in het Koning Boudewijnstadion maakt een publieke ontmoeting mogelijk. Het doel is om burgers aan tafel te krijgen die hun ervaringen kunnen vertalen naar voorstellen. De drietalige verspreiding helpt verschillende publieken te bereiken. Voor informatie over de gebruikte talen en eventuele vertolking kunnen belangstellenden bij de organisatie terecht.

Reserveren voor 21 en 22 november

De bijeenkomst is aangekondigd voor zaterdag 21 en zondag 22 november 2026, telkens van 9.30 tot 19.30 uur, in het Koning Boudewijnstadion aan de Heizel, via de Schijfstraat in 1020 Laken. Reserveren wordt sterk aanbevolen. Dat kan per e-mail naar newlaekendeclaration@gmail.com of per sms naar Judith op 0478 29 45 68, tussen 12 en 18 uur. De uitnodiging verwijst voor het openbaar vervoer naar Koning Boudewijn, bereikbaar met metro 6 en tram 9. De precieze toegang tot de zaal kan bij de reservatie worden nagevraagd. Een deelnameprijs wordt in de uitnodiging niet vermeld. Voor actuele reisomstandigheden kunnen bezoekers de reisplanner van de MIVB raadplegen.

Opnieuw een Europees schrijfproject in Laken

Bijna vijfentwintig jaar na de verklaring uit 2001 ligt in Laken opnieuw een Europees schrijfproject op tafel. Deze keer worden burgers en verenigingen gevraagd hun wijzigingen aan te brengen vóór de tekst richting partijen en instellingen gaat. Op 21 en 22 november krijgt dat plan een concrete werkplek in het Koning Boudewijnstadion. De inzet reikt verder dan het weekend zelf. De organisatoren willen de gesprekken laten doorwerken in een Europees burgertraject en uiteindelijk in het politieke debat rond de verkiezingen van 2029.

Bronnen

Uitnodiging voor de burgerbijeenkomst op 21 en 22 november 2026 van De Verzetters voor vrede, vrijheid en mensenrechten. Organisatiemails van juli tot november 2026, met ontwerpverklaring en voorbereidende bijlagen. Publieke oproep van het netwerk. Europees Parlement over de Conventie over de toekomst van Europa. EUR-Lex over het grondwettelijk verdrag. Europees Parlement over het Verdrag van Lissabon. Artikel 48 van het Verdrag betreffende de Europese Unie. MIVB over de bereikbaarheid van het Koning Boudewijnstadion.

Wil je de onafhankelijke journalistiek van indegazette.be ondersteunen?

Iedere dag brengen we nieuws, reportages en verhalen uit de Westhoek, België, Europa en de rest van de wereld. Iedere vrijwillige bijdrage helpt ons om dit journalistieke werk voort te zetten. Steunen kan via Ko-fi of Buy Me a Coffee. Hartelijk dank voor je betrokkenheid en je steun aan indegazette.be!