Europa als inzet van een strijd om ideeën: Eurazië, China en het wantrouwen tegenover de nieuwsdrukte

30 oktober 2026

Hoe moet Europa zijn plaats in de wereld begrijpen? Het Italiaanse tijdschrift Eurasia, het platform The China Academy en het Franstalige Antipresse geven daar vanuit verschillende invalshoeken materiaal voor. Bij Eurasia staat het denken over Europa en Azië als één continentale ruimte centraal. The China Academy wil een internationaal publiek laten kennismaken met Chinese perspectieven. Antipresse kiest voor een wekelijkse uitgave die afstand neemt van de dagelijkse nieuwsdrukte. Samen vormen ze geen bewijs van een naderende Europese ondergang. Ze bieden wel aanknopingspunten voor een analyse van de strijd om politieke uitleg, gezag en vertrouwen.

Europa bekeken vanuit een Euraziatische gedachte

Eurasia. Rivista di studi geopolitici beperkt zich in zijn eigen doelstellingen niet tot diplomatieke betrekkingen of militaire verhoudingen. Het tijdschrift betrekt ook geschiedenis, religie, cultuur en collectieve identiteit bij zijn geopolitieke denken. Het uitgangspunt is dat de relaties tussen de bewoners van Europa en Azië nodig zijn om de politiek op het continent te begrijpen. De redactie pleit voor aandacht voor een spirituele eenheid van Eurazië en neemt afstand van verklaringen die beschavingen hoofdzakelijk als tegenstanders beschrijven. Dat is een redactionele en intellectuele keuze. Ze bepaalt welke vragen worden gesteld en vanuit welk geografisch kader gebeurtenissen worden geïnterpreteerd.

Claudio Mutti en het boek over Euraziatische eenheid

Claudio Mutti leidt het tijdschrift. Hij richtte in 1978 Edizioni all’insegna del Veltro op en schreef onder andere L’unità dell’Eurasia, verschenen in 2008. De titel betekent De eenheid van Eurazië. Zijn achtergrond ligt bij de klassieke talen; hij verrichtte onderwijs- en onderzoekswerk aan de Universiteit van Bologna en gaf later Latijn en Grieks. Het tijdschrift heeft ook andere redactionele verantwoordelijken. Alessandra Colla draagt de functie van verantwoordelijk directeur en Aldo Braccio is adjunct-directeur. Eurasia uitsluitend voorstellen als het werk van één persoon zou die redactionele structuur buiten beeld laten. Het boek van Mutti biedt een inhoudelijk vertrekpunt om het Euraziatische denken te onderzoeken, maar een politieke visie op continentale eenheid is geen voorspelling waarvan de uitkomst vastligt.

Een continentale visie is geen bewijs van Europese ondergang

Wie Europa vanuit een Euraziatische ruimte bekijkt, kiest een ander uitgangspunt dan wie vooral redeneert vanuit de Europese Unie of de afzonderlijke nationale staten. Dat verschil kan richting geven aan discussies over politieke zelfstandigheid, culturele identiteit en internationale samenwerking. Daaruit volgt niet automatisch dat Europa zal worden verdrongen of zal verdwijnen. Voor zulke conclusies zijn concrete gegevens nodig over besluitvorming, economische verhoudingen en maatschappelijke veranderingen. De vergelijking met botsende aardplaten kan als beeldspraak dienen, maar levert op zichzelf geen verklaring voor wat regeringen, bedrijven of burgers daadwerkelijk doen. De journalistieke vraag is welke veranderingen meetbaar zijn en welke verwachtingen vooral uit een bepaalde overtuiging voortkomen.

The China Academy wil Chinese perspectieven toegankelijk maken

The China Academy omschrijft zichzelf als een netwerk voor intellectuele inhoud dat internationale lezers wil helpen begrijpen hoe China naar de wereld kijkt. Het platform biedt artikelen, videoprogramma’s, cursussen en bijeenkomsten aan. Die doelstelling maakt het bruikbaar als onderwerp van onderzoek naar de internationale verspreiding van ideeën. Ze betekent niet dat ieder gepubliceerd standpunt een officieel Chinees standpunt is. Evenmin maakt de toegang tot deskundigen een afzonderlijk artikel automatisch betrouwbaar. De kwaliteit moet blijken uit de redenering, de controleerbaarheid van de gegevens en de mate waarin conclusies door het aangehaalde onderzoek worden gedragen.

Een Belgisch auteur over menselijke intelligentie en AI

Op vrijdag 28 februari 2025 verscheen bij The China Academy een bijdrage van de Belgische ingenieur en auteur Frans Vandenbosch over de vergelijking tussen menselijke intelligentie en artificiële intelligentie. De tekst bespreekt onder andere gegevensverwerking, leren, oordeelsvorming en bestuur. Hij brengt die onderwerpen ook in verband met China en internationale politiek. Het is dus geen nieuwe publicatie van oktober 2026. De bijdrage bevat een reeks cijfermatige vergelijkingen, maar minstens één concrete bewering houdt bij controle geen stand: Shanghai wordt voorgesteld als eerste in wiskunde bij PISA 2022. Voor Beijing, Shanghai, Jiangsu en Zhejiang konden tijdens die meetronde geen gegevens worden verzameld doordat scholen tijdens de geplande gegevensverzameling gesloten waren.

Cijfers vragen dezelfde controle als politieke uitspraken

De fout over PISA raakt aan de bewijsvoering. Een rangschikking kan alleen een vergelijking ondersteunen wanneer de betrokken deelnemers daadwerkelijk in die meetronde voorkomen. Een verwijzing naar een bekende instelling vervangt die controle niet. Dat geldt ook wanneer cijfers worden gebruikt om uitspraken te doen over onderwijs, intelligentie of de kwaliteit van politiek bestuur. De maatschappelijke vraag achter dergelijke teksten is hoe kennis gezag krijgt: door meetbare prestaties, door academische titels, door politieke vertegenwoordiging of door de overtuigingskracht van een publicatie. Een analyse kan die vraag onderzoeken zonder bevolkingen op basis van losse cijfers te rangschikken of een bestuursstelsel op voorhand superieur te verklaren.

Antipresse kiest voor een ander leestempo

Antipresse presenteert zich als een onafhankelijk weekblad dat sinds 2015 bestaat. Het voorziet op zondag ongeveer 45 minuten lees- of luistertijd en biedt op vrijdag een briefing aan. In zijn beginseltekst stelt het de behoefte aan nadenken boven onmiddellijk reageren. Geschiedenis, taal en zelfstandig oordelen krijgen daarin een plaats. De redactionele belofte richt zich op lezers die veel informatie ontvangen, maar moeite hebben om oorzaken en samenhang te begrijpen. Dat is een andere propositie dan een voortdurende stroom korte nieuwsberichten. Het zegt iets over de manier waarop het blad lezers wil bereiken, zonder op zichzelf te bewijzen dat zijn interpretaties juister zijn.

Afstand nemen van nieuws maakt controle niet overbodig

Een sociologische lezing van deze drie projecten legt een mogelijke overeenkomst bloot: ze bieden kaders waarmee lezers gebeurtenissen anders kunnen ordenen. Bij Eurasia is dat het continent Eurazië, bij The China Academy het begrijpen van Chinese perspectieven en bij Antipresse het vertragen van de nieuwsconsumptie. Dat is een analytische vergelijking, geen vaststelling dat de drie één beweging vormen. Ook ontbreken hier gegevens waarmee hun invloed op Europese kiezers of beleidsmakers kan worden gemeten. Wie hun maatschappelijke betekenis wil beoordelen, moet onderscheid maken tussen hun eigen doelstellingen, de inhoud die ze publiceren en het aantoonbare bereik van hun ideeën.

Max Otte werd tweede bij de presidentsverkiezing van 2022

De Duitse econoom Max Otte was op zondag 13 februari 2022 kandidaat voor het Duitse bondspresidentschap, voorgedragen door de AfD. Hij kreeg 140 stemmen in de Bundesversammlung. Frank-Walter Steinmeier werd met 1.045 stemmen herkozen. Otte behaalde dus het op één na hoogste stemmenaantal, maar werd niet verkozen. Die uitslag biedt geen grond om hem als de volgende Duitse president voor te stellen. Het bondspresidentschap en het bondskanselierschap zijn ook verschillende ambten: de bondspresident is staatshoofd, terwijl de bondskanselier de regering leidt. Een mogelijke wisseling van president betekent niet dat het kanselierschap verdwijnt.

Geen vastgestelde omwenteling voor dit weekend

Voor zaterdag 31 oktober en zondag 1 november 2026 volgt uit deze publicaties geen concreet onderbouwde voorspelling van een politieke omwenteling. Een boek uit 2008, een AI-bijdrage uit februari 2025 en een bestaand wekelijks publicatieritme geven geen datum aan een maatschappelijke breuk. Ze kunnen wel dienen als vertrekpunt voor onderzoek naar ideeën die buiten de dagelijkse politieke berichtgeving circuleren. Daarbij moet telkens worden vastgesteld wie iets beweert, welk bewijs beschikbaar is en hoe groot het verschil is tussen een verwachting en een gebeurtenis.

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)

Wil je de onafhankelijke journalistiek van indegazette.be ondersteunen?

Iedere dag zetten we ons in om nieuws, reportages en verhalen te brengen uit de Westhoek, België, Europa en de rest van de wereld. Dat doen we met veel inzet en een sterke overtuiging dat onafhankelijke journalistiek toegankelijk moet blijven voor iedereen.

Wil je onze redactie een financieel duwtje in de rug geven? Elke vrijwillige bijdrage, groot of klein, helpt ons om ons journalistieke werk voort te zetten.

Je kunt ons ondersteunen via:

☕ Ko-fi: https://ko-fi.com/andyvermaut

☕ Buy Me a Coffee: https://buymeacoffee.com/andyvermaut

Hartelijk dank voor je vertrouwen, je betrokkenheid en je steun aan indegazette.be!

Andy Vermaut
Hoofdredacteur indegazette.be