Burgers werken op 21 november in Laken aan nieuwe Europese verklaring met Verhofstadt, Di Rupo, Michel, Durant, Van Lancker en Frassoni
15 november 2026
Guy Verhofstadt, Elio Di Rupo, Louis Michel, Isabelle Durant, Anne Van Lancker en Monica Frassoni nemen op zaterdag 21 november 2026 deel aan een bijeenkomst over een nieuwe Verklaring van Laken. Burgers en verenigingen komen daarvoor van 9.30 tot 19.30 uur samen in het Koning Boudewijnstadion in Laken. In de voormiddag bespreken de zes politieke deelnemers de verklaring uit 2001 en de Conventie over de toekomst van Europa van 2002 en 2003. De namiddag is bestemd voor participatieve werksessies waarin aanwezigen voorstellen kunnen doen voor een nieuwe verklaring. De bijeenkomst vindt uitsluitend op zaterdag plaats.
Een Europese werkdag voor burgers en verenigingen
Verzetstrijders voor vrede, vrijheid en mensenrechten, in het Frans Les Résistant.e.s pour la paix, la liberté et les droits humains, nodigen verenigingen en individuele burgers uit Vlaanderen, Wallonië en Brussel uit. Het initiatief grijpt terug naar de Verklaring van Laken uit 2001, maar vertrekt van een schrijftraject met burgers en maatschappelijke organisaties. De deelnemers bespreken hoe Europese samenwerking democratischer kan worden ingericht en hoe hun voorstellen politieke besluitvorming kunnen bereiken. Het Europees Volkshuis, de Maison du Peuple d’Europe, is betrokken bij de voorbereiding en communicatie.
Zes politieke deelnemers aan de rondetafel
Guy Verhofstadt, Elio Di Rupo, Louis Michel, Isabelle Durant, Anne Van Lancker en Monica Frassoni nemen deel aan het rondetafelgesprek. Hun politieke ervaring vormt het vertrekpunt voor een terugblik op de ambities van de verklaring uit 2001, de resultaten van de daaropvolgende Conventie en de grenzen van dat hervormingstraject. Het gesprek moet lessen opleveren voor een nieuwe Verklaring van Laken. Daarbij gaat het over fouten die vermeden moeten worden en over de voorwaarden om burgers daadwerkelijk te laten deelnemen aan het Europese debat. Een journalist begeleidt de bespreking. Alleen de deelname van die moderator moet nog worden bevestigd.
Het exacte programma van zaterdag 21 november 2026
9.30–10.00 uur: ontvangst van de deelnemers
De deelnemers worden ontvangen in het Koning Boudewijnstadion in Laken.
10.00–10.30 uur: introductie en voorstelling van het programma
De organisatoren stellen de doelstellingen van de bijeenkomst voor. Ze lichten de participatieve aanpak toe en leggen uit hoe de nieuwe Verklaring van Laken tot stand moet komen.
10.30–13.00 uur: rondetafelgesprek over de Verklaring van Laken en de Conventie over de toekomst van Europa
Het gesprek draagt als onderwerp: De Verklaring van Laken van 2001 en de Conventie over de toekomst van Europa van 2002–2003: herinnering, lessen en perspectieven voor een nieuwe Verklaring van Laken. Guy Verhofstadt, Elio Di Rupo, Louis Michel, Isabelle Durant, Anne Van Lancker en Monica Frassoni bespreken de oorspronkelijke ambities, de resultaten en de beperkingen van het toenmalige Europese proces. De uitwisseling richt zich ook op fouten die vermeden moeten worden en op de opgaven voor een Europees traject waarin democratie, burgerparticipatie en het gezamenlijk uitwerken van de toekomst van de Unie centraal staan. Een journalist modereert het gesprek; diens deelname moet nog worden bevestigd.
13.00–14.30 uur: maaltijdpauze
Tussen het rondetafelgesprek en de werksessies is anderhalf uur pauze voorzien.
14.30–19.30 uur: participatieve werksessies volgens de World Café-methode
De deelnemers werken in kleine groepen aan thematische tafels. Ze onderzoeken en bespreken een eerste versie van de nieuwe Verklaring van Laken, voorbereid door Brusselse verenigingen en andere maatschappelijke betrokkenen. De gesprekken behandelen de verschillende onderdelen van de tekst. De bedoeling is opmerkingen te verzamelen, concrete voorstellen uit te werken en een tweede versie voor te bereiden waarin de gezamenlijke bijdragen worden verwerkt.
Van politieke terugblik naar gezamenlijk schrijfwerk
Het programma geeft de historische bespreking en het eigenlijke schrijfwerk elk een afzonderlijke plaats. De voormiddag moet inzicht geven in wat de Europese hervormingspogingen van ruim twintig jaar geleden hebben opgeleverd. In de namiddag kunnen burgers en verenigingen zelf aan de tekst werken. De eerste ontwerpversie is daarvoor een werkbasis. Deelnemers kunnen formuleringen bespreken, ontbrekende onderwerpen aanbrengen en wijzigingen voorstellen. Het programma richt zich op de voorbereiding van een tweede versie; een afzonderlijke stemming over een definitieve verklaring is niet aangekondigd.
Waarom de verklaring uit 2001 opnieuw centraal staat
De Europese Raad vergaderde op 14 en 15 december 2001 in Laken. De Europese Unie telde toen vijftien lidstaten en bereidde zich voor op uitbreiding. De Verklaring van Laken zette vragen op de agenda over bevoegdheden, democratische controle, eenvoudiger Europese instrumenten en de begrijpelijkheid van het bestuur. Ze gaf de aanzet tot de Conventie over de toekomst van Europa. Bijna vijfentwintig jaar later willen de initiatiefnemers opnieuw bespreken hoe burgers invloed kunnen uitoefenen op de inrichting van Europa.
De Conventie en het grondwettelijk verdrag
De Conventie begon op 28 februari 2002 en rondde haar werkzaamheden in juli 2003 af. Valéry Giscard d’Estaing was voorzitter, met Giuliano Amato en Jean-Luc Dehaene als vicevoorzitters. Regeringen, nationale parlementen, het Europees Parlement en de Europese Commissie namen deel. Ook kandidaat-lidstaten waren betrokken. Het werk leidde tot een ontwerp voor een Europese grondwet. Het grondwettelijk verdrag werd in 2004 ondertekend, maar trad na de afwijzende referenda in Frankrijk en Nederland in 2005 niet in werking. Die geschiedenis biedt de bijeenkomst in Laken een concrete vraag: hoe kan een hervormingstraject politieke voorstellen uitwerken én voldoende maatschappelijke instemming krijgen?
Maanden voorbereiding met verenigingen en burgers
Aan de bijeenkomst gingen vergaderingen en schrijfsessies vooraf. Het voorbereidingstraject verwijst naar een ontmoeting op 19 januari 2026 met mensen uit Europese en niet-Europese diasporaverenigingen. Daarna werden organisaties rond milieu, mensenrechten, vrede, feminisme en verzet tegen autoritarisme uitgenodigd om mee te werken. Pietro Emili verspreidde als directeur van het Europees Volkshuis uitnodigingen, werkafspraken en teksten. In juli werden burgers gevraagd om aan een eerste ontwerp bij te dragen. Gesprekken vonden plaats in de House of Compassion in Brussel en aan de Clos du Parnasse in Elsene.
Opmerkingen konden ook schriftelijk worden ingediend
De voorbereiding bestond onder meer uit gezamenlijke leessessies. Deelnemers bespraken teksten en brachten wijzigingen aan. Na een sessie op 29 juli kregen aanwezigen de gelegenheid om het verslag aan te passen. Ook mensen die niet aanwezig konden zijn, mochten schriftelijk voorstellen indienen. In oktober werd verder gewerkt aan de inleiding, een bijlage en de hoofdstukindeling. De werksessies van 21 november bouwen op dat voorbereidende werk voort.
Vrijheid, rechtsstaat en sociale bescherming
De publieke oproep van het netwerk bevat tien uitgangspunten. Vrije verkiezingen, persvrijheid en vrijheid van vereniging en vergadering behoren daartoe. Ook gewetensvrijheid, scheiding tussen religie en staat, gelijke rechten voor vrouwen en mannen, onafhankelijke rechtspraak en bescherming van minderheden krijgen een plaats. Sociale rechten worden gekoppeld aan de situatie van werknemers, landbouwers, zorgpersoneel, leerkrachten en gepensioneerden. De initiatiefnemers willen deze beginselen vertalen naar voorstellen die deelnemers kunnen bespreken en aanpassen.
Klimaat, energie en landbouw
De ontwerpteksten behandelen milieubescherming, herstel na ecologische vernieling en de verdeling van de kosten van de energietransitie. Daarbij is aandacht voor gezinnen met een laag inkomen, hulp bij klimaatrampen en de bescherming van consumenten op de elektriciteits- en gasmarkt. Landbouw en handel met derde landen komen eveneens aan bod. De deelnemers kunnen bespreken hoe Europese normen zich verhouden tot internationale concurrentie en op welk bestuursniveau beslissingen thuishoren.
Kunstmatige intelligentie en privacy
Een ander onderdeel gaat over de invloed van kunstmatige intelligentie op werk, onderwijs en cultuur. De voorbereiding stelt vragen over de verdeling van productiviteitswinsten, toegang tot technologie en het gebruik van gegevens. Voor het onderwijs komen de opleiding van leerkrachten, evaluatiemethoden, kritisch denken en gelijke leerkansen in beeld. Bij cultuur gaat het onder meer om creatieve vrijheid en financiering. Privacyvragen hebben betrekking op camerabeelden en het koppelen van gegevens waarmee mensen kunnen worden herkend of gevolgd.
Vrede en internationale verantwoordelijkheid
Vrede en de afwijzing van massavernietigingswapens behoren tot de uitgangspunten van het initiatief. De betrokkenheid van diasporaverenigingen brengt ook ervaringen van buiten Europa in het gesprek. De ontwerpvoorstellen kijken naar de gevolgen van Europese keuzes voor handel, grondstoffen, arbeidsomstandigheden en natuur buiten de Unie. Deelnemers kunnen die onderwerpen verder bespreken zonder dat zij vooraf met iedere formulering moeten instemmen.
Een langer traject richting de Europese verkiezingen
De zaterdagbijeenkomst past in een voorbereid traject dat tot de Europese verkiezingen van 2029 reikt. De initiatiefnemers willen voorstellen ontwikkelen waarop partijen en kandidaten zich kunnen uitspreken. Voor 2027 wordt een G400 van Europa voorgesteld, met vierhonderd mensen uit verenigingen en de basis van politieke partijen uit EU-lidstaten en kandidaat-lidstaten. Voor 2028 wordt gedacht aan een G1000 van Europa met gelote burgers. Die fasen moeten verder worden georganiseerd en gefinancierd.
Voorstellen voor samenwerking tussen Afrika en Europa
Een voorbereidende bijlage stelt een forum tussen Afrika en Europa voor, met een gelijkwaardig gedeeld voorzitterschap. Maatschappelijke organisaties zouden er kunnen spreken over landbouw, visserij, grondstoffen, bossen, klimaat, biodiversiteit en arbeidsomstandigheden. Het Europees Economisch en Sociaal Comité wordt als mogelijke ontvangende instelling genoemd. Een andere gedachte is een top in mei 2028 over ecologische, economische, digitale en sociale veranderingen. Deze voorstellen behoren tot het verdere traject en zijn geen vastgelegde activiteiten binnen het zaterdagprogramma.
Een burgertekst zoekt politieke doorwerking
De nieuwe Verklaring van Laken moet voorstellen bundelen en politieke steun zoeken. Een burgerverklaring wijzigt op zichzelf geen Europese verdragen. Daarvoor blijven formele Europese besluitvorming en nationale bekrachtiging nodig. De bijeenkomst kan wel een tekst opleveren die partijen, verenigingen en instellingen tot een inhoudelijk antwoord uitnodigt. De aanwezigheid van de zes politieke deelnemers biedt gelegenheid om historische ervaring naast de voorstellen van burgers te leggen.
Praktische informatie en reservering
De bijeenkomst vindt uitsluitend plaats op zaterdag 21 november 2026, van 9.30 tot 19.30 uur, in een zaal van het Koning Boudewijnstadion op de Heizel. De toegang verloopt via de Schijfstraat in 1020 Laken. Reserveren wordt sterk aanbevolen via newlaekendeclaration@gmail.com of per sms naar Judith op 0478 29 45 68, tussen 12.00 en 18.00 uur. De precieze ingang tot de zaal kan bij de reservatie worden nagevraagd. De uitnodiging verwijst voor het openbaar vervoer naar Koning Boudewijn, met metro 6 en tram 9. Een deelnameprijs, afspraken over catering en concrete vertolkingsvoorzieningen zijn niet opgegeven.
Andy Vermaut +32499357495
Wil je de onafhankelijke journalistiek van indegazette.be ondersteunen?
Iedere dag brengen we nieuws, reportages en verhalen uit de Westhoek, België, Europa en de rest van de wereld. Iedere vrijwillige bijdrage helpt ons om dit journalistieke werk voort te zetten.
Steunen kan via Ko-fi en Buy Me a Coffee.
Andy Vermaut
Hoofdredacteur indegazette.be
