Onder acht eeuwen oude gewelven vraagt een jonge generatie om vrede: een bijzonder Te Deum voor Koningsdag in Brussel

15 november 2026

Een zeventienjarige die vanuit de Joodse traditie oproept om vrede na te streven. Een zestienjarig meisje dat vertelt hoe het vertrouwen dat iemand luistert haar door moeilijke momenten helpt. Jongeren die spreken over oorlog, pesterijen, vergeving, natuur en de angst voor morgen. Het Te Deum voor Koningsdag kreeg op zondag 15 november 2026 in de Sint-Michiels- en Sint-Goedelekathedraal in Brussel een aangrijpend menselijk karakter. In aanwezigheid van prinses Astrid, prins Lorenz, prins Laurent en prinses Claire kwamen oude gebeden en jonge stemmen samen. Aartsbisschop Luc Terlinden ging voor in de plechtigheid. De vredeswensen maakten van deze ochtend een ontmoeting tussen mensen die vanuit verschillende overtuigingen nadachten over dezelfde vraag: hoe kunnen zij zorg dragen voor elkaar in een wereld waarin geweld en wantrouwen zoveel levens tekenen?

Een vroege reis vanuit Diksmuide

Voor indegazette.be begon de dag om 5.45 uur met het vertrek uit Diksmuide naar Brussel. Aan de kathedraal waren aanwezigen al vroeg op de been. Vanaf 9 uur konden bezoekers naar binnen voor de plechtigheid die om 10 uur begon. In de gesprekken vooraf klonk de persoonlijke betrokkenheid van mensen die deze traditie willen blijven bijwonen. Vermaut volgde de viering tussen de aanwezigen. Daar waren ook de kleine ontmoetingen en gesprekken hoorbaar die aan een officiële plechtigheid een menselijke nabijheid geven. Een bezoeker vertelde uit Chartres te komen, zelf een stad met een eeuwenoude kathedraal. In Brussel kwamen mensen met verschillende achtergronden bijeen voor een ochtend die in het teken stond van het gebed voor de koning en het verlangen naar vrede.

De begroeting bracht het land in zijn verscheidenheid bijeen

De leden van de koninklijke familie werden hartelijk begroet. Hun werd gevraagd de gelukwensen van de aanwezigen over te brengen aan koning Filip en koningin Mathilde. Het welkomstwoord richtte zich ook tot het diplomatieke korps dat bij het Hof is geaccrediteerd, politieke gezagsdragers, vertegenwoordigers van de gestelde lichamen, de orden van Malta en het Heilig Graf, vaderlandslievende verenigingen, geestelijken en de aanwezige gelovigen. Ook vertegenwoordigers van andere christelijke kerken, het jodendom, de islam en de vrijzinnigheid kregen uitdrukkelijk een plaats in de begroeting. Nederlands, Frans en Duits klonken in de kathedraal. Bijzondere aandacht ging naar de jongeren en naar verenigingen die zich inzetten voor vrede en solidariteit.

Jonge mensen brachten hun eigen woorden mee

Voor deze editie kregen elf jongeren uit verschillende religieuze en levensbeschouwelijke tradities ruimte voor een vredeswens. Binnen deze viering gebeurde dat voor het eerst op deze manier. Hun bijdragen waren bedoeld als een geschenk aan de koning en, via hem, aan het land. Ze spraken vanuit hun eigen geloof, ervaring of overtuiging. Daardoor kreeg vrede telkens een andere invulling: de vrijheid om te geloven, de veiligheid van een kind, het beheersen van de eigen reacties, het weigeren van uitsluiting of de zorg voor toekomstige generaties. Hun woorden vroegen de aanwezigen om aandacht voor de levens die achter zulke begrippen schuilgaan.

Een Joodse vredeswens die om moed vroeg

De zeventienjarige Joodse spreker maakte duidelijk dat vrede voor hem geen verzonnen ideaal uit een kinderboek is. Ze vraagt een keuze, met de moed en de wil om die keuze ook waar te maken. Naar een ander toegaan blijft nodig wanneer verschillen en meningsverschillen mensen uit elkaar drijven. Hij verwees naar een psalm waarin wordt gevraagd de tong van het kwaad te weerhouden, bedrieglijke woorden te vermijden, het goede te doen en vrede na te streven. De oude Bijbelse oproep kreeg een plaats midden in het hedendaagse België. Zijn bijdrage ging over liefde tegenover haat, solidariteit tegenover onverschilligheid en de bereidheid om verdeeldheid tegen te gaan. Hij betrok de Belgische gedachte van eendracht op de hoop dat de wereld van morgen beter kan worden. Een Hebreeuwse vredesbede rondde zijn woorden af.

Jennifer over het vertrouwen dat God luistert

Jennifer, zestien jaar, stelde zich voor als iemand uit de Afrikaanse kring waartoe zij behoort. Ze vertelde dat vrede voor haar zowel persoonlijk als maatschappelijk is. Persoonlijk vindt ze die in het contact met God en in het vertrouwen dat Hij luistert. Mensen hebben iemand nodig bij wie ze terechtkunnen. Gedachten en gevoelens onder woorden brengen is soms moeilijk, maar haar geloof helpt haar in uiteenlopende omstandigheden. Ook de vrijheid om haar overtuiging te beleven zonder daarop veroordeeld te worden, geeft haar vrede. Haar bijdrage liet zien hoeveel het voor een jongere kan betekenen om zich gehoord en aanvaard te weten.

Zorgen voor mensen zoals zij zijn

Jennifer verbond die persoonlijke ervaring met de omgang tussen mensen. Vrede vindt zij ook in delen en in zorg dragen voor anderen zoals ze zijn. Mensen hoeven niet eerst te voldoen aan verwachtingen die de samenleving hun oplegt. Arm of rijk, gezond of ziek: zij maken deel uit van dezelfde samenleving. Verschillen hoeven volgens haar het samenleven niet onmogelijk te maken. Ze bracht de verantwoordelijkheid terug naar het eigen handelen. Wie vrede verlangt, kan beginnen bij de manier waarop hij iemand ontvangt, beoordeelt of helpt.

Het eigen gelijk even opzijzetten

Een volgende bijdrage ging over de bescheidenheid die nodig is om iemand werkelijk te zien. De spreker beschreef hoe het eigen ik een stap terug kan doen om ruimte te laten voor een ander. Luisteren betekent dan proberen de wereld door diens ogen te bekijken. Nieuwsgierigheid kan helpen om vooroordelen los te laten en iemand te leren kennen zoals die werkelijk is. Een gebaar, een zorgvuldig gekozen woord en de erkenning dat ieder mens evenveel waard is, kregen daarin een plaats. Vrede werd voorgesteld als een bewuste handeling die telkens opnieuw aandacht vraagt.

Zorg die verder reikt dan de eigen kring

In de Engelstalige bijdrage stond de onderlinge afhankelijkheid tussen mensen centraal. Ieder draagt verantwoordelijkheid voor vrede. Die begint in het eigen innerlijke leven, maar krijgt gestalte door zorg voor mensen dichtbij en solidariteit met wie verder weg leeft. Wanneer iemand kwetsbaar wordt, is de bereidheid nodig om hulp te bieden. De spreker vroeg aandacht voor mensen op alle continenten die verlangen naar waardigheid, hoop en vrede. Het ging om de keuzes die mensen dagelijks maken en om de hand die zij een ander willen reiken.

Orthodoxe jongeren over verzoening na geweld

Een orthodoxe jongere herinnerde eraan dat oorlogen, conflicten en verdeeldheid de menselijke geschiedenis tekenen. Toch zijn er ook in tijden van geweld mensen geweest die voor vrede, vergeving en verzoening kozen. Verlangen naar vrede betekent volgens hem dat mensen proberen de belangen en tegenstellingen die hen uit elkaar drijven te overstijgen. Zij hoeven het niet over alles eens te worden om samen te kunnen leven. Vanuit het Evangelie verwees hij naar de zaligspreking van de vredestichters. De opdracht ligt in het maken van vrede door woorden, daden en de manier waarop iemand anderen behandelt. Hij bracht die verantwoordelijkheid in verband met de voorbeelden die heiligen binnen de orthodoxe traditie hebben nagelaten.

De vrede waarvoor in de orthodoxe liturgie wordt gebeden

Een tweede orthodoxe bijdrage ging verder op het innerlijke leven. Vrede begint ook bij gedachten, woorden en reacties. De spreekster verwees naar de orthodoxe geestelijke traditie en naar de opdracht om liefde te blijven betrachten tegenover mensen die kwaad doen. Zij erkende hoe moeilijk dat kan zijn. Ook de grote vredeslitanie uit de liturgie van de heilige Johannes Chrysostomus kreeg een plaats. Daarin wordt gebeden voor de vrede van de hele wereld, voor de kerken en voor de eenheid van allen. Het gebed richt zich dus buiten de eigen kring. De jongere bracht dat terug naar het dagelijkse leven: mensen kunnen misschien niet ieder conflict beëindigen, maar zij kunnen wel weigeren om de verdeeldheid die eruit voortkomt verder te voeden.

Een vrijzinnige oproep om niemand zijn menselijkheid te ontzeggen

De vrijzinnig-humanistische bijdrage draaide om de waardigheid van het mens-zijn. De spreekster verlangde naar ontmoetingen waarin mensen hun voorafgaande oordeel kunnen loslaten. Ze sprak over de pijn die egoïsme en oorlog veroorzaken en over de angst die mensen tegenover elkaar kan plaatsen. Ook de natuur kreeg aandacht, met een verwijzing naar bedreigde leefgebieden zoals de Hoge Venen. Zorg voor het leven van morgen werd zo onderdeel van haar vredeswens. De verantwoordelijkheid begint bij mensen die zichzelf durven aankijken, fouten erkennen en een verontschuldiging kunnen aanbieden.

Een uitgestoken hand ook kunnen aannemen

In diezelfde bijdrage ging het over wederkerigheid. Een hand uitsteken vraagt bereidheid, maar een aangeboden hand aannemen evenzeer. Verschillen erkennen mag nooit betekenen dat de menselijkheid van de ander wordt ontkend. De spreekster vroeg om anderen de ruimte te geven om te bestaan. Niemand mag de menselijke waardigheid verliezen die mensen voor zichzelf vanzelfsprekend vinden. Haar bijdrage bracht vrede terug tot de omgang met concrete personen, ook wanneer hun opvattingen ver van de eigen overtuiging af staan.

De vraag uit Eupen: wat kan één jongere veranderen?

Een Duitstalige bijdrage begon met een gevoel dat veel jonge mensen herkennen. Wat kan iemand vanuit Eupen veranderen aan oorlogen, onrust en het leed in de wereld? Het besef dat conflicten steeds terugkeren, kan moedeloos maken. De spreker zocht houvast in het christelijke geloof en in de waarden die door een geloofsomgeving worden doorgegeven. Vervolgens ging de aandacht naar het eigen innerlijke evenwicht. Angst en wantrouwen kunnen mensen ziek maken en ruzies of geweld voeden. Vriendelijkheid, openheid en ontmoetingen zonder vooroordelen bieden mogelijkheden om daar in het dagelijkse leven iets tegenover te plaatsen.

Kleine stappen die hoop geven

De Duitstalige vredeswens eindigde met een gebed om helderheid in gedachten, kalmte in het hart en vriendelijkheid in het handelen. De spreker vroeg om vrede ook bij zichzelf te zoeken. Kleine gebaren kunnen iemand hoop geven en een verandering teweegbrengen. Die gedachte gaf een antwoord op de machteloosheid waarmee de bijdrage begon. Een jongere hoeft geen internationale beslissing te kunnen nemen om toch verantwoordelijkheid te dragen voor het samenleven in de eigen omgeving.

Een achttienjarige sprak over wat jongeren in stilte meedragen

Een achttienjarige spreker vertelde over ongerustheid en hoop. Hij verwees naar oorlogen, gezinnen die uiteengerukt raken, eenzaamheid, pesterijen en onzekerheid over de toekomst. Voor hem heeft vrede het gezicht van een kind dat veilig is, van iemand die niet langer wordt afgewezen en van een jongere die zonder angst aan morgen kan denken. De waarde van het eigen leven komt ook de ander toe. Vanuit dat uitgangspunt vroeg hij om naar elkaar te luisteren, ook wanneer mensen het oneens blijven. Geen enkele traditie hoeft een andere weg te drukken om zelf te kunnen bestaan.

Dank aan oudere generaties, met een vraag voor de toekomst

Dezelfde jongere richtte zich tot de generaties die hem voorafgaan. Hij bedankte hen voor wat zij doorgeven en vroeg om de toekomst samen met jongeren vorm te geven. Geweld mag volgens hem nooit gewoon worden. Hoop mag geen voorrecht zijn dat slechts voor sommigen bereikbaar is. Hij sprak zich uit voor de verdediging van ieders waardigheid zonder geweld en voor een samenleving die haar vooruitgang beoordeelt aan het welzijn van de mensen die er leven. Financieel gewin alleen biedt daarvoor geen toereikende maatstaf.

Een protestants gebed waarin angst hoorbaar mocht zijn

De protestantse bijdrage kreeg een dichterlijke vorm. De spreekster bracht het verlangen naar hulp en bescherming onder woorden en liet de dreiging van geweld in haar gebed toe. Daarin klonk een vraag om genade tegenover vernietiging, om vergeving, om gebed tegenover geweld en om ruimte voor vreugde naast verdriet. De woorden droegen de spanning van iemand die vrede dringend nodig heeft. In de plechtige omgeving van de kathedraal kreeg zo ook de wanhoop een stem. Ze werd uitgesproken in een gebed dat bleef vragen om hulp.

De wereld als één familie

Een andere jongere vertrok vanuit de Sanskrietuitdrukking Vasudhaiva Kutumbakam: de wereld is één familie. Verschillen in religie, cultuur en overtuiging blijven bestaan, maar mensen zijn van elkaar afhankelijk. Voor een jonge generatie is vrede iets waaraan zij zelf moet helpen bouwen. De spreekster legde een verband tussen innerlijke vrede en de omgang met anderen. Gedachten en reacties beheersen, luisteren in plaats van oordelen en mededogen tonen tegenover iemand die anders denkt, werden dagelijkse opdrachten. Zij vroeg om die houding ook zonder verwachting van een tegenprestatie door te geven.

Een eerste hindoeïstische uitnodiging

Het Hindu Forum of Belgium had de uitnodiging voor hindoeïstische deelname aan het Te Deum voor Koningsdag vooraf als een historische eerste voor hindoes in België omschreven. Malati devi dasi, ook bekend als Mina Mangre, vertegenwoordigde de organisatie. De gedachte van de wereld als één familie sloot aan bij haar aangekondigde vredesboodschap. De aanwezigheid kreeg zo een eigen betekenis binnen de geschiedenis van deze plechtigheid: een bijkomende traditie kon haar stem laten horen in een viering met een uitgesproken katholiek kader.

De jongeren werden bedankt voor hun hoop

Na de vredeswensen werden de jongeren bedankt voor wat zij met de aanwezigen hadden gedeeld. Hun hoop en geloof kregen een plaats in de overgang naar de verdere viering. Er werd gebeden voor koning Filip en om de wijsheid en genade die hij nodig heeft om zijn opdracht te vervullen. Ook het verlangen naar vrede in de eigen tijd werd in het gebed opgenomen. De persoonlijke bijdragen maakten plaats voor de liturgische woorden, maar het onderwerp bleef hetzelfde: hoe kunnen mensen leven zonder dat angst, haat en eigenbelang hun handelen bepalen?

Het Johannesevangelie over leerlingen achter gesloten deuren

Uit het Johannesevangelie werd de passage gelezen waarin Jezus na zijn verrijzenis verschijnt aan de leerlingen. Zij bevinden zich achter gesloten deuren. Jezus gaat in hun midden staan en wenst hun vrede. Hij toont zijn handen en zijn zijde, waarna de leerlingen vreugde ervaren. Vervolgens zendt Hij hen uit en spreekt Hij over het ontvangen van de Heilige Geest en over vergeving. Binnen de viering kreeg die lezing een directe aansluiting bij de woorden van de jongeren. Angst kan mensen doen terugtrekken. De vredesgroet gaat samen met de opdracht opnieuw naar buiten te gaan.

Vrede vraagt menselijke waardigheid en recht

In de homilie werd vrede omschreven aan de hand van de omstandigheden waarin mensen leven. Het gaat om het respect voor menselijke waardigheid, om vrijheid en gelijkheid en om het herstel van recht en rechtvaardigheid. Ook de verhoudingen tussen staten kwamen ter sprake. Het recht en internationale instellingen moeten helpen om dreigingen en conflicten in goede banen te leiden. Samenwerking en solidariteit vragen een concrete invulling. De overweging betrok het vredesverlangen zo op de manier waarop een samenleving wordt ingericht en waarop landen met elkaar omgaan.

De prijs van bewapening kwam ter sprake

De homilie ging ook in op de middelen die naar bewapening gaan. Tegenover een bewapeningswedloop werden de noden van samenwerking en sociale bescherming geplaatst. Het was een vraag naar keuzes: welke middelen worden waarvoor gebruikt en welke menselijke behoeften blijven bestaan? De woorden sloten aan bij de zorgen die jongeren hadden uitgesproken over veiligheid, welzijn en de toekomst. De vredeswensen kregen hierdoor ook een maatschappelijke en internationale dimensie.

Overtuigingen hoeven niet te verdwijnen om elkaar te respecteren

De jongeren werden in de overweging aangehaald als reden om hoop te houden. Zij hadden laten horen hoe mensen vanuit uiteenlopende tradities kunnen spreken over vrede en menselijke waardigheid. Daarbij werd aandacht gevraagd voor wederzijds respect en voor het afwijzen van stigmatisering en geweld. De eigen religieuze of filosofische overtuiging hoeft daarvoor niet te worden uitgewist. Juist vanuit het beste van hun tradities kunnen mensen verantwoordelijkheid opnemen. Rechtvaardigheid en liefde vragen volgens de homilie om handelen. Goede bedoelingen alleen volstaan niet.

Een Belgische feestdag met een eigen geschiedenis

De oorsprong van Koningsdag op 15 november ligt in 1866, tijdens de regering van Leopold II. De datum verwees naar het naamfeest van de heilige Leopold. De kalenderdag veranderde later verschillende keren. In 1952 legde koning Boudewijn de datum definitief vast op 15 november. De viering is dus geen jaarlijkse herdenking van de geboortedag van de regerende koning. Ook de benaming verdient precisie. Tijdens het regentschap van prins Karel werd Feest van de Dynastie gebruikt, maar een ministeriële omzendbrief uit 1953 bevestigde dat Koningsdag de juiste naam is.

Waarom koning Filip en koningin Mathilde niet aanwezig waren

Volgens de traditie woont het regerende koningspaar het Te Deum op Koningsdag niet zelf bij. Andere leden van de koninklijke familie nemen deel aan de hulde die de koning wordt gebracht. Daarom waren op deze zondag prinses Astrid, prins Lorenz, prins Laurent en prinses Claire aanwezig, terwijl de gelukwensen en gebeden op koning Filip en koningin Mathilde waren gericht. Dat onderscheid hoort bij het karakter van de dag. De koning staat centraal in de hulde zonder zelf tussen de aanwezigen plaats te nemen.

De plaats van de viering gaat terug tot de elfde eeuw

De geschiedenis van de kerkplaats is ouder dan het Belgische koninkrijk. In 1047 liet graaf Lambert II van Leuven er een romaanse kerk bouwen. Een college van twaalf kanunniken kreeg de kerk toevertrouwd. De overbrenging van de relikwieën van de heilige Goedele droeg bij aan de dubbele naam Sint-Michiel en Sint-Goedele. Resten van de romaanse voorganger zijn onder het huidige gebouw bewaard. Wie vandaag de kathedraal betreedt, komt op een plaats waar opeenvolgende generaties gedurende eeuwen hun gebeden, verdriet en dankbaarheid hebben samengebracht.

Wat het jubileumjaar 2026 herdenkt

De achthonderdste verjaardag verwijst naar het begin van de gotische bouwcampagne in 1226, onder hertog Hendrik I van Brabant. Het huidige gebouw werd in verschillende fasen opgetrokken en was omstreeks 1480 grotendeels gereed. Latere eeuwen brachten verdere toevoegingen. Het jubileum betekent dus niet dat de huidige kerk al in 1226 afgewerkt was. Ook de kathedraalstatus is veel jonger: die kreeg de voormalige collegiale kerk pas in 1962. Deze geschiedenis geeft het gebouw verschillende leeftijden: die van de religieuze plaats, die van de gotische bouw en die van de huidige kerkelijke titel.

Een lofgezang gericht tot God

Te Deum verwijst naar de Latijnse beginwoorden Te Deum laudamus, waarmee God wordt geloofd. De oude christelijke hymne wordt bij uiteenlopende gelegenheden als lof- en dankgezang gebruikt. Tijdens Koningsdag krijgt zij een plaats in een viering waarin ook voor de koning wordt gebeden. De opname laat Latijnse gebeden, antwoorden en een bede voor het welzijn van de koning horen. Er werd gevraagd om bijstand bij zijn opdracht, om aandacht voor Gods wil en om het goede voor de mensen voor wie hij verantwoordelijkheid draagt. De zegen plaatste de aanwezigen onder de bescherming van Vader, Zoon en Heilige Geest.

De schoonheid van een plechtigheid die mensen liet spreken

De ochtend bracht veel verschillende stemmen bijeen, zonder hun verschillen weg te nemen. Een Hebreeuwse vredesbede, een Duitstalig gebed, Nederlandse en Franse getuigenissen en een Engelstalige oproep tot solidariteit kregen een plaats naast de Latijnse liturgie. De jongeren spraken over wat zij zelf kunnen doen en over wat zij van de wereld verwachten. Hun bijdragen gaven het Te Deum een menselijke nabijheid die bijbleef. De geschiedenis van het gebouw en de traditie van Koningsdag droegen de plechtigheid. De persoonlijke woorden maakten hoorbaar voor welke mensen en voor welke toekomst er werd gebeden.

In 1226 begon hier een bouwcampagne die generaties zou duren. Acht eeuwen later vroeg een jonge generatie onder dezelfde gotische gewelven om een wereld waarin een kind veilig is, een overtuiging gerespecteerd wordt en niemand zijn menselijkheid verliest. Dat verlangen kreeg op deze Koningsdag tijd, aandacht en een stem.

Bronnen:

Eigen aanwezigheid van Andy Vermaut tijdens het Te Deum op zondag 15 november 2026

Aartsbisdom Mechelen-Brussel, gegevens over de voorganger, aanvang, koninklijke aanwezigen en jongerenbijdragen. www.otheo.be

Belgische monarchie, officiële agenda van 15 november 2026 en historische toelichting bij Koningsdag. www.monarchie.be

FOD Buitenlandse Zaken, Symbolen van het Koninkrijk België: kalendergeschiedenis van Koningsdag en de traditie rond de aanwezigheid van het koningspaar. poland.diplomatie.belgium.be

Sint-Michiels- en Sint-Goedelekathedraal, geschiedenis van de romaanse kerk, de gotische bouwcampagne en de kathedraalstatus. cathedralisbruxellensis.be

Kerk in Brussel, toelichting bij de deelname van elf jongeren uit verschillende religieuze en levensbeschouwelijke tradities. www.catho-bruxelles.be

Hindu Forum of Belgium, toelichting bij de hindoeïstische deelname en vertegenwoordiging. hindu-forum.be

Heilige Stoel, toelichting bij het Te Deum als christelijk lof- en dankgezang. www.vatican.va

Andy Vermaut
+32499357495

Wil je de onafhankelijke journalistiek van indegazette.be ondersteunen?

Iedere dag brengen we nieuws, reportages en verhalen uit de Westhoek, België, Europa en de rest van de wereld. Elke vrijwillige bijdrage helpt ons om dit journalistieke werk voort te zetten en toegankelijk te houden. Steunen kan via Ko-fi of Buy Me a Coffee. Hartelijk dank voor je vertrouwen, je betrokkenheid en je steun aan indegazette.be.