Confucianistische cursus legt de weg naar vrede bij luisteren, leren en rekening houden met anderen

17 november 2026

Hoe kan iemand zorg dragen voor een ander zonder te begrijpen wat die persoon nodig heeft? Die vraag stond centraal tijdens de eerste bijeenkomst van het internationale Confucianism Experience Program op dinsdag 17 november 2026. De onlinecursus behandelde ren, het confucianistische begrip voor menselijkheid en welwillendheid. Deelnemers uit verschillende landen bespraken hoe luisteren, blijven leren en het onderzoeken van het eigen gedrag kunnen bijdragen aan vreedzaam samenleven. De tweede bijeenkomst vindt plaats op donderdag 19 november, om 14 uur Belgische tijd.

Menselijkheid begint bij aandacht voor anderen

De lezing werd verzorgd door Kim Boo-eoun, uitvoerend vicevoorzitter van de National Federation of Confucian Scholars. Hij vertrok vanuit een gesprek tussen Confucius en zijn leerling Fan Chi over ren. Confucius omschrijft die deugd daar als liefde voor anderen. Kim bracht dat uitgangspunt naar het dagelijkse leven. Mensen kunnen om hun familie geven en toch niet begrijpen hoe hun naasten zich voelen. Ze kunnen hun vrienden graag zien en hen verkeerd beoordelen. Zelfs woorden die met goede bedoelingen worden uitgesproken, kunnen iemand kwetsen. Zorg voor anderen vraagt daarom ook de bereidheid om hun gevoelens en omstandigheden te leren kennen.

Ren heet in het Koreaans in

Het karakter 仁 staat centraal in de eerste sessie. In het Mandarijn wordt het uitgesproken als ren, in het Koreaans als in. Het begrip verwijst naar een menselijke houding tegenover anderen en krijgt in de lezing een praktische invulling. Het gaat om de manier waarop iemand spreekt, luistert en reageert. Aandacht voor een ander blijft daarbij niet beperkt tot een vriendelijke bedoeling. Wie iemand wil helpen, moet ook proberen te begrijpen wat die persoon ervaart. Kim koppelde menselijkheid aan de inspanning om verder te kijken dan het eigen standpunt.

Niet opleggen wat iemand zelf afwijst

Een tweede uitgangspunt was shù, geschreven als 恕. Het begrip gaat over rekening houden met anderen en over wederkerigheid. Confucius koppelt het aan de gedachte dat iemand een ander niet moet aandoen wat die zelf niet zou willen ondergaan. Kim gaf daar herkenbare toepassingen aan. Wie niet genegeerd wil worden, kan zelf aandacht geven. Wie gehoord wil worden, moet ook bereid zijn te luisteren. Wie bij een fout op een nieuwe kans hoopt, kan een ander de gelegenheid geven om uitleg te geven. De vraag is telkens hoe een situatie zou aanvoelen vanuit de positie van de ander.

Begrip vraagt oefening

Zich in iemand verplaatsen gaat niet vanzelf. Een goede bedoeling geeft nog geen zekerheid dat iemand de ander begrijpt. Kim koppelde die vaststelling aan leren en oefenen. In de openingspassage van de Gesprekken van Confucius staan xué, leren, en xí, oefenen of herhaald toepassen, naast elkaar. Kennis krijgt betekenis in het handelen. Een inzicht over luisteren blijft een gedachte zolang iemand het niet probeert toe te passen in een gesprek. Ook fouten kunnen daarbij een bron van leren zijn. Het doel is dat wat iemand leert, terugkomt in de omgang met anderen.

De overtuiging alles al te weten sluit vragen af

Kim waarschuwde voor de houding waarbij iemand meent een persoon of situatie al te kennen. Wie ervan uitgaat dat een ander nu eenmaal zo is, stelt mogelijk geen vragen meer. Ook kennis over een cultuur of geloof kan te snel als afgerond worden beschouwd. De bereidheid om iets nog niet te weten, houdt een gesprek open. Daaruit kunnen vragen ontstaan die anders niet worden gesteld. Luisteren krijgt dan een andere plaats: iemand wacht niet uitsluitend op de gelegenheid om zelf te spreken, maar probeert te begrijpen wat nog onbekend is.

Ook een leerling kan iets aanleren

Leren is in deze benadering niet voorbehouden aan een klaslokaal of aan een ontmoeting met een bekende deskundige. Oudere mensen kunnen levenservaring doorgeven. Jongeren kunnen kennis aanbrengen die anderen nog niet hebben. Collega’s kunnen elkaar op het werk iets leren. Zelfs iemand die als leerling wordt beschouwd, kan een leraar tot een ander inzicht brengen. Kim verwees naar Confucius’ gedachte dat er onder de mensen met wie iemand onderweg is steeds iemand kan zijn van wie te leren valt. De bereidheid van de luisteraar telt daarbij evenzeer als de kennis van de spreker.

Eerst het eigen aandeel onderzoeken

De lezing ging ook over de neiging om bij problemen onmiddellijk naar een ander te wijzen. Kim nodigde uit om eerst het eigen handelen te onderzoeken. Was de toon te hard? Werd er aandachtig geluisterd? Werd het eigen oordeel te snel als het enige juiste beschouwd? Zo’n onderzoek neemt niet weg dat een ander iets verkeerd kan hebben gedaan. Het richt de aandacht op het deel van de situatie waarop iemand zelf invloed kan uitoefenen. Een fout erkennen maakt correctie mogelijk. Vaststellen dat kennis ontbreekt, maakt ruimte om bij te leren.

Mencius laat de kring van zorg groeien

Naast Confucius kwam Mencius aan bod. Zijn benadering begint bij de zorg voor mensen die dichtbij staan en breidt die aandacht uit naar anderen en naar levende wezens. De verschillende relaties worden daarbij niet als identiek behandeld. De vertrouwdheid binnen een familie is een andere band dan de verhouding tot onbekenden. Toch hoeft zorg niet bij de eigen familie te eindigen. Kim gebruikte die gedachte om de stap te maken van persoonlijke relaties naar ontmoetingen met mensen uit andere landen, culturen en religies. De vertrouwde omgeving wordt het vertrekpunt om ook buiten die kring aandacht te geven.

Een geloof leren kennen via zijn teksten

Kim vroeg aandacht voor de manier waarop mensen hun beeld van andere religies vormen. Een naam kennen of verhalen van anderen horen, betekent nog niet dat iemand de leer van een geloof kent. Voor veel gelovigen geven heilige teksten richting aan hun dagelijkse keuzes. De Bijbel, de Koran, boeddhistische geschriften en de confucianistische klassieken kwamen daarom ter sprake als teksten die kunnen helpen begrijpen wat mensen bezighoudt. De eerste vraag hoeft niet te zijn welke leer gelijk heeft. Een ontmoeting kan ook beginnen bij hoe een traditie naar het leven kijkt en hoe zij de omgang met anderen beschrijft.

Vrede krijgt vorm in menselijke omgang

De stap naar vrede werd vanuit die bereidheid tot leren gemaakt. Bij vrede denken mensen vaak eerst aan oorlogen en aan de verhoudingen tussen staten. Kim richtte de aandacht op de mensen die zulke verhoudingen mee vormgeven. Wie niets weet over wat voor een ander telt, kan diens keuzes moeilijk begrijpen. Kennis van een cultuur of geloof kan helpen om gedrag minder snel vanuit het eigen referentiekader te beoordelen. De lezing vroeg geen alwetendheid. Ze vroeg een houding waarin iemand erkent dat er nog iets te leren valt en bereid blijft daar werk van te maken.

Rob legt de nadruk op luisteren

Tijdens het gesprek na de lezing wees deelnemer Rob op de noodzaak om aandacht te geven aan mensen met een andere culturele achtergrond. Zonder te luisteren, kan iemand het gedrag van een ander verkeerd begrijpen of beoordelen. Hij koppelde leren aan de gelegenheid die mensen elkaar geven om hun ervaringen uit te leggen. Verschillen in land, cultuur of religie hoeven dat gesprek niet te verhinderen. Mensen kunnen met uiteenlopende omstandigheden te maken hebben en toch herkenbare menselijke vragen delen. Voor Rob lag de praktische opdracht bij het luisteren voordat een oordeel wordt gevormd.

Een deelnemer uit Irak brengt een islamitische gedachte in

Een deelnemer uit Irak verwees naar een overlevering van de profeet Mohammed waarin de gelovige wordt opgeroepen voor zijn broeder te wensen wat hij voor zichzelf wenst. Die bijdrage sloot aan bij het gesprek over wederkerigheid. De deelnemers bespraken verwantschap tussen ethische uitgangspunten uit verschillende tradities. Gastheer Louis bracht daarbij respect, welwillendheid en zorg voor anderen opnieuw naar voren. De uitwisseling draaide om de vraag hoe zulke uitgangspunten in de omgang tussen mensen kunnen worden toegepast.

Samenleven zonder gelijkvormigheid

De tweede bijeenkomst vindt plaats op donderdag 19 november 2026 om 13 uur UTC, of 14 uur Belgische tijd. Het thema is 和而不同, in het Mandarijn hé ér bù tóng: vreedzaam samenleven zonder gelijkvormigheid. De sessie zal ingaan op de mogelijkheid om verschillen te respecteren en tegelijk met anderen samen te leven. De tweedelige cursus begon bij menselijkheid en de bereidheid om anderen te begrijpen. Het vervolg richt zich op het behouden van een eigen identiteit binnen relaties met mensen die anders denken of leven.

Bronnen:

Confucianism Experience Program, eerste sessie over 仁, 17 november 2026

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)

Wil je de onafhankelijke journalistiek van indegazette.be ondersteunen?

Iedere dag zetten we ons in om nieuws, reportages en verhalen te brengen uit de Westhoek, België, Europa en de rest van de wereld. Iedere vrijwillige bijdrage helpt ons om dit journalistieke werk voort te zetten.

Ko-fi: https://ko-fi.com/andyvermaut

Buy Me a Coffee: https://buymeacoffee.com/andyvermaut