Lahbib vraagt voorbereiding op 72 uur zonder basisdiensten: ook mensen met een beperking moeten veilig kunnen handelen

18 november 2026

Water, voedsel, medicijnen en een manier om informatie te ontvangen: Europees commissaris Hadja Lahbib vraagt Europese huishoudens om zich voor te bereiden op minstens 72 uur waarin vertrouwde voorzieningen kunnen uitvallen. De aanleiding kan een stroompanne, overstroming, natuurbrand of cyberaanval zijn. Voor mensen met een beperking vraagt die voorbereiding ook toegankelijke waarschuwingen, bruikbare evacuatieroutes en afspraken over noodzakelijke ondersteuning. Een noodpakket helpt pas wanneer iemand de inhoud kan gebruiken en weet hoe hulp bereikbaar blijft. De Europese richtlijnen leggen daarom taken bij burgers, overheden en hulpdiensten. Zelfredzaamheid moet de publieke hulpverlening aanvullen en rekening houden met wat ieder huishouden werkelijk kan.

Als elektriciteit uitvalt, valt vaak ook iets anders stil

Een storing kan verschillende dagelijkse handelingen tegelijk treffen. Zonder elektriciteit kunnen verlichting en verwarming uitvallen. Elektronische deuren, garagepoorten en liften kunnen onbruikbaar worden. Een telefoon kan nog werken zolang de batterij meegaat, maar internet en mobiele communicatie kunnen eveneens verstoord raken. Ook elektronisch betalen kan onmogelijk worden. De gevolgen verschillen per woning en per persoon. Wie geen lift nodig heeft, kan een gebouw wellicht zelfstandig verlaten. Voor een rolstoelgebruiker kan dezelfde panne de gewone uitgang onbereikbaar maken. Voorbereiding moet daarom beginnen bij de vraag welke voorzieningen iemand dagelijks gebruikt en wat er gebeurt wanneer die tijdelijk ontbreken.

De gevolgen bepalen wat een huishouden nodig heeft

Lahbib noemt risico’s die Europese landen al kennen. Bij een natuurbrand kunnen bewoners binnen enkele minuten hun woning moeten verlaten. Een overstroming kan wegen afsluiten en de toegang tot woningen bemoeilijken. Een cyberaanval kan betalingen of communicatie verstoren. Hoewel de oorzaken verschillen, keren dezelfde behoeften terug: kunnen drinken, eten, noodzakelijke medicijnen gebruiken, informatie ontvangen en een veilige verblijfplaats bereiken. Een huishouden hoeft niet voor elke mogelijke gebeurtenis een afzonderlijke voorraad aan te leggen. Het moet vooral weten welke dagelijkse functies moeten blijven doorgaan en welke alternatieven beschikbaar zijn wanneer de gewone dienstverlening wegvalt.

Waarom minstens 72 uur wordt aanbevolen

De Europese strategie voor een paraatheidsunie bevat sinds maart 2025 de doelstelling dat huishoudens minstens drie dagen in hun basisbehoeften kunnen voorzien. Tijdens de eerste fase van een crisis kunnen hulpdiensten onder grote druk staan. Wanneer mensen die daartoe in staat zijn tijdelijk zelf verder kunnen, blijft hulp beschikbaar voor wie onmiddellijk ondersteuning nodig heeft. De termijn van 72 uur is een minimum voor voorbereiding. Het is geen voorspelling van de duur van een storing en geen belofte dat na drie dagen alles hersteld is. Burgers hoeven evenmin drie dagen te wachten voordat zij hulp vragen. Een noodsituatie die onmiddellijke hulp vereist, blijft een noodsituatie.

Van Europees plan naar dagelijkse voorbereiding

Op 3 november 2026 presenteerde Lahbib nieuwe Europese richtlijnen die de voorbereiding van de bevolking concreter moeten maken. Ze gaan over minstens 72 uur zelfredzaamheid, onderwijs, voorbereiding voor mensen met een beperking en communicatie over risico’s. De aanbevelingen zijn niet bindend. Ze ondersteunen landen bij het uitwerken van hun eigen maatregelen en voeren geen algemene verplichting in om een bepaald commercieel noodpakket aan te schaffen. Voor de voorbereiding werd ook geput uit een Europees burgerpanel met 150 deelnemers uit de lidstaten. De opdracht is praktisch: mensen moeten kunnen begrijpen wat zij vooraf kunnen regelen en hoe zij tijdens een crisis kunnen handelen.

Een noodpakket op maat van de bewoners

Lahbib noemt water, voedsel, medicijnen, een zaklamp, een radio op batterijen, een draagbare oplader, wat contant geld en kopieën van documenten. Elk onderdeel dient een dagelijks doel. Verlichting helpt wanneer de stroom uitvalt. Een radio op batterijen biedt een mogelijkheid om informatie te ontvangen. Een opgeladen externe batterij kan een telefoon tijdelijk bruikbaar houden. Contant geld kan helpen wanneer betalingen met een kaart niet lukken. Kopieën van documenten kunnen nuttig zijn wanneer iemand de woning moet verlaten. De inhoud moet aansluiten bij de bewoners. Babyvoeding, hulpmiddelen of producten voor persoonlijke verzorging kunnen voor het ene huishouden noodzakelijk zijn en voor het andere niet.

Een tas om mee te nemen is geen voorraad voor thuis

Wie moet evacueren, heeft andere behoeften dan iemand die tijdelijk binnenshuis moet blijven. Een meeneemtas moet bereikbaar en draagbaar zijn. Een voorraad voor thuis kan uitgebreider zijn en bedoeld zijn om onderbrekingen van water, elektriciteit of bevoorrading te overbruggen. Het Belgische advies maakt dat onderscheid uitdrukkelijk. De bruikbaarheid hangt ook af van onderhoud: producten moeten houdbaar blijven, batterijen moeten bruikbaar zijn en gebruikte spullen moeten opnieuw worden aangevuld. Een verzameling materiaal die niemand terugvindt of waarvan de inhoud niet meer gebruikt kan worden, biedt weinig hulp. Voorbereiding vraagt daarom ook een vaste plaats en afspraken tussen huisgenoten.

Een standaardpakket past niet bij iedere zorgbehoefte

Voor iemand die dagelijks medicijnen of hulpmiddelen gebruikt, begint voorbereiding bij de continuïteit daarvan. Welke spullen moeten onmiddellijk mee? Welke informatie hebben hulpverleners nodig? Wie kan bijspringen als de gebruikelijke ondersteuning niet bereikbaar is? Een medicatielijst en contactgegevens kunnen daarbij helpen. Voor elektrische apparatuur vraagt het Belgische advies om de gevolgen van een panne met de zorgverleners te bespreken. Dat geldt bijvoorbeeld voor een elektrische rolstoel of zuurstofapparatuur. Zulke afspraken moeten aansluiten bij de persoonlijke situatie. Een algemene voorraadlijst kan die voorbereiding ondersteunen, maar vervangt geen overleg over specifieke medische of praktische behoeften.

Een waarschuwing moet de ontvanger bereiken

Toegankelijkheid begint vóór een evacuatie of tussenkomst. Een waarschuwing die iemand niet kan ontvangen of begrijpen, geeft geen bruikbare instructie. Een uitsluitend gesproken alarm kan mensen die doof of slechthorend zijn missen. Informatie die alleen visueel wordt aangeboden, kan ontoegankelijk zijn voor mensen die blind of slechtziend zijn. Ook moeilijke taal en digitale drempels kunnen verhinderen dat iemand tijdig handelt. De Europese richtlijnen vragen daarom verschillende communicatievormen, waaronder tekst, geluid, beeld, gebarentaal en begrijpelijke taal. Het doel is dat mensen vóór, tijdens en na een noodsituatie weten wat er gebeurt en welke handeling van hen wordt verwacht.

Een evacuatieroute moet ook zonder lift bruikbaar zijn

Een route op papier is pas een uitweg wanneer de betrokken persoon die werkelijk kan gebruiken. Voor iemand met beperkte mobiliteit moet vooraf bekeken worden hoe het gebouw verlaten kan worden als de lift uitvalt of niet gebruikt mag worden. Ook moet duidelijk zijn wie hulp kan bieden en hoe die persoon bereikt wordt. Een tijdelijke opvangplaats moet aansluiten bij de behoeften van degene die ernaartoe gaat. De voorbereiding stopt dus niet aan de voordeur. Vervoer, opvang en verdere ondersteuning horen bij hetzelfde plan. Anders kan een geslaagde evacuatie alsnog eindigen op een plaats waar iemand niet zelfstandig terechtkan.

De persoon zelf weet welke ondersteuning nodig is

Mensen met een beperking hebben uiteenlopende vaardigheden, ervaringen en behoeften. Hulpverleners moeten daarom rechtstreeks met hen communiceren en vragen welke ondersteuning nodig is. Een diagnose alleen geeft daarop geen afdoend antwoord. Duidelijke uitleg en respect voor de eigen keuzes horen bij de tussenkomst. Hulp bij verplaatsingen, persoonlijke spullen en hulpmiddelen moet waar mogelijk met de persoon worden besproken. Dat voorkomt dat ondersteuning wordt gebaseerd op aannames. Mensen met een beperking zijn ook deelnemers aan de voorbereiding: zij kunnen aangeven welke afspraken bruikbaar zijn en waar een plan in de praktijk tekortschiet.

Oefenen maakt tekortkomingen zichtbaar

De Europese richtlijnen vragen om mensen met een beperking en hun organisaties te betrekken bij planning, opleiding en evaluatie. Hun ervaring kan duidelijk maken of een waarschuwing aankomt, een deur bruikbaar is en afgesproken hulp daadwerkelijk beschikbaar blijft. Die betrokkenheid moet deel uitmaken van de gewone werkwijze. Een oefening kan blootleggen dat een contactpersoon niet bereikbaar is of dat een opvangplaats onvoldoende toegankelijk is. De opdracht is vervolgens om die tekortkomingen te verhelpen en opnieuw te toetsen. Het bestaan van een document zegt immers nog niet dat de beschreven handelingen onder tijdsdruk uitvoerbaar zijn.

Voorbereiding vraagt ook financiële ruimte

Een voorraad aanleggen vraagt geld en opslagruimte. Niet ieder huishouden beschikt daar in dezelfde mate over. Wie weinig te besteden heeft, kan niet zonder moeite extra producten aanschaffen. Wie klein woont, kan moeilijk grote voorraden bewaren. De Europese uitvoeringsrichtlijnen vragen daarom om betaalbare stappen die geleidelijk kunnen worden gezet en aangepast zijn aan persoonlijke omstandigheden. Daaruit volgt een opdracht voor het beleid: voorbereiding moet bereikbaar zijn voor mensen die de adviezen niet zelfstandig kunnen uitvoeren. Alleen informatie verspreiden neemt een financieel of praktisch obstakel niet weg. Ondersteuning moet terechtkomen bij huishoudens die die nodig hebben.

Afspraken met buren en familie kunnen helpen

Lahbib vraagt ook aandacht voor anderen, zoals een oudere buur of iemand met een beperking. Vooraf bespreken hoe contact wordt gehouden, kan voorkomen dat pas tijdens een crisis moet worden uitgezocht wie hulp nodig heeft. Zulke afspraken moeten uitvoerbaar zijn. Wie gaat na of een waarschuwing is ontvangen? Wie kan helpen bij een verplaatsing? Waar kan iemand terecht wanneer thuisblijven niet lukt? Een netwerk kan ondersteuning bieden, maar mag niet als vanzelfsprekend worden beschouwd. Sommige mensen wonen alleen of hebben niemand beschikbaar. Lokale noodplannen moeten ook rekening houden met wie niet op familie, buren of vrienden kan terugvallen.

De overheid houdt haar eigen opdracht

Een huishouden kan een voorraad water bewaren, maar geen openbaar waternet herstellen. Een telefoonoplader kan tijdelijk helpen, maar geen communicatienetwerk vervangen. Voorbereiding thuis verandert daarom niets aan de opdracht van overheden om hulp te organiseren en voorzieningen bereikbaar te houden. De Europese plannen gaan ook over waarschuwingen, voorraden, samenwerking en de continuïteit van contactpunten voor civiele bescherming. De Commissie koppelt daaraan aanbevelingen om die continuïteit te testen. Burgerlijke voorbereiding en publieke dienstverlening moeten elkaar aanvullen. Het ene kan het andere niet overnemen.

Kinderen leren handelen zonder angst te veroorzaken

Onderwijs krijgt een afzonderlijke plaats in de Europese aanbevelingen. Kinderen moeten op een leeftijdsgerichte manier leren hoe zij kunnen reageren op een noodsituatie. Dat kan gaan over een alarm herkennen, instructies begrijpen en weten bij wie zij hulp kunnen vragen. De bedoeling is praktische kennis aanleren zonder angst te veroorzaken. Ook thuis kunnen gezinnen afspraken bespreken voordat er iets gebeurt. Wie vooraf begrijpt welke handelingen nodig zijn, hoeft die uitleg niet voor het eerst te krijgen wanneer snel handelen wordt gevraagd. Voorbereiding wordt zo onderdeel van dagelijkse kennis over veiligheid.

Veiligheid vraagt spullen én bereikbare hulp

Een noodpakket maakt de voorbereiding op een storing tastbaar. Water, voedsel, licht en informatie kunnen helpen om de eerste dagen te overbruggen. Voor mensen met een beperking hangt de bruikbaarheid ook af van ondersteuning, toegankelijke communicatie en een uitvoerbare evacuatie. De Europese aanbevelingen erkennen die samenhang. De opdracht ligt nu bij de toepassing: lokale plannen en oefeningen moeten rekening houden met de mensen die ze nodig hebben. De maatstaf is concreet. Kan iemand de waarschuwing begrijpen, noodzakelijke middelen blijven gebruiken en hulp bereiken wanneer de gewone voorzieningen uitvallen?

Bronnen:Pieter Paul Moens, EDC Fan Belgium, e-mails van 18 november 2026 met het aangeleverde interviewfragment en de verwijzing naar de oorspronkelijke publicatie.Kathimerini: interview met Hadja Lahbib, afgenomen door journaliste Alexandra Voudouri, gepubliceerd op 17 november 2026. https://www.kathimerini.gr/opinion/interviews/564594517/chatza-lampimp-stin-k-oi-ellines-xeroyn-kalytera-giati-chreiazetai-to-kit-72-oron/Europese Commissie: strategie voor de Europese paraatheidsunie, gepresenteerd op 26 maart 2025. https://commission.europa.eu/topics/preparedness_enEuropese Commissie: maatregelen voor voorbereiding op crises, 3 november 2026. https://civil-protection-humanitarian-aid.ec.europa.eu/news-stories/news/commission-takes-new-steps-prepare-europeans-growing-crisis-risks-2026-11-03_enEuropese Commissie: uitvoeringsrichtlijnen voor minstens 72 uur zelfredzaamheid, SWD(2026) 826. https://ec.europa.eu/echo/files/policies/preparedness/guidelines_preparedness_selfsufficiency.pdfEuropese Commissie: richtlijnen voor voorbereiding die rekening houdt met mensen met een beperking. https://ec.europa.eu/echo/files/policies/preparedness/guidelines_preparedness_inclusive_disability.pdfNationaal Crisiscentrum: een noodpakket bij je thuis. https://crisiscentrum.be/nl/wat-kan-jij-doen/maak-een-noodpakket/een-noodpakket-bij-je-thuisNationaal Crisiscentrum: een plan voor wie extra hulp nodig heeft. https://crisiscentrum.be/nl/wat-kan-jij-doen/maak-een-plan/een-plan-voor-wie-extra-hulp-nodig-heeft

Andy Vermaut +32499357495

AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.

Wil je de onafhankelijke journalistiek van indegazette.be ondersteunen?

Iedere dag zetten we ons in om nieuws, reportages en verhalen te brengen uit de Westhoek, België, Europa en de rest van de wereld. Dat doen we met veel inzet en een sterke overtuiging dat onafhankelijke journalistiek toegankelijk moet blijven voor iedereen.
Wil je onze redactie een financieel duwtje in de rug geven? Elke vrijwillige bijdrage, groot of klein, helpt ons om ons journalistieke werk voort te zetten.
Je kunt ons ondersteunen via:
Ko-fi: https://ko-fi.com/andyvermaut
Buy Me a Coffee: https://buymeacoffee.com/andyvermaut
Hartelijk dank voor je vertrouwen, je betrokkenheid en je steun aan indegazette.be!
Andy Vermaut
Hoofdredacteur indegazette.be