Architectensector geconfronteerd met tegenstrijdigheden
03-03-2025
De architectensector wordt momenteel geconfronteerd met een reeks onvermijdelijke meldingen die de kern van het beroep raken. Zowel kwesties rond professionele integriteit als de behandeling van jonge architecten veroorzaken onrust. Recente documentatie van misstanden heeft geleid tot toenemende druk op de sector om verantwoordelijkheid te nemen en hervormingen door te voeren.
Fraudegevallen ondermijnen vertrouwen
In West-Vlaanderen ligt een architect onder vuur na opeenvolgende meldingen van onduidelijke facturatie en gebrekkige opvolging van projecten. Uit onderzoek blijkt dat in sommige gevallen valse werfverslagen en misbruik van digitale handtekeningen worden gebruikt, wat wijst op mogelijke fraude. In één dossier werd ontdekt dat bouwverslagen door de architect waren aangepast met foto’s van iemand anders, maar voorzien van zijn eigen naam. De klachten tegen deze architect – die om juridische redenen niet bij naam wordt genoemd – variëren van financiële uitbuiting van opdrachtgevers tot misleiding en contractbreuk.
Deze onthullingen hebben het vertrouwen in de beroepsgroep aangetast. Branchegenoten en waakhonden roepen de Orde van Architecten op om krachtig op te treden, iedere vorm van informatieachterhouding te onderzoeken en wangedrag hard aan te pakken.
Oproep tot betere werkomstandigheden
Tegelijkertijd speelt er een ander alarmerend probleem binnen de sector: de arbeidsomstandigheden van beginnende architecten. Jonge architecten kaarten een cultuur aan van structurele onderbetaling en overwerk. In een open brief aan de bevoegde minister – die binnen één dag meer dan duizend handtekeningen van architecten verzamelde – wordt scherpe kritiek geuit op het gebrek aan bescherming van starters in het vak. Zij stellen dat de Orde van Architecten onvoldoende opkomt voor de rechten van haar eigen professionals en vragen om dringende structurele veranderingen.
Stagiairs als goedkope arbeidskrachten
In België moeten pas afgestudeerde architecten een verplichte stage van twee jaar doorlopen, maar de verloning tijdens deze stage blijkt schrikbarend laag. Sinds 2024 ligt het startsalaris van een stagiair-architect op ongeveer €14,16 bruto per uur, met elke zes maanden een kleine verhoging tot circa €22,70 tegen het einde van de twee jaar. Dit officiële minimum wordt in de praktijk vaak het maximum: veel jonge architecten maken aanzienlijke overuren om rond te komen of nemen bijklussen aan om hun inkomen aan te vullen. Bovendien werken stagiaires geregeld zonder formeel contract, wat hen in een uiterst kwetsbare positie plaatst bij conflicten of misbruik. Deze bevindingen sluiten aan bij talloze persoonlijke getuigenissen over slechte werkomstandigheden en het gebruik van freelancers in architectenbureaus.
Opeenstapeling van…
De recente aandacht in de media voor deze misstanden heeft de druk opgevoerd om in te grijpen. Naar aanleiding van de commotie rond lage lonen en de uitbuiting van stagiairs sprak de Orde van Architecten in Vlaanderen haar begrip uit voor de frustraties. In een persbericht benadrukte de Orde dat een eerlijke uurvergoeding voor stagiairs een wezenlijke verantwoordelijkheid is en erkende ze het probleem van armoedige lonen en schijnzelfstandigheid.
Critici wijzen er echter op dat de Orde zelf onderdeel is van het systeem dat deze situatie in stand houdt. Uit haar eigen jaarverslag blijkt dat in 2021 slechts zes tuchtdossiers werden behandeld, met in totaal vier sancties – een laag aantal in verhouding tot de wijdverspreide klachten binnen de branche. Dit heeft de discussie aangewakkerd over de vraag of de huidige controlemechanismen voldoende zijn.
De opeenstapeling van meldingen schetst een zorgwekkend beeld van de architectensector. Of het nu gaat om ervaren architecten die de ethische grens overschrijden, of om jong talent dat zich ondergewaardeerd en onbeschermd voelt, de sector staat op een kruispunt. Verschillende stemmen binnen en buiten de beroepsgroep eisen transparantie, verantwoording en structurele verbeteringen. De komende periode zal moeten uitwijzen in hoeverre toezichthouders en de Orde van Architecten bereid zijn de noodzakelijke stappen te zetten om het vertrouwen te herstellen en een veilig, eerlijk werkklimaat voor alle architecten te garanderen.
Sebastiaan Hoedt & Andy Vermaut
Bronnen:
- Nieuwsbericht over klachten tegen West-Vlaamse architect (Indegazette)
- Uit dossier: bewijs van valse werfverslagen door architect (Indegazette)
- Samenvatting klachten tegen een architect (Indegazette)
- Oproep aan Orde van Architecten tot ingrijpen (Indegazette)
- Open brief van Alexander De Mont, ondertekend door meer dan 1000 architecten (Architectura)
- Cijfers over loon en werkomstandigheden stagiaires (Archined)
- Persbericht Orde van Architecten over eerlijke vergoeding stagiairs (Bavo)
- Jaarverslag 2021 Orde van Architecten – tuchtdossiers en sancties (Architectura)
