Franse alarmkreet over Brussel lokt fel debat uit

23 mei 2025

Een omstreden Frans inlichtingenrapport over vermeende islamistische invloed in Brussel blijft stof doen opwaaien. Het document, waarin vijf Brusselse gemeenten – waaronder Molenbeek en Sint-Joost-ten-Node – worden genoemd als “gebieden met groeiende controle door radicale netwerken”, wordt door Belgische autoriteiten en academici radicaal genuanceerd.

Lokale politiek onder druk

Het rapport beschrijft hoe islamistische groeperingen sinds de jaren 90 geleidelijk invloed zouden hebben verworven via gemeentebesturen. Tactieken variëren van het mobiliseren van kiezers in wijken met lage opkomst tot het bemachtigen van sleutelposities in lokale organisaties. Een voorbeeld is een conflict waar twee schepenen betrokken raakten bij plannen voor een islamitisch cultureel centrum op gemeentegrond. Critici wijzen erop dat dergelijke projecten vaak voortkomen uit legitieme behoeften aan onderwijs en huisvesting.

Van incidentele contacten naar structurele banden?

Waar het rapport spreekt van een “geleidelijke machtsverschuiving”, benadrukken Belgische onderzoekers het gebrek aan systematische patronen. “Samenwerking tussen lokale politici en religieuze groepen blijft ad hoc,” aldus een hoogleraar. Toch erkent zij dat demografische veranderingen in sommige wijken nieuwe dynamieken creëren, zoals verhoogde aandacht voor religieuze infrastructuur.

Molenbeek: symbool van verandering

Molenbeek, vaak genoemd als voorbeeld van islamistische invloed, laat volgens recente cijfers net een daling zien in dergelijke activiteiten. Buurtbewoners klagen over een eenzijdige focus op religie: “Onze wijk heeft jobs nodig, niet nog een debat over hoofddoeken,” zegt een lokale ondernemer. Het Franse rapport negeert volgens hem de rol van armoede en werkloosheid in de vorming van parallelle gemeenschappen.

Politieke verdeeldheid over aanpak

Minister Bernard Quintin (Binnenlandse Zaken) kondigde deze week strengere controles aan op samenwerking tussen gemeenten en “verdachte organisaties”. Dit rapport is een politiek instrument, geen analyse. De Brusselse regering organiseert intussen een studiedag over het verbeteren van sociaaleconomische monitoring om achterliggende problemen beter in kaart te brengen.

Letterlijke vertaling van het rapport:

3.2.2.1 Bij lokale verkozenen: een gradatie van “laïcke” houding tot infiltratie in gemeentelijke diensten, via electoraal beheer van de moslimgemeenschap

Hoewel de politieke betrokkenheid van de beweging op nationaal niveau beperkt lijkt, richten leden zich sterk op het lokale niveau om hun agenda te bevorderen en hun ecosystemen te consolideren. Zonder vooralsnog gemeenschapslijsten op te richten, oefenen zij een groeiende, soms gewelddadige druk uit op lokale uitvoerende machten, ten gunste van een toenaderingsstrategie die al in de jaren 1990 werd ingezet. De islamistische agenda zou zo een “ideaal uitlaatklep hebben gevonden in het gemeentelijke kader”, waar een electorale machtsverhouding werd gevestigd (mobilisatie van een overwegend niet-stemmend electoraat uit volkswijken, verspreiding van stemadviezen, onderhandeling over gemeenschapsmaatregelen in verkiezingsprogramma’s, verkrijging van lokale posities: gemeentelijk mandaat, leiding van sportclubs, beheer van vakbonden of sociale huisvestingsorganisaties…).

De aanzienlijke toename van de gemeentelijke invloed die islamisten de afgelopen jaren hebben verworven, doet vermoeden – waar dit nog niet het geval is – dat er een overgang plaatsvindt van electoraal beheer van de gemeenschap, waarbij sommige lokale verkozenen hun electorale basis consolideerden in ruil voor voordelen, naar nauwere allianties. Deze kunnen onder meer de opname van islamisten in belangrijke posities op verkiezingslijsten of in de kabinetten van verkozenen omvatten. Zo berust de steun voor het schoolproject van een moskee in een middelgrote stad op de betrokkenheid van twee burgemeester-adjuncten: de creatie van een groot educatief en cultureel centrum zou het aantal leerlingen dat betrokken is bij studiebegeleiding vervijfvoudigen, maar vereist de verwerving van een terrein dat tot de gemeente behoort.

Sommige geraadpleegde specialisten zijn van mening dat bepaalde gemeenten over een tiental jaren in handen van islamisten zullen zijn, naar het voorbeeld van België, waar minstens 5 gemeenten in het Brusselse gewest, zoals Sint-Joost-ten-Node of Molenbeek – met een overweldigende meerderheid van inwoners van buitenlandse afkomst – de kenmerken vertonen van “geconfisqueerde gebieden”, waar de sociale controle van islamisten over de bevolking bijna volledig lijkt.

Andy Vermaut