Nieuwe vogelatlas brengt broedvogels en wintergasten in Brussel in kaart

Bron: FB Lisseth Pérez

17 december 2025

Marius Pailhés en Jean-Yves Paquet, ornithologische experts van de studiekring AVES, hebben een nieuwe editie van de Atlas van de vogels van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest toegelicht. De atlas kadert in het langlopende werk rond vogelonderzoek in Brussel, waar Natagora al drie decennia tellingen en opvolging organiseert.

De publicatie en het bijhorende portaal richten zich op één centrale vraag: waar broeden welke soorten, in welke aantallen, en hoe verandert dat doorheen de tijd in een sterk verstedelijkte regio. De atlas is als PDF te raadplegen via het portaal van het Brusselse atlasproject, waar ook extra informatie en werkinstrumenten voor deelnemers beschikbaar zijn.

Waarom Brussel opnieuw in vakken wordt bekeken

De interesse in hoe vogelpopulaties zich aanpassen aan steden groeit, terwijl ook het debat over stadsnatuur en levenskwaliteit aan gewicht wint. Natagora plaatst die thema’s expliciet in het kader van haar natuurdoelstellingen en koppelt ze aan meetbare gegevens uit Brussel.

Naast jaarlijkse programma’s die trends bij bepaalde vogelgroepen opvolgen, wordt er om de 15 tot 20 jaar een brede inventaris van broedvogels uitgewerkt in atlasvorm. Zo’n atlas moet, op basis van vierkante kilometerhokken, de spreiding en de aantallen van broedende soorten in kaart brengen. Er wordt ook gericht gekeken naar zeldzame soorten en soorten met bijzondere waarde, onder meer met het oog op bescherming, en naar veranderingen ten opzichte van eerdere atlasrondes uit 1973 tot 1977, 1989 tot 1991 en 2000 tot 2004.

Wat deze editie toevoegt

De atlasronde 2022 tot 2024 moet een volledig beeld opleveren van de vogelstand in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, zowel ruimtelijk als over meerdere jaren. Een opvallend element is dat deze editie ook een inventaris van overwinterende vogels meeneemt. Daarmee wordt niet alleen gekeken naar wat er broedt, maar ook naar welke soorten in de koudere maanden aanwezig zijn en waar ze dan worden gezien.

Voor wie zich wil verdiepen in de eerdere resultaten is er tegelijk een PDF beschikbaar van de atlaseditie 2000 tot 2004, via dezelfde omgeving.

Hoe het veldwerk georganiseerd is

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is opgedeeld in 198 vakken van één kilometer op één kilometer, volgens hetzelfde raster als bij de vorige atlas. Vrijwillige ornithologen nemen één of meerdere vakken op zich. In elk vak is het de bedoeling om alle broedende soorten te registreren, per soort een inschatting van de aantallen te maken en daarnaast ook de winterwaarnemingen bij te houden.

Voor het project is een specifiek portaal opgezet. Deelnemers kunnen er vakken kiezen, waarnemingen invoeren en de resultaten bekijken, terwijl de methodologie en bijkomende toelichting via datzelfde portaal beschikbaar zijn. Wie zich afvraagt hoe snel een stad verandert, krijgt hier een meetlat die over jaren heen blijft werken.

Natagora koppelt het atlaswerk ook aan een oproep tot steun voor natuurbescherming in Wallonië en Brussel. De organisatie wijst op lidmaatschap, vrijwillige inzet en giften als manieren om haar werking te ondersteunen, met fiscale aftrekbaarheid vanaf 40 euro aan giften per jaar.

Bronnen:
Natagora / AVES, projectpagina “Atlas des oiseaux nicheurs de Bruxelles”, https://aves.natagora.be/nos-actions/monitoring/atlas-des-oiseaux-nicheurs-de-bruxelles (Aves)
Portaal “Atlas des oiseaux de Bruxelles”, https://atlas-oiseaux-bruxelles.be (Aves)
Presentatiedocument Atlas Brussel 2022-2024 (PDF) (Aves Bruxelles) – Lisseth Pérez

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel)