Onderwijs in jeugdinstellingen vormt noodzakelijke basis voor re-integratie

3 januari 2026

Frances Elohor Sama, voortrekker bij de organisatie Wo!Resist uit Oostende en spreker op Manifiesta 2025, vraagt aandacht voor de huidige aanpak van jongerencriminaliteit. Op zaterdag 3 januari 2026 stelt zij dat het verzwaren van straffen zonder educatieve onderbouw geen duurzame oplossing biedt voor de maatschappij. Het enkel plaatsen van jongeren achter de muren van een gesloten instelling zonder rehabilitatie wordt omschreven als een methode die de kans op herhaling van feiten vergroot.

Noodzaak van nieuwe vaardigheden

De terugkeer van jongeren naar hun oorspronkelijke omgeving na een periode van detentie leidt vaak tot een snelle terugval in criminaliteit. Dit vindt plaats wanneer er tijdens de opsluiting geen aandacht is besteed aan het aanleren van nieuwe inzichten of vaardigheden. Zonder een fundament van scholing en een gevulde rugzak aan kennis vallen jongeren terug in patronen die eerder tot problemen leidden. Het bieden van rust aan de samenleving door middel van opsluiting is hierdoor slechts van korte duur. Wanneer de deur van de instelling weer opengaat, zijn de tekorten die de jongere bij binnenkomst had vaak nog steeds aanwezig.

Scholing als instrument voor herstel

Politieke besluitvormers moeten onderwijs zien als een middel om de cirkel van armoede en criminaliteit te doorbreken. Educatie is geen extra voorziening, maar vormt de kern van een mogelijke oplossing. Het draagt bij aan de groei van zelfrespect bij jongeren die vaak een verleden van mislukkingen binnen het schoolsysteem en de maatschappij hebben gekend. Door binnen de muren te leren waar hun kwaliteiten liggen, verandert hun zelfbeeld aanzienlijk. Wie zichzelf niet langer als een buitenstaander ziet, zal zich minder snel als zodanig gedragen. Een concreet pad naar een diploma of een vakopleiding vormt een legaal alternatief voor de straat. Zonder perspectief op werk en inkomen blijft de illegale weg vaak de enige bekende optie. Bovendien dwingt onderwijs een dagritme af en leert het jongeren de nodige discipline aan om ergens voor te werken in plaats van te kiezen voor snelle winst uit criminaliteit.

Investeren in begeleiding in plaats van cellen

Er wordt gepleit voor een verschuiving van investeringen in loutere infrastructuur naar persoonlijke begeleiding. Alleen investeren in meer beton en zwaardere sloten heeft nog nooit geleid tot de rehabilitatie van personen. Middelen die worden ingezet voor leerkrachten, psychologen en trajectbegeleiders binnen de jeugdzorg worden beschouwd als een rationele investering in de algemene veiligheid. Elke euro die wordt bespaard op deze begeleiding, moet later mogelijk meervoudig worden uitgegeven aan politie-inzet en schadevergoedingen voor slachtoffers. Het doel is om jongeren na hun straf te laten bijdragen aan de samenleving in plaats van deze schade toe te brengen. De oproep aan politici is dan ook om van jeugdinstellingen plaatsen van groei te maken.

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel)