Regering kiest voor extra gevangenisbudget, geplande betoging in Brussel afgeblazen

7 december 2025

Op woensdag 10 december 2025 zou in Brussel een betoging plaatsvinden tegen de overbevolking in de Belgische gevangenissen, onder referentie OI 3470. De actie was opgezet door de fundamentele grondrechtenvereniging Postversa vzw en had één duidelijk doel: de druk op het gevangeniswezen zichtbaar maken, zowel voor de mensen die vastzitten als voor het personeel dat er elke dag werkt. Door nieuwe budgettaire beslissingen van de federale regering komt die betoging er uiteindelijk niet.

Betoging van 10 december 2025 gaat niet door

De geplande actie op woensdag 10 december 2025 in Brussel werd voorbereid in overleg met de politiezone Brussel-Hoofdstad-Elsene. Er lag een scenario op tafel waarbij deelnemers zouden samenkomen in de buurt van het Justitiepaleis en vervolgens zichtbaar aanwezig zouden zijn aan de gebouwen van de federale administratie Justitie aan de Waterloolaan 115 in 1000 Brussel. De organisatoren wilden daarmee laten zien hoe hard de structurele druk in het gevangeniswezen blijft wegen.

Postversa vzw richt zich al langer op menswaardige detentieomstandigheden en beschouwt de situatie in de gevangenissen als een toetssteen voor het respecteren van fundamentele rechten. De betoging moest de vele signalen over krappe cellen, hoge werkdruk en beperkte perspectieven in één duidelijke publieke actie bundelen.

Structurele middelen voor Justitie en gevangeniswezen

Tijdens de verdere voorbereiding kwam er een nieuw politiek kader op tafel. In het federale begrotingsakkoord wordt voor Justitie een bijkomend budget vastgelegd dat over de komende legislatuur oploopt tot een bedrag in de grootteorde van een miljard euro. Dat geld is bestemd voor het gerechtelijk apparaat en voor het gevangeniswezen, met een specifieke focus op de druk in de gevangenissen.

Binnen dit pakket wordt een vaste jaarlijkse enveloppe van zestig miljoen euro ingeschreven om de overbevolking in de gevangenissen te verminderen. Over de volledige legislatuur gaat het om een aanzienlijke investeringsinspanning die zich richt op maatregelen binnen het detentiesysteem. Een vroegere tijdelijke financieringslijn uit het Paasakkoord wordt geïntegreerd in de gewone begroting en tegelijkertijd verhoogd. Van de zestig miljoen euro per jaar gaat vijftig miljoen rechtstreeks naar Justitie. Daarmee moeten onder meer situaties verdwijnen waarin mensen op de grond slapen, moeten aangepaste plaatsen worden uitgebouwd en worden alternatieve vormen van strafuitvoering beter ondersteund.

De resterende middelen sluiten aan bij andere bevoegdheden die een rol spelen in de detentiesituatie, zoals zorg en migratie. Op die manier ontstaat een aanpak die stap voor stap de druk op de gevangenissen moet verminderen, niet via kortlopende ingrepen maar via vaste middelen. Verschillende nieuwsredacties schetsen hoe dat begrotingsakkoord bedoeld is om de chronische overbezetting in het gevangeniswezen en de daarmee samenhangende personeels- en infrastructuurproblemen aan te pakken met een langdurige financiële basis.

Organisatie kiest voor vertrouwen en houdt toezicht

Voor Postversa vzw is dit nieuwe begrotingskader een belangrijk signaal. De organisatie ziet in de structurele middelen en de verankering van de vroegere tijdelijke budgetten een stap richting een beleid dat de gevangenissen niet langer vanuit noodscenario’s benadert, maar vanuit een plan op langere termijn. De kern van de oorspronkelijke betoging, aandacht vragen voor menswaardige detentie, blijft daardoor weliswaar actueel, maar krijgt nu een andere context.

De organisatoren geven aan dat zij de federale regering tijd willen geven om de aangekondigde middelen om te zetten in concrete maatregelen op het terrein. De gevangenissen, de diensten voor strafuitvoering en de betrokken administraties zullen daarbij de toetssteen zijn. Volgens Postversa vzw is het logisch om een duidelijk budgettair gebaar eerst in de praktijk te volgen, voor er opnieuw tot straatactie wordt overgegaan.

Tegelijk blijft de waakzaamheid groot. De organisatie houdt vast aan het recht om later, indien de uitvoering zou achterblijven bij de aankondigingen, opnieuw op vreedzame en democratische wijze actie te voeren. Dat kan opnieuw in Brussel zijn, maar ook elders waar detentieomstandigheden het debat aanscherpen. Nu kiest men er bewust voor om de volgende stappen van de regering in kaart te brengen en de effecten in de gevangenissen op te volgen.

Geen samenkomst, geen stoet, wel duidelijke boodschap

De keuze om de betoging af te gelasten heeft directe gevolgen voor de gemaakte afspraken met de politiezone Brussel-Hoofdstad-Elsene. De organisatoren laten weten dat er op woensdag 10 december 2025 geen samenkomst zal zijn op het Jan-Jakobsplein, niet op het Poelaertplein en ook niet op een andere plaats in Brussel in het kader van deze actie. De voorziene verplaatsing richting de gebouwen van de federale administratie Justitie aan de Waterloolaan 115 wordt volledig geschrapt.

Dat betekent dat er geen geluidswagen wordt ingezet, dat er geen stewards aanwezig zullen zijn en dat er geen stoet wordt opgestart. De eerder besproken praktische richtlijnen, onder meer over verplaatsingen via de Waterloolaan en eventuele politiebegeleiding afhankelijk van het aantal deelnemers, verliezen hun relevantie omdat de actie niet doorgaat. De organisatie engageert zich om alle betrokkenen, partnerorganisaties en sympathisanten helder te informeren over de afgelasting en daarbij aan te geven dat de nieuwe budgettaire engagementen van de federale regering de aanleiding vormen voor deze beslissing.

De samenwerking met de politie in de voorbereidingsfase omschrijven de organisatoren als duidelijk en constructief. Dat toont volgens hen aan dat protest in de hoofdstad op een ordentelijke manier kan worden georganiseerd wanneer dat aangewezen is. Die ervaring nemen zij mee voor eventuele toekomstige acties, waarbij nieuwe evaluaties van het gevangenisbeleid onvermijdelijk opnieuw aan bod zullen komen.

Bronnen:
Business AM – Justitie krijgt komende jaren bijna 1 miljard euro extra – https://businessam.be/justitie-1-miljard-euro-extra/
Federale Overheidsdienst Justitie / Kabinet minister van Justitie Annelies Verlinden – Begrotingsakkoord: Extra middelen voor Justitie – https://verlinden.belgium.be/nl/nieuws/begrotingsakkoord-extra-middelen-voor-justitie
Knack – Begrotingsakkoord: wat is er beslist? – https://www.knack.be/nieuws/belgie/politiek/begrotingsakkoord-wat-is-er-beslist/
Indegazette – Begrotingsakkoord legt nieuwe lasten en kansen vast voor komende jaren – https://www.indegazette.be/begrotingsakkoord-legt-nieuwe-lasten-en-kansen-vast-voor-komende-jaren/
Bendevannijvel.com – Dossierpagina Gevangenissen – https://bendevannijvel.com/tag/gevangenissen/

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel)