Samenwerking is de eerste kracht van elk burgerprotest (opinie)

29 maart 2026

Soms zegt een felle interne boodschap minder over ruzie dan over iets anders: over de broosheid van burgerengagement en over de noodzaak om elkaar vast te houden wanneer een dossier lang aansleept, veel mensen raakt en steeds zwaarder begint te wegen. Dat is wat in Oostende opnieuw zichtbaar wordt. Achter de harde woorden over de fakkeltocht, de Thermen-site, het Versluys-perceel en de rol van verschillende actievoerders schuilt vooral een grotere waarheid: wie als burger wil wegen op het bestuur van een stad, moet niet alleen gelijk proberen te halen, maar ook leren samen standhouden.

Dat is geen detail. Het is de kern. Een protest leeft niet van slogans alleen. Het leeft van mensen die flyers bussen, petities rond dragen, teksten nalezen, bezwaren helpen opstellen, aanwezig blijven als anderen afhaken en elkaar blijven dragen wanneer de vermoeidheid toeslaat. Zodra dat besef verdwijnt, verliest een beweging niet alleen slagkracht, maar ook haar morele gezag.

Samenwerking als voorwaarde

In heel wat burgerdossiers ontstaat na verloop van tijd hetzelfde gevaar. De aandacht verschuift dan van de inhoud naar de personen. Niet langer staat alleen de vraag centraal wat er met een site, een project of een beslissing gebeurt, maar ook wie nog namens wie spreekt, wie nog vertrouwen geniet en wie zich nog werkelijk inzet voor het gemeenschappelijke doel. Precies daar ligt een breekpunt. Want zodra een beweging te veel energie verliest aan onderlinge wrijving, wordt ze kwetsbaar voor uitputting, verwarring en stilstand.

Daarom is het goed dat in Oostende nog eens duidelijk wordt wat samenwerking in de praktijk betekent. Dat betekent niet dat iedereen altijd hetzelfde moet denken. Het betekent wel dat een groep moet beseffen dat verscheidenheid van stijl of karakter iets anders is dan het loslaten van de gezamenlijke inzet. Mensen kunnen van mening verschillen over aanpak, toon of prioriteiten. Maar zodra de bereidheid verdwijnt om elkaar nog als bondgenoot te zien in een groter dossier, begint het draagvlak af te kalven.

Burgerprotest vraagt trouw aan het doel

Wie zich als burger inzet in een gevoelig dossier, werkt zelden in makkelijke omstandigheden. Er is tijdsdruk. Er is frustratie. Er zijn uiteenlopende ego’s, uiteenlopende verwachtingen en ook persoonlijke grenzen. Net daarom is samenwerking geen zachte bijzaak, maar een vorm van discipline. Ze vraagt geduld. Ze vraagt ook een zeker rechtvaardigheidsgevoel. Wie mee aan een protest werkt, moet kunnen aanvaarden dat niet alle werk zichtbaar is en dat niet elke bijdrage applaus krijgt. De man of vrouw die een avond lang flyers uitdeelt, is even nodig als degene die dossiers leest of teksten helpt uitwerken.

Dat lijkt vanzelfsprekend, maar het wordt vaak pas gezien wanneer het mis dreigt te lopen. Dan blijkt plots hoe afhankelijk een beweging is van stille inzet. Niet van prestige, maar van volharding. Niet van grote woorden, maar van mensen die blijven doen wat nodig is.

Waarde van mensen die blijven werken

In dat opzicht is het betekenisvol dat in Oostende uitdrukkelijk waardering wordt uitgesproken voor Steven Brion. Niet alleen omwille van zijn rol bij de organisatie van de tocht, maar ook omwille van zijn inhoudelijke werk in eerdere dossiers. Dat wijst op iets wezenlijks. Bewegingen worden niet alleen gedragen door zichtbare momenten op straat, maar evenzeer door mensen die achter de schermen jaren kennis, ervaring en documentatie opbouwen. Zulke figuren zijn vaak geen versiering van een actie, maar een dragende kracht ervan.

Een stad heeft nood aan burgers die niet alleen verontwaardigd zijn, maar ook volhouden. Die dossiers lezen. Die tegenstrijdigheden opmerken. Die een geheugen vormen tegen bestuurlijke vergeetachtigheid. Dat soort inzet mag niet pas worden erkend wanneer iemand tijdelijk wegvalt of door ziekte niet aanwezig kan zijn. Een volwassen burgerbeweging weet dat zij zorgvuldig moet omgaan met wie haar inhoudelijk en praktisch mee recht houdt.

De les achter de fakkeltocht

De discussie over de fakkeltocht in Oostende raakt daarom aan iets dat groter is dan één avond. Ze raakt aan de vraag wat een protest eigenlijk wil zijn. Is het een verzameling losse stemmen die nu en dan tegelijk roepen, of is het een duurzame burgerkracht die zich over langere tijd organiseert rond een stedelijk belang? Dat verschil is niet klein. Het bepaalt of een actie wordt herinnerd als een moment, dan wel als een stap in een langer traject.

Een tocht is pas echt relevant als zij ook achteraf mensen samenhoudt. Niet alleen in de foto’s of in de indruk van de dag zelf, maar in het vervolg. In de vraag wie verder schrijft, verder leest, verder aanspreekt, verder mobiliseert. Daar wordt de ware waarde van burgerengagement gemeten.

Democratie leeft niet alleen in de raadzaal

Te vaak wordt democratie herleid tot wat verkozen mandatarissen beslissen. Maar een stad leeft ook van wat burgers weigeren te laten passeren zonder debat. Die waakzaamheid is geen hinderpaal voor bestuur. Ze is er een noodzakelijke tegenkracht van. Een gezonde democratische cultuur heeft mensen nodig die vragen blijven stellen, informatie blijven verzamelen en bestuurders blijven herinneren aan hun verantwoordelijkheid tegenover het algemeen belang.

Daarom is het van belang dat protestgroepen niet verengen tot persoonlijke kampen. Zodra dat gebeurt, helpen zij ongewild precies die structuren die zij willen corrigeren. Macht wint immers vaak niet alleen door overtuiging, maar ook door het simpele feit dat haar tegengewicht onderling verzwakt. Voor burgergroepen ligt daar dus een opdracht: niet elkaar sparen uit beleefdheid, maar elkaar ernstig genoeg nemen om het gemeenschappelijke doel boven tijdelijke ergernis te plaatsen.

Waakzaamheid zonder zelfverzwakking

Ook de passages over het Versluys-perceel tonen dat aan. Het terrein, de afsluitingen, de borden en de opvolging ervan worden niet alleen genoemd als praktische details, maar als tekenen dat waakzaamheid nodig blijft. Dat is terecht. In dossiers die lang aanslepen, zit de kracht vaak in het blijvend kijken. In het blijven vastleggen. In het niet toelaten dat publieke aandacht wegzakt. Maar ook dat werk verliest kracht wanneer de mensen die het doen elkaar beginnen te wantrouwen of langs elkaar heen werken.

Burgerprotest moet dus tegelijk twee dingen kunnen. Het moet kritisch blijven naar buiten toe én ordelijk genoeg blijven vanbinnen om die kritiek geloofwaardig te dragen. Dat is geen makkelijke oefening. Maar het is wel de enige manier om op lange termijn gewicht te houden.

Standvastige acties

Oostende verdient in zulke dossiers burgers die niet alleen boos zijn, maar ook standvastig. Mensen die beseffen dat stedelijke waakzaamheid een werk van lange adem is. Niet één mars. Niet één petitie. Niet één felle mail. Wel een aaneenschakeling van aanwezigheid, dossierkennis, samenwerking en morele helderheid. Daar ligt de echte maatstaf.

Wie daar vandaag lessen uit wil trekken, moet dus niet blijven hangen in de vraag wie intern op wie reageerde. Belangrijker is wat daaronder zichtbaar wordt. Namelijk dat protest alleen toekomst heeft wanneer mensen hun persoonlijke gevoeligheden niet laten primeren op wat hen oorspronkelijk samenbracht. Dat geldt in Oostende. Dat geldt even goed elders.

Daarom is de belangrijkste boodschap van deze hele kwestie niet dat er woorden zijn gevallen, maar dat het belang van samenwerking opnieuw onontkoombaar op tafel ligt. Dat is geen zwakke conclusie. Dat is de harde ruggengraat van elk ernstig burgerinitiatief. Zonder die samenwerking blijft alleen losse verontwaardiging over. Met die samenwerking kan een stad merken dat burgers niet zomaar toeschouwers zijn, maar blijvende medehoeders van het algemeen belang.

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel)