Vier hectare duinen aan Fort Napoleon dreigen te verdwijnen

6 december 2025

Het gebied rond Fort Napoleon in Oostende ligt onder juridische bescherming sinds het Koninklijk Besluit van 6 juli 1976 het fort en de omliggende duinen aanduidde als cultuurhistorisch landschap. Toch ligt er nu een plan op tafel om bijna vier hectare, goed voor ongeveer 40.000 vierkante meter open binnenduin, in te vullen met hoge appartementsgebouwen. Vrijwilligers van Natuurpunt Middenkust vragen dat dit laatste binnenduingebied op de Oosteroever bouwvrij blijft en dat de natuur er de kans krijgt zich opnieuw te herstellen, met de typische planten en dieren die bij duinen horen.

Beschermd landschap onder druk

Op vraag van de Stad Oostende is Vlaams minister Ben Weyts een procedure gestart om de bescherming van (een deel van) de omgeving van Fort Napoleon op te heffen. Dat gebeurt terwijl de Vlaamse Commissie Onroerend Erfgoed daar eerder een negatief advies over gaf en pleitte voor behoud van de open ruimte.

Toch lijkt er een akkoord in de maak tussen de Stad Oostende en de Vlaamse Regering. In dat schema zouden nieuwe woontorens worden toegelaten op de resterende open ruimte naast het fort. Verschillende natuur-, milieu- en erfgoedverenigingen kondigen aan dat zij zich zullen organiseren tegen deze plannen tijdens het aangekondigde openbaar onderzoek.

Spanningen tussen plannen en kustvisie

De voorziene verkaveling met minimaal twee nieuwe woontorens wordt onder meer door Natuurpunt en vzw Climaxi aangevochten. Zij willen de open ruimte bewaren, zowel om de natuurwaarden te beschermen als om een buffer te houden voor mogelijke overstromingen in de toekomst. Een deel van het betrokken gebied is ingekleurd als overstromingsgebied.

Tegelijk werkt de Vlaamse Regering aan een zogenaamde kustvisie die juist inzet op het vrijwaren van open ruimte voor natuur, zachte recreatie en andere functies die niet gebaat zijn bij verdere verharding. Dat de lokale overheid een ontwikkeling ondersteunt die in strijd lijkt met die algemene richting, zorgt bij heel wat betrokkenen voor onbegrip.

Tegenstrijdige signalen uit Oostende

De plannen kwamen al meermaals ter sprake tijdens de gemeenteraad in Oostende. Schepen Ooms (Vooruit) kreeg daar vragen over, onder meer over de concrete invulling van de Oosteroever. Hij stelde dat er zeker nog gebouwd zal worden, maar niet noodzakelijk volgens de wensen van de bouwpromotoren. Die boodschap liet veel ruimte voor interpretatie.

In een eerder interview in HVB (Het VisserijBlad) zei burgemeester John Crombez dat er in de omgeving van het fort lager en met bescheiden woningen moet worden gewerkt, precies om het karakter van de wijk te bewaren. De huidige koers, waarbij hoge appartementsgebouwen in beeld komen, roept daardoor vragen op over de samenhang in het beleid van de stad.

Debat in het Vlaams Parlement en antwoord van Ben Weyts

In oktober dit jaar vroeg Groen-parlementslid Bram Jacques aan minister Weyts welke richting hij uit wilde met de geplande uitbreiding van de site. De minister verklaarde dat het Agentschap op 3 juli 2025 een brief van de Stad Oostende ontving met de vraag om de contour van het beschermd landschap te heroriënteren. Op basis van de analyse daarvan gaf hij zijn administratie de opdracht een dossier voor te bereiden voor een gedeeltelijke opheffing van de bescherming en dat ter beoordeling voor te leggen.

Ondanks het negatieve advies van de Vlaamse Commissie Onroerend Erfgoed liet Weyts de aanvraag tot opheffing al publiceren in het Belgisch Staatsblad. Dat betekent dat de procedure in een stroomversnelling is gekomen en dat het dossier niet langer louter een denkoefening is, maar een concrete beleidslijn met juridische gevolgen.

Zware waarschuwing van erfgoedexperten

De Vlaamse Commissie Onroerend Erfgoed is in haar advies ongebruikelijk streng. Volgens de commissie dreigt er een gevaarlijke praktijk wanneer beschermingsbesluiten stukje bij beetje worden aangepast zonder een duidelijke, consequente afweging. Dan ontstaat het risico dat eigenaars of gebruikers zich minder gebonden voelen aan bestaande beschermingsregels.

In dit dossier vreest de commissie dat de gedeeltelijke opheffing enkel dient om de gewenste ontwikkeling van het gebied mogelijk te maken. Dat gaat volgens haar in tegen de kern van wat een beschermingsstatuut moet doen. Door delen van het cultuurhistorisch landschap uit de bescherming te halen, wordt het moeilijker om toekomstige projecten nog te beoordelen vanuit een erfgoedperspectief. De commissie waarschuwt ook dat zo een voorbeeld wordt gezet voor vergelijkbare opheffingen elders, waarbij percelen uit de bescherming worden gelicht om beperkingen te vermijden, terwijl de mogelijke voordelen van bescherming niet meer worden meegewogen.

Kwetsbare kustnatuur in het nauw

Volgens de huidige piste zou het fort zelf wel onder bescherming blijven, maar dreigt het aan het zicht te worden onttrokken door nieuwe bouwvolumes rondom. Voor bewoners in de buurt is het binnenduin niet enkel een stuk natuur, maar ook een onderdeel van hun leefomgeving en uitzicht.

De kuststrook rond Oostende is de voorbije decennia sterk bebouwd. Milieuorganisaties wijzen erop dat het perceel naast Fort Napoleon net als cultuurlandschap is bestemd en dus geen logische plaats is voor een woontoren met luxueuze appartementen die weinig oplossingen bieden voor de woonnoden van Oostendse gezinnen.

Het Natuurrapport 2020 van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek toont aan dat de toestand van de natuur in Vlaanderen, en van de kustgebonden biotopen en habitats in het bijzonder, erg slecht is en nog problematischer dan eerder werd aangenomen. Omdat er nog maar een klein deel van die specifieke kustnatuur overblijft, pleiten natuurverenigingen ervoor om wat rest strikt te beschermen en waar mogelijk te herstellen.

Bewoners en verenigingen vragen inspraak

Het besluit van minister Weyts verscheen op 27 november 2025 in het Belgisch Staatsblad. In aansluiting daarop komt er een inspraakperiode van dertig dagen waarin burgers, organisaties en andere belanghebbenden formeel bezwaar kunnen indienen.

Natuurpunt en Climaxi roepen inwoners van Oostende en andere betrokkenen op om van die mogelijkheid gebruik te maken. Daarnaast loopt er een online petitie om het duingebied rond Fort Napoleon te vrijwaren van verdere bebouwing: https://www.openpetition.eu/be/petition/online/red-omgeving-fort-napoleon?fbclid=IwY2xjawOhQTdleHRuA2FlbQIxMABicmlkETE3dUJwYmFZYW9COGdHZlNGc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHtg_DbiPeTxIL1UD2VIVUx_6cvISPiLCv0ynVmkX7PZ2fCvKqveSUKwdi-bf_aem_6aGdsQaZnhMd6tXgaxzW_A Voor veel mensen wordt de vraag steeds urgenter hoeveel open ruimte er nog overblijft langs de Vlaamse kust en welke keuzes vandaag worden gemaakt voor volgende generaties.

Bronnen:
Natuurpunt Middenkust
vzw Climaxi
Vlaamse Commissie Onroerend Erfgoed
Stad Oostende
Agentschap Onroerend Erfgoed
Natuurrapport 2020 (INBO)
Belgisch Staatsblad

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel)