Waarom moet het mooiste stukje van Vlaanderen worden vervuild met een windturbine van 220 meter?

9 juli 2026

In Sint-Pieters-Kapelle staat een beslissing met blijvende ruimtelijke gevolgen op het spel. Spark Power vraagt een omgevingsvergunning voor één grootschalige windturbine aan de Heydestraat, met een maximale tiphoogte van ongeveer 220 meter. Het openbaar onderzoek voor project Pajottegem E429, dossiernummer 2026005042, loopt van vrijdag 19 juni 2026 tot en met zaterdag 18 juli 2026. Tot die einddatum kunnen inwoners het aanvraagdossier inkijken en een gemotiveerd bezwaar indienen. Daarna worden de adviezen, technische documenten en bezwaren onderzocht voordat de Vlaamse overheid beslist. De centrale vraag reikt verder dan de keuze tussen voor- en tegenstanders van windenergie. Ze gaat over de plaats waar een industriële installatie van deze schaal wordt ingeplant, de bescherming van verspreid wonende gezinnen, de waarde van het Pajottenlandse landschap en de kwaliteit van de studies waarop de uiteindelijke beslissing zal steunen.

Een constructie die het uitzicht blijvend bepaalt

Voor veel inwoners geldt het Pajottenland als een van de waardevolste landelijke streken van Vlaanderen. De heuvels, akkers, beekvalleien, hagen, kerktorens en verspreide hoeves vormen er een herkenbaar geheel. Een turbine van 220 meter is in zo’n omgeving geen klein technisch element. De constructie zou vele malen hoger zijn dan de kerktoren van Sint-Pieters-Kapelle en vanuit een ruim gebied zichtbaar worden. Wie het woord vervuiling in de titel te zwaar vindt, kan moeilijk ontkennen dat zo’n installatie een ingrijpende schaalbreuk kan veroorzaken. De vergunningverlenende overheid moet daarom niet alleen toetsen of de turbine energie kan produceren, maar ook of deze locatie ruimtelijk verdedigbaar is en of het landschappelijke verlies aanvaardbaar kan worden geacht.

Wat Spark Power precies aanvraagt

Spark Power is een in Gent gevestigde ontwikkelaar van windenergieprojecten en wordt ondersteund door de Belgische investeringsgroep Baltisse. Voor Pajottegem vraagt het bedrijf toestemming om één turbine te bouwen en te exploiteren nabij de Heydestraat in Sint-Pieters-Kapelle. De projectpresentatie vermeldt een maximaal vermogen van 7,2 megawatt, een rotordiameter tot 175 meter en een tiphoogte tot 220 meter. Spark Power raamt de jaarlijkse productie op ongeveer 19.000 megawattuur. Dat zou overeenkomen met het jaarverbruik van ongeveer 5.400 gezinnen en een berekende vermijding van circa 7.030 ton koolstofdioxide per jaar. Die cijfers tonen het energetische nut dat de ontwikkelaar aanvoert. Ze beantwoorden echter niet automatisch de vraag of dit specifieke perceel de juiste plaats is.

Groene stroom geeft geen vrijgeleide voor elke locatie

Windenergie speelt een belangrijke rol in de Vlaamse energie- en klimaatdoelstellingen. De Vlaamse overheid wil de capaciteit van windenergie op land verder verhogen. Dat maatschappelijke belang is reëel. Toch volgt daar niet uit dat iedere technisch mogelijke locatie ook ruimtelijk aanvaardbaar is. Het Vlaamse beleidskader werkt met een drietrapsladder. Eerst wordt gekeken naar bestaand ruimtebeslag, daarna naar locaties die aansluiten bij grote infrastructuur en pas daarna naar de open ruimte. Nabijheid van een autosnelweg of een dubbele spoorlijn kan een project ondersteunen, maar de feitelijke landschappelijke samenhang moet per dossier worden gemotiveerd. Een lijn op een kaart maakt van een landbouwgebied nog geen industriezone.

De E429 en het spoor vormen het belangrijkste argument van de ontwikkelaar

De geplande turbine wordt ruimtelijk gekoppeld aan de E429 en aan een dubbele spoorlijn. In de presentatie van Spark Power wordt een afstand van ongeveer 316 meter tot de autosnelweg en ongeveer 431 meter tot het spoor vermeld. De ontwikkelaar gebruikt die nabijheid om het project onder de tweede trap van het Vlaamse afwegingskader te plaatsen: gebundeld aan grote infrastructuur. Dat argument verdient onderzoek, maar mag niet als eindpunt worden behandeld. De vergunningverlenende overheid moet nagaan of de autosnelweg en spoorlijn op deze plek werkelijk voldoende landschapsbepalend zijn om een solitaire turbine van 220 meter te dragen. Wanneer de turbine vanuit woonerven, landbouwwegen, beekvalleien en dorpsgezichten veel dominanter wordt ervaren dan de bestaande infrastructuur, is de beoogde bundeling ruimtelijk minder vanzelfsprekend.

Een zoekzone is geen voorafgaande goedkeuring

De locatie sluit aan bij een zone die eerder binnen Opgewekt Pajottenland werd onderzocht. Dat project stelde harde en zachte visiekaarten op en duidde gebieden aan waar grote windturbines nader konden worden bekeken. Bij die oefening werd rekening gehouden met landschap, nabijheid van energiegebruikers en maatschappelijk draagvlak. Zo’n zoekzone is echter geen bouwrecht en evenmin een belofte dat een latere aanvraag aanvaardbaar is. Ze geeft aan dat nader onderzoek mogelijk is. Pas in het concrete vergunningsdossier moeten geluid, bewegende licht-donkerhinder, natuur, veiligheid, ruimtelijke inpasbaarheid, woonkwaliteit en landschappelijke impact overtuigend worden onderzocht.

De afstandsdiscussie wordt te vaak onnauwkeurig gevoerd

De afstand tot woningen is uitgegroeid tot een van de gevoeligste punten. In publieke stukken circuleren verschillende cijfers. Het buurtcomité spreekt in zijn petitie over ongeveer 260 meter. Een regionaal nieuwsbericht verwees naar een afstand van minder dan 200 meter. In aangeleverde bezwaren wordt dan weer ongeveer 350 meter genoemd. Die verschillen zijn te groot om te negeren. De kortste afstand moet daarom worden vastgesteld aan de hand van de officiële coördinaten van de turbine, de perceelsgrenzen en de vergunde of vergund geachte woonfuncties. De overheid hoort per woning duidelijk te maken welke meetmethode is gebruikt. Zonder zo’n controleerbare afstandstabel blijft de discussie vatbaar voor verwarring.

Drie keer de tiphoogte is geen algemene wettelijke minimumafstand

De petitie stelt dat in Vlaanderen een minimumafstand van drie keer de tiphoogte geldt. Juridisch ligt dat genuanceerder. De Vlaamse omzendbrief OMG/2025/01 bepaalt dat bij een nieuwe grootschalige windturbine met een tiphoogte van minstens 200 meter een afstand van minstens drie keer de tiphoogte tot de dichtstbijzijnde bestaande woning in woongebied als aangewezen uitgangspunt kan worden gebruikt. Bij een turbine van 220 meter komt dat neer op 660 meter. Dezelfde omzendbrief zegt tegelijk uitdrukkelijk dat Vlaanderen geen algemene afstandsregel voor alle woningen kent. Voor verspreide of geclusterde bewoning buiten woongebied gelden dezelfde aandachtspunten rond schaal, visuele impact en functionele inpasbaarheid, maar zonder vaste aangewezen afstand. Dat juridische onderscheid is van groot belang. Het betekent niet dat bewoners in landbouwgebied minder hinder ondervinden. Het betekent wel dat hun bescherming via een concrete ruimtelijke en milieutechnische afweging moet worden verzekerd.

Landbouwgebied mag geen tweederangs woonomgeving worden

Precies daar ligt een fundamenteel bezwaar van de buurt. Gezinnen die legaal in agrarisch gebied wonen, ervaren dezelfde draaiende rotor, dezelfde visuele dominantie en mogelijk dezelfde geluid- en lichthinder als bewoners binnen een ingekleurde woonzone. De kleur van een gewestplan verandert de menselijke waarneming niet. De vergunningverlener kan zich daarom niet beperken tot de vaststelling dat de contour van 660 meter geen woning in woongebied raakt. De Vlaamse omzendbrief verlangt ook buiten woongebied een toets aan schaal, visuele impact, leefbaarheid en functionele inpasbaarheid. Een gemotiveerde beslissing moet aantonen hoe elke nabijgelegen woning is onderzocht en waarom de resterende hinder al dan niet aanvaardbaar wordt geacht.

Geluid kan worden berekend, maar de beoordeling moet controleerbaar zijn

Spark Power verwijst naar de Vlaamse geluidsnormen en presenteert berekeningen voor de woningen in de omgeving. Voor agrarisch gebied worden in de projectpresentatie waarden aangehaald van 48 decibel overdag en 43 decibel tijdens avond en nacht. De overheid moet nagaan of de gehanteerde bronniveaus, windrichtingen, bodemfactoren, meetpunten en bedrijfsmodi correct zijn. Ook de cumulatie met verkeer op de E429 en treinen op de spoorlijn verdient aandacht. Verkeersgeluid kan turbinegeluid soms maskeren, maar op andere momenten kan het ritmische karakter van rotor- en machinegeluid juist waarneembaar blijven. Een berekend jaargemiddelde zegt bovendien niet alles over de ervaring op een specifieke gevel, in een slaapkamer of op een erf.

Internationale geluidsrichtlijnen vragen context

Een internationale gezondheidsrichtlijn adviseert voor gemiddelde blootstelling aan windturbinegeluid een niveau onder 45 decibel Lden. Die aanbeveling is geen rechtstreeks toepasbare Vlaamse vergunningsnorm en gebruikt een andere meetgrootheid dan de afzonderlijke dag-, avond- en nachtwaarden uit VLAREM. De cijfers kunnen dus niet één op één naast elkaar worden gelegd. Ze maken wel duidelijk dat geluid bij windturbines als een vraagstuk van gezondheid en welzijn moet worden behandeld. Een degelijke beoordeling hoort niet te eindigen bij de zin dat een model onder een norm blijft. Ze moet ook inzicht geven in onzekerheidsmarges, mogelijke stille bedrijfsmodi, controlemetingen na ingebruikname en afdwingbare maatregelen wanneer de praktijk afwijkt van de berekening.

Gezondheidsklachten vragen ernst zonder medische overdrijving

Enkele omwonenden melden chronische migraine of een verhoogde gevoeligheid voor prikkels. Zij vrezen dat geluid en periodieke lichtwisselingen aanvallen kunnen uitlokken of verergeren. Hun bezorgdheid verdient een ernstige behandeling, maar journalistieke en bestuurlijke nauwkeurigheid blijft nodig. Het is niet verantwoord om zonder individueel medisch onderzoek te stellen dat deze turbine zeker migraine zal veroorzaken. Het is evenmin verantwoord om zulke klachten vooraf weg te zetten als louter emotie. Het voorzorgsbeginsel vraagt dat bekende kwetsbaarheden, de duur van de blootstelling, de afstand tot de bron en mogelijke beperkingsmaatregelen in het dossier worden meegewogen.

Bewegende licht-donkerhinder is begrensd, maar niet denkbeeldig

Wanneer de zon laag staat, kunnen draaiende rotorbladen periodieke lichtwisselingen veroorzaken in woningen of tuinen. De Vlaamse regels beperken die hinder en voorzien registratie en automatische stilstand wanneer de toegelaten duur dreigt te worden overschreden. Spark Power stelt dat een besturingssysteem de turbine tijdig kan stilleggen. De vergunningverlenende overheid moet controleren welke woningen in de berekeningen zijn opgenomen, of ramen en verblijfsruimten juist zijn gemodelleerd en hoe klachten achteraf worden behandeld. Voor bewoners met migraine of prikkelgevoeligheid kan ook een korte, terugkerende blootstelling relevant zijn. Daarom moeten de voorwaarden helder, meetbaar en handhaafbaar zijn.

De aanwezigheid van vleermuizen moet objectief worden onderzocht

Buurtbewoners melden dat gewone dwergvleermuizen verblijven in daken van woningen in de omgeving. Dat lokale gegeven moet nog door onafhankelijk veldonderzoek worden bevestigd en ruimtelijk worden afgebakend. Alle Europese vleermuissoorten zijn beschermd en botsingen met turbinebladen zijn een erkend risico. Onderzoek moet daarom niet alleen kijken naar een verblijfplaats, maar ook naar foerageergebieden, vliegroutes, hagen, waterlopen en de verbinding tussen slaapplaatsen en voedselgebieden. Een korte waarneming op één moment volstaat niet. Er zijn metingen nodig tijdens verschillende activiteitsfasen en op relevante hoogtes, aangevuld met een plan voor stilstand bij omstandigheden waarin het risico hoog is.

Ook vogels verdienen een locatiespecifieke analyse

Omwonenden verwijzen naar ooievaars, valken en andere vogels in de omgeving. De loutere aanwezigheid van een soort betekent nog niet dat een turbine onmogelijk is. Omgekeerd is een algemene soortenlijst geen bewijs dat het risico gering blijft. De overheid moet nagaan of er vaste vliegroutes, broedplaatsen, foerageerzones of trekbewegingen zijn en of het project in of nabij een aangeduide risicocorridor ligt. Daarbij hoort ook de vraag of automatische detectie, tijdelijke stilstand of andere maatregelen praktisch uitvoerbaar zijn. Natuurvoorwaarden hebben weinig waarde wanneer ze te vaag zijn om later te controleren.

Het landschap is geen lege ruimte tussen economische functies

Het Pajottenland wordt vaak bekeken als landbouwgrond waarop nog een technische functie kan worden toegevoegd. Dat is te beperkt. Een landschap heeft ook een culturele, recreatieve en sociale betekenis. Wandelwegen, vergezichten, beekvalleien, kapellen, historische hoeves en dorpssilhouetten bepalen hoe inwoners en bezoekers de streek beleven. De Vlaamse omzendbrief vraagt dat de karakteristieken van het landschap worden beschreven en dat visualisaties aandacht besteden aan nabijgelegen woningen. Voor een turbine van 220 meter zijn enkele beelden vanuit veraf niet genoeg. Er zijn fotomontages nodig vanuit de dichtstbijzijnde erven, toegangswegen, dorpsranden, wandelroutes en landschappelijk gevoelige punten, bij helder en minder helder weer.

Een solitaire turbine vraagt een zeer sterke motivering

Het project omvat één turbine. Dat is juridisch mogelijk wanneer ze voldoende aan grote infrastructuur wordt gekoppeld. Toch blijft de ruimtelijke vraag of één mast van deze hoogte als samenhangend element wordt ervaren of juist als een losstaand industrieel object. De overheid moet ook onderzoeken of de locatie energetisch optimaal wordt benut en of toekomstige turbines in dezelfde zone denkbaar zijn. Een vergunning voor één turbine kan immers een precedent vormen voor verdere aanvragen. Bewoners hebben recht op duidelijkheid over het ruimere ontwikkelingsbeeld, niet alleen over het eerste toestel.

De beloofde productie moet naast de lokale kost worden gelegd

Een geraamde productie van 19.000 megawattuur per jaar is aanzienlijk. Toch is het cijfer afhankelijk van windaanbod, technische beschikbaarheid en stilstanden wegens geluid, licht-donkerhinder of natuur. De berekening van 5.400 gezinnen is bovendien een equivalent en betekent niet dat de stroom uitsluitend naar Pajottegemse huishoudens gaat. De klimaatwinst is relevant, maar de lokale ruimtelijke prijs is eveneens relevant. Een eerlijke belangenafweging zet beide naast elkaar en onderzoekt of een locatie met minder woon- en landschapsimpact dezelfde energieopbrengst kan leveren.

Participatie begon voor veel inwoners te laat

Spark Power organiseerde een digitale informatievergadering via Teams. Het Actiecomité Wind Recht Pajottegem hield daarnaast een bijeenkomst in het cultureel centrum van Sint-Pieters-Kapelle, waar ongeveer veertig belangstellenden aanwezig waren. Advocaat Bart Van den Daele, gespecialiseerd in omgevingsrecht, lichtte er de procedure en de mogelijkheid tot bezwaar toe. Dat beide partijen informatie verstrekten, is nuttig. Toch blijft de vraag of bewoners al in een vroeg stadium invloed konden uitoefenen op de locatiekeuze of pas werden ingelicht nadat het ontwerp grotendeels vastlag. Wettelijke inspraak tijdens een openbaar onderzoek is essentieel, maar ze vervangt geen vroeg overleg over alternatieven.

De petitie telt politiek, maar beslist juridisch niet

Bij controle op donderdag 9 juli 2026 stond de onlinepetitie op 510 bevestigde ondertekeningen. Dat aantal kan nog wijzigen. Een petitie bewijst dat het dossier breed leeft, maar ze is geen stemming over de vergunning. De Vlaamse overheid mag de aanvraag niet goedkeuren of weigeren op basis van het aantal namen. De inhoudelijke argumenten zijn doorslaggevend: correcte afstanden, ruimtelijke inpasbaarheid, geluid, veiligheid, natuur, landschappelijke impact en naleving van de procedure. Toch kan het bestuur de maatschappelijke betekenis van honderden ondertekeningen niet negeren. Draagvlak is in het Vlaamse beleidskader zelf een aandachtspunt, juist omdat gebrekkige betrokkenheid leidt tot langdurige procedures en wantrouwen.

Een bezwaar moet concreet en persoonlijk zijn

Wie bezwaar wil indienen, doet dat uiterlijk op zaterdag 18 juli 2026 via het Omgevingsloket of volgens de schriftelijke procedure bij Pajottegem. Een algemene zin tegen windenergie heeft weinig juridische kracht. Een bruikbaar bezwaar beschrijft de eigen ligging ten opzichte van de turbine, de feitelijke woon- of landbouwfunctie, zichtlijnen, ramen en verblijfsruimten, gekende natuurwaarden, mogelijke veiligheidsvragen en eventuele gezondheidsgevoeligheden. Foto’s, kaarten, medische stukken, natuurwaarnemingen en duidelijke verwijzingen naar onderdelen van het aanvraagdossier kunnen de argumentatie ondersteunen. Bezwaren moeten zakelijk blijven. Onjuiste of overdreven claims maken een dossier zwakker, niet sterker.

Pajottegem adviseert, Vlaanderen beslist

Het college van burgemeester en schepenen verleent de vergunning voor deze grootschalige turbine niet zelf. De Vlaamse Regering is bevoegd om in eerste administratieve aanleg te beslissen over windturbines met een vermogen boven 1.500 kilowatt. Pajottegem heeft wel een belangrijke adviesrol. Het lokaal bestuur verzamelt de bezwaren, kan deskundige diensten raadplegen en formuleert een standpunt over de ruimtelijke en lokale gevolgen. Ook de GECORO kan advies geven. Die commissie telt dertien leden en bevat deskundigen en vertegenwoordigers uit onder andere landbouw, natuur, werkgevers, werknemers en het sociaal-culturele middenveld. Haar advies is niet bindend, maar kan de kwaliteit van het gemeentelijke standpunt versterken.

De gemeente mag zich niet achter haar beperkte bevoegdheid verschuilen

Dat Vlaanderen finaal beslist, ontslaat Pajottegem niet van verantwoordelijkheid. Het gemeentebestuur kent het terrein, de woningen, landbouwbedrijven, wegen, waterlopen en lokale natuur beter dan een administratie op afstand. Het kan eisen dat tegenstrijdige afstandscijfers worden opgehelderd, dat visualisaties op relevante plaatsen worden gemaakt en dat natuur- en geluidsstudies begrijpelijk worden toegelicht. Het kan ook duidelijk aangeven of de turbine past binnen de gewenste ruimtelijke ontwikkeling van de fusiegemeente. Een gemotiveerd lokaal advies weegt zwaarder dan een voorzichtig document dat alleen de procedure samenvat.

De vergunning is nog lang geen verworven recht

Een ontvankelijke aanvraag betekent uitsluitend dat het dossier formeel kan worden behandeld. Na het openbaar onderzoek moeten adviezen en bezwaren worden verwerkt. De Vlaamse overheid kan de vergunning verlenen, voorwaarden opleggen of de aanvraag weigeren. Tegen de beslissing kunnen nadien administratieve of gerechtelijke procedures volgen, afhankelijk van de toepasselijke rechtsgang en het belang van de indiener. Voorbarige uitspraken dat de turbine er zeker komt, zijn daarom onjuist. Even voorbarig is de stelling dat het protest de vergunning automatisch zal tegenhouden.

Geen gemakkelijk verwijt van nimbygedrag

Het is verleidelijk om tegenstanders weg te zetten als mensen die groene energie steunen zolang ze elders wordt opgewekt. Dat verwijt doet geen recht aan het dossier. Omwonenden betwisten niet noodzakelijk de nood aan hernieuwbare energie. Zij vragen waarom een turbine van 220 meter zo dicht bij verspreide bewoning en in een herkenbaar landschap moet worden geplaatst. Dat is een legitieme ruimtelijke vraag. Tegelijk mogen bezwaren niet steunen op foutieve juridische claims of ongefundeerde medische zekerheden. Een volwassen debat erkent zowel de klimaatopgave als de plicht om locaties zorgvuldig te kiezen.

De kernvraag is niet windenergie of geen windenergie

De echte keuze is niet tussen klimaatbeleid en landschap. Ze gaat over de wijze waarop Vlaanderen beide beschermt. Windturbines horen bij de energietransitie, maar niet iedere akker naast een weg of spoorlijn is daarom geschikt. Een overheid die draagvlak ernstig neemt, toont waarom alternatieve locaties minder geschikt zijn, welke woningen hinder kunnen ondervinden, welke natuurwaarden aanwezig zijn en welke afdwingbare voorwaarden de risico’s beperken. Wanneer die onderbouwing overtuigt, kan een vergunning verdedigbaar zijn. Wanneer cruciale gegevens ontbreken of de schaalbreuk niet behoorlijk wordt gemotiveerd, is weigering een normale toepassing van goede ruimtelijke ordening.

Waarom precies hier?

Voor Sint-Pieters-Kapelle draait alles uiteindelijk om één vraag: waarom moet juist deze plek een turbine van 220 meter dragen? Het antwoord mag niet beperkt blijven tot de aanwezigheid van wind, een beschikbare grondeigenaar en de nabijheid van de E429. Het moet aantonen dat de locatie ruimtelijk beter is dan redelijke alternatieven, dat nabijgelegen gezinnen eerlijk worden behandeld, dat natuuronderzoek stevig genoeg is en dat het landschap niet als restcategorie wordt beschouwd. Pas dan kan de Vlaamse overheid geloofwaardig stellen dat de klimaatwinst opweegt tegen de plaatselijke impact.

De deadline van zaterdag 18 juli 2026 nadert. Een turbine van 220 meter, een rotordiameter tot 175 meter en honderden bezorgde ondertekenaars maken dit tot een dossier dat Pajottegem nog lang kan tekenen. indegazette.be blijft de procedure, de adviezen en de uiteindelijke beslissing kritisch opvolgen.

Wie ook een bezwaarschrift wenst in te dienen, kan dit gemakkelijk doen via deze link: https://form.jotform.com/261685667702366

Bronnen:
Lokaal bestuur Pajottegem, aanvraag omgevingsvergunning Project Pajottegem E429 en openbaar onderzoek van 19 juni tot en met 18 juli 2026.
Spark Power, Presentatie Pajottegem E429, technische kenmerken, productie, situering en hinderbeperking.
Vlaamse overheid, omzendbrief OMG/2025/01 over het afwegingskader voor windturbines, bevoegdheid, drietrapsladder en ruimtelijke scheiding.
Opgewekt Pajottenland, toelichting bij de windzoekzones.
De Klaroen, Godelieve Deschuyffeleer, Windturbine aan de Heydestraat – Feiten en procedure op een rij, 2 juli 2026.
Petitie.be, Eerlijke en gelijke toepassing van afstandsregels voor windturbines, geraadpleegd op 9 juli 2026.
Wereldgezondheidsorganisatie, Environmental noise guidelines for the European Region.
Europese Commissie en EUROBATS, bescherming van vleermuizen en richtlijnen voor onderzoek en risicobeperking bij windturbines.
Regionale berichtgeving over uiteenlopende afstandscijfers rond de geplande locatie.
Aangeleverde brontekst en redactionele instructies.

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)