Wordt de Nieuwkapelleplas bewust verwaarloosd om het zonneparkplan door te drukken?
9 augustus 2025
Hypertrofe toestand – water dat zó vol zit met voedingsstoffen dat het hele systeem uit balans raakt – zet Nieuwkapelleplas onder druk
Nieuwkapelle – Wie in de zomer langs de Nieuwkapelleplas wandelt, ziet het meestal meteen. Het begint met een lichte groene zweem op het water, maar binnen enkele weken ligt er een dikkere, groenblauwe laag overheen. Wat voor de leek misschien op algen lijkt, zijn in werkelijkheid cyanobacteriën, ook blauwalg genoemd. Uit een onderzoek in opdracht van De Watergroep blijkt dat dit verschijnsel niet zomaar een zomerse irritatie is, maar een teken van een ernstig verstoord evenwicht in de plas.
Het patroon herhaalt zich elk jaar. In juni is het nog subtiel. De windstilte doet de bacteriën samenkomen in de beschutte hoeken. Daar vormen zich ophopingen die als een film over het water liggen. Wat je niet ziet, is dat onder die laag het zuurstofgehalte snel daalt. Cyanobacteriën horen in kleine aantallen bij een gezond ecosysteem, maar in zulke concentraties gebruiken ze veel zuurstof, waardoor vissen en insectenlarven in de problemen komen. Als het zuurstofpeil te ver wegzakt, volgt onvermijdelijk sterfte.
De onderzoekers verklaren het verschijnsel door wat zij een hypertrofe toestand noemen: het water bevat uitzonderlijk veel voedingsstoffen, vooral fosfor en stikstof. Normaal zijn die stoffen slechts beperkt aanwezig, maar hier hebben ze zich jarenlang opgestapeld. Dat gebeurt door onder andere plantenresten die op de bodem verteren en door oude sliblagen die bij zuurstofgebrek weer voedingsstoffen loslaten. Omdat de plas nauwelijks natuurlijke doorstroming kent, blijft dat overschot aanwezig. Zodra het water in de zomer opwarmt, krijgen bacteriën en algen alle ruimte om te groeien.
De gevolgen blijven niet aan de oppervlakte. De dikke laag houdt zonlicht tegen, waardoor waterplanten onvoldoende licht krijgen. Zonder die planten verdwijnen schuilplaatsen en paaiplekken voor vissen en kleine waterdieren. Zo brokkelt de voedselketen af en neemt de soortenrijkdom af, terwijl cyanobacteriën het systeem steeds meer gaan overheersen.
Voor mensen en dieren kan het bovendien gevaarlijk zijn. Bepaalde soorten produceren giftige stoffen, zoals microcystines, die bij contact huidirritaties en maagklachten kunnen veroorzaken. Bij langdurige of hoge blootstelling kunnen de gevolgen ernstiger zijn. Voor honden of vee die van het water drinken, kan het dodelijk aflopen. Toch wordt het advies om in die periodes niet te zwemmen of dieren te laten drinken, geregeld genegeerd.
De Nieuwkapelleplas is voor veel inwoners meer dan alleen een plas water. Jarenlang kwamen mensen er zwemmen, vissen of gewoon genieten van de rust. Het is een plek die in het collectieve geheugen zit. Juist daarom roept de huidige toestand vragen op.
Die vragen worden scherper nu De Watergroep plannen heeft voor een drijvend zonnepark op de plas. Het ecologisch onderzoek dat nu is afgelopen, moet officieel de impact daarvan vaststellen. Critici wijzen erop dat wie het onderzoek bestelt, ook de spelregels bepaalt. Als een plas door jarenlange verwaarlozing aan waarde verliest, is de weerstand tegen ingrijpende veranderingen vaak kleiner. Zo kan het uitblijven van herstelmaatregelen, bewust of onbewust, de deur openzetten voor plannen die anders moeilijker te realiseren zijn.
En dan blijft de hoofdvraag hangen: is de achteruitgang van de Nieuwkapelleplas het gevolg van gebrek aan beheer en prioriteit, of speelt de verwaarlozing juist in de kaart van de plannen van De Watergroep – los van de wil van de gemeenschap, los van de emotionele waarde en los van de plicht om deze plek voor de toekomst te bewaren?
Bronnen:
– Onderzoek naar de ecologische waarde en het functioneren van Nieuwkapelleplas (Diksmuide), INBO, 2025
– Rapporten van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek 2025
Andy Vermaut
???? +32 499 35 74 95
