Russische invloedsnetwerken woelden door Poolse verkiezingsstrijd
8 augustus 2025
Drie operaties, één doel: het publieke debat kantelen
Op een regenachtige dag in Warschau vertelde een veiligheidsanalist me hoe drie losstaande netwerken, elk met hun eigen werkwijze, in de maanden voor de presidentsverkiezingen het digitale speelveld domineerden. Niet met open vizier, maar via sluiproutes: vertaalde propaganda, verborgen advertenties en netwerken die de randen van de wet opzochten.
Lega Artis: een keurige façade
Wie alleen de naam leest, denkt aan een advocatenkantoor. In werkelijkheid bleek Lega Artis een kanaal te zijn dat door de EU-gesanctioneerde Russische staatsmedia voedde met materiaal. Artikelen werden naar het Pools vertaald, zonder bronvermelding, en op hun site gezet. Daarna volgde de verspreiding via X en Telegram.
De toon was steeds dezelfde: Oekraïne verdacht maken, Rusland in de kaart spelen. Met zo’n 22.000 volgers op diverse platformen bereikten ze genoeg mensen om mee te tellen. Na de verkiezingen verschenen er ineens andere soorten berichten, luchtiger soms, maar duidelijk bedoeld om het publiek vast te houden. De vraag wie het netwerk financiert, is nog altijd onbeantwoord.
Anonieme advertenties die naam noch adres kenden
Op 10 april 2025 verscheen de eerste gesponsorde post van Wiesz Jak Nie Jest. Drie dagen later volgde Stół Dorosłych. Beide pagina’s leken uit het niets te komen. De berichten waren gericht: kritiek op Karol Nawrocki en Sławomir Mentzen, lof voor Rafał Trzaskowski.
In totaal werd er ruim 460.000 Poolse zloty uitgegeven. Het merendeel ging naar advertenties voor kiezers boven de dertig jaar. Waar dat geld vandaan kwam, weet niemand. Buitenlandse financiering van politieke reclame is in Polen verboden, maar bewijs voor een herkomst over de grens is er niet. Toch waarschuwde het NASK Disinformation Analysis Center halverwege mei voor inmenging. De timing — slechts vijf dagen voor de verkiezingen — zorgde voor felle discussies.
Pravda Network: verboden bronnen, harde beelden
Het Poolse subdomein van het Pravda Network publiceerde in één jaar 995 artikelen over presidentskandidaten. Bijna een kwart daarvan kwam rechtstreeks uit door de EU verboden Russische media. Minstens 38 van die stukken zijn nog altijd via Google te vinden.
Het netwerk haalde ook berichten van Telegram, waaronder kanalen die de extreemrechtse kandidaat Grzegorz Braun steunden. Twee incidenten bleven hangen in het publieke geheugen: het verwijderen van een Oekraïense vlag in Biała Podlaska en, kort daarna, het neerhalen, vertrappen en verbranden van de Europese vlag. Beide acties werden tientallen keren opgepikt door pro-Russische platforms.
Het bredere beeld
Wie de drie dossiers naast elkaar legt (je kan ze hieronder downloaden), ziet dezelfde patronen: omwegen om sancties te omzeilen, het bespelen van sociale media, het zorgvuldig kiezen van doelgroepen. Er wordt gewerkt op de grens van wat juridisch kan, vaak er net over. De aanbevelingen van de onderzoekers zijn helder: blokkeer de netwerken voor Europese gebruikers, achterhaal de financieringsstromen en werk samen met technologiebedrijven en verkiezingsautoriteiten om de gaten te dichten.
Bronnen:
Saman Nazari liet weten dat deze waarschuwingen zijn opgesteld in het kader van het project FIMI Defenders for Election Integrity van het FIMI ISAC, waarbij Alliance4Europe de coördinatie van de Poolse verkiezingsmonitoring verzorgde. Het eindrapport van deze monitoring verschijnt volgende week. Met de afronding van het werk rond de Poolse verkiezingen verschuift de aandacht nu naar de verkiezingen in Moldavië en Tsjechië. De melding werd verstuurd via de e-maillijst van het Counter Disinformation Network.
Andy Vermaut +32499357495
